Słownik zgodności UE

Akt delegowany to akt nieustawodawczy o zasięgu ogólnym, który Komisja przyjmuje na podstawie uprawnień przekazanych jej w akcie ustawodawczym w celu uzupełnienia lub zmiany jego elementów innych niż istotne; w ramach ESPR akty delegowane są instrumentami, które określają faktyczne wymagania dotyczące ekoprojektu i paszportu produktu dla każdej grupy produktów.

Cyfrowy paszport produktu to zestaw danych właściwych dla danego produktu, obejmujący informacje określone w mającym zastosowanie akcie delegowanym przyjętym na podstawie ESPR i dostępny drogą elektroniczną za pośrednictwem nośnika danych, takiego jak kod QR, powiązanego z niepowtarzalnym identyfikatorem produktu.

Deklaracja zgodności UE to dokument, w którym producent oświadcza, że wykazano spełnienie wymagań mających zastosowanie unijnego prawodawstwa harmonizacyjnego; sporządzając ją, producent przejmuje odpowiedzialność za zgodność produktu.

Dokumentacja techniczna to zbiór dokumentów, który producent musi sporządzić przed wprowadzeniem produktu do obrotu; zawiera informacje wykazujące zgodność produktu z mającymi zastosowanie wymaganiami i musi być przechowywana oraz udostępniana organom nadzoru rynku na ich żądanie.

Dostawca usług realizacji zamówień to każda osoba fizyczna lub prawna, która w ramach działalności handlowej oferuje co najmniej dwie spośród usług: magazynowanie, pakowanie, adresowanie i wysyłkę, nie będąc właścicielem produktów, z wyłączeniem usług pocztowych, usług doręczania paczek i usług transportu towarowego; jest podmiotem gospodarczym o własnych obowiązkach.

Dyrektywa niskonapięciowa 2014/35/UE obejmuje urządzenia elektryczne o napięciu znamionowym od 50 do 1 000 V prądu przemiennego lub od 75 do 1 500 V prądu stałego i wymaga, aby przy prawidłowej instalacji i użytkowaniu nie stwarzały zagrożenia dla osób, zwierząt domowych ani mienia; producent deklaruje zgodność bez udziału jednostki notyfikowanej.

Dyrektywa (UE) 2024/2853 ustanawia wspólne zasady odpowiedzialności podmiotów gospodarczych na zasadzie ryzyka za szkody wyrządzone osobom fizycznym przez produkty wadliwe, w tym oprogramowanie; zastępuje dyrektywę 85/374/EWG w odniesieniu do produktów wprowadzonych do obrotu od 9 grudnia 2026 r.

Dyrektywa w sprawie urządzeń radiowych 2014/53/UE ustanawia ramy prawne udostępniania na rynku i oddawania do użytku urządzeń radiowych, czyli produktów, które celowo emitują lub odbierają fale radiowe, wraz z wymaganiami zasadniczymi dotyczącymi zdrowia i bezpieczeństwa, kompatybilności elektromagnetycznej, efektywnego wykorzystania widma oraz – dla wskazanych kategorii – ochrony prywatności i wspólnych ładowarek.

Dystrybutor to każda osoba fizyczna lub prawna w łańcuchu dostaw, inna niż producent lub importer, która udostępnia produkt na rynku; powinien działać z należytą starannością i przed dostarczeniem produktu zweryfikować wymagane oznakowanie, dokumenty oraz dane kontaktowe.

Importer to każda osoba fizyczna lub prawna mająca siedzibę w UE, która wprowadza do obrotu na rynku unijnym produkt pochodzący z państwa trzeciego; może to zrobić dopiero po sprawdzeniu, czy producent wypełnił swoje obowiązki, i musi umieścić na produkcie własną nazwę i adres.

Dostawca internetowej platformy handlowej to dostawca usługi pośrednictwa, który za pomocą interfejsu internetowego umożliwia konsumentom zawieranie z przedsiębiorcami umów na odległość dotyczących sprzedaży produktów; na podstawie GPSR ma własne, szczególne obowiązki w zakresie bezpieczeństwa produktów.

Jednostka notyfikowana to jednostka oceniająca zgodność, którą państwo członkowskie wyznaczyło i zgłosiło Komisji do wykonywania zadań w zakresie oceny zgodności przez stronę trzecią na podstawie określonego unijnego prawodawstwa harmonizacyjnego; musi być niezależna, bezstronna i technicznie kompetentna.

Nadzór rynku oznacza działania prowadzone i środki podejmowane przez organy nadzoru rynku w celu zapewnienia, aby produkty były zgodne z mającymi zastosowanie przepisami prawa UE, oraz w celu ochrony interesu publicznego objętego tymi przepisami, takiego jak zdrowie, bezpieczeństwo, ochrona konsumentów i środowisko.

Norma zharmonizowana to norma europejska przyjęta przez CEN, CENELEC lub ETSI na podstawie wniosku Komisji o stosowanie unijnego prawodawstwa harmonizacyjnego; po opublikowaniu jej odniesienia w Dzienniku Urzędowym jej stosowanie daje domniemanie zgodności z wymaganiami, które obejmuje.

Ocena zgodności to proces wykazywania, czy spełnione zostały określone wymagania dotyczące produktu, procesu, usługi, systemu, osoby lub jednostki; w przypadku produktów przeprowadza ją producent, a tam, gdzie przepisy wymagają udziału strony trzeciej – z udziałem jednostki notyfikowanej.

Odzyskanie produktu to każdy środek mający na celu doprowadzenie do zwrotu produktu, który został już udostępniony użytkownikowi końcowemu lub konsumentowi; zgodnie z rozporządzeniem GPSR odpowiedzialny podmiot gospodarczy musi zaoferować konsumentom skuteczny, bezpłatny i terminowy środek zaradczy oraz opublikować komunikat o odzyskaniu produktu.

Osoba odpowiedzialna to podmiot gospodarczy mający siedzibę w UE, który musi istnieć, zanim produkt będzie mógł zostać wprowadzony do obrotu na rynku Unii: producent, importer, upoważniony przedstawiciel z pisemnym pełnomocnictwem lub – gdy brak tych podmiotów – dostawca usług realizacji zamówień; jego nazwa i dane kontaktowe widnieją na produkcie.

Oświadczenie ekologiczne to każdy komunikat lub przekaz, który nie jest obowiązkowy i który stwierdza lub sugeruje, że produkt, marka lub przedsiębiorca ma pozytywny lub zerowy wpływ na środowisko, jest mniej szkodliwy niż inne albo poprawił się z biegiem czasu; dyrektywa (UE) 2024/825 zobowiązuje państwa członkowskie do zakazania ogólnych i nieudokumentowanych oświadczeń tego rodzaju; przepisy krajowe wdrażające ją obowiązują od 27 września 2026 r.

Oświadczenie w sprawie należytej staranności to elektroniczne oświadczenie, które od 30 grudnia 2026 r. podmiot musi złożyć za pośrednictwem unijnego systemu informacyjnego, zanim wprowadzi odpowiednie produkty do obrotu lub wywiezie je z Unii; zawiera informacje wymagane w załączniku II oraz potwierdza, że dochowano należytej staranności i stwierdzono brak ryzyka lub jedynie nieznaczne ryzyko.

Oznakowanie CE to oznakowanie, za pomocą którego producent deklaruje, że produkt spełnia wszystkie mające zastosowanie wymagania unijnego prawodawstwa harmonizacyjnego przewidującego jego umieszczanie; może je umieścić wyłącznie producent lub jego upoważniony przedstawiciel.

Paszport baterii to elektroniczny rejestr, który od 18 lutego 2027 r. musi posiadać każda bateria do lekkich środków transportu (LMT), każda bateria przemysłowa o pojemności powyżej 2 kWh oraz każda bateria do pojazdów elektrycznych wprowadzona do obrotu; jest dostępny za pomocą kodu QR i zawiera informacje o modelu i o konkretnej baterii, wymienione w załączniku XIII do rozporządzenia w sprawie baterii.

Podmiot gospodarczy to producent, upoważniony przedstawiciel, importer, dystrybutor, dostawca usług realizacji zamówień lub każda inna osoba fizyczna lub prawna, na której spoczywają obowiązki związane z produkcją wyrobów lub udostępnianiem ich na rynku na podstawie obowiązujących przepisów unijnych.

Poważne ryzyko to ryzyko, które na podstawie oceny ryzyka i z uwzględnieniem normalnego i dającego się przewidzieć użytkowania produktu uznaje się za wymagające szybkiej interwencji organów nadzoru rynku, w tym w przypadkach, gdy skutki ryzyka nie są natychmiastowe.

Producentem jest każda osoba fizyczna lub prawna, która produkuje produkt albo zleca jego zaprojektowanie lub wyprodukowanie i wprowadza go do obrotu pod własną nazwą lub znakiem towarowym; ponosi ona główną odpowiedzialność za zgodność produktu z wymaganiami i jego bezpieczeństwo.

REACH to rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów, które wymaga rejestracji substancji przed ich wytwarzaniem lub wprowadzeniem do obrotu na rynku UE oraz ogranicza stosowanie substancji wzbudzających największe obawy lub poddaje je procedurze udzielania zezwoleń, także w wyrobach.

RoHS to dyrektywa 2011/65/UE w sprawie ograniczenia stosowania niektórych niebezpiecznych substancji w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym; zakazuje wprowadzania do obrotu sprzętu EEE zawierającego ołów, rtęć, kadm, chrom sześciowartościowy, PBB, PBDE i cztery ftalany w stężeniach przekraczających ustalone limity, z uwzględnieniem wymienionych zwolnień.

Rozporządzenie (UE) 2023/1115 zakazuje wprowadzania do obrotu na rynku UE, udostępniania na tym rynku oraz wywozu bydła, kakao, kawy, oleju palmowego, kauczuku, soi i drewna, a także wytworzonych z nich produktów, o ile nie są one wolne od wylesiania, wyprodukowane zgodnie z prawem i objęte oświadczeniem o należytej staranności; stosuje się je od 30 grudnia 2026 r.

Rozporządzenie (UE) 2023/1542 ustanawia wymagania dotyczące zrównoważonego rozwoju, bezpieczeństwa, etykietowania, oznakowania i informacji w odniesieniu do wprowadzania baterii do obrotu na rynku UE, obowiązki w zakresie należytej staranności dotyczące baterii oraz przepisy o rozszerzonej odpowiedzialności producenta oraz o zbiórce i przetwarzaniu zużytych baterii; stosuje się je etapami od 18 lutego 2024 r.

Rozporządzenie (UE) 2025/2509 w sprawie bezpieczeństwa zabawek ustanawia przepisy dotyczące bezpieczeństwa produktów zaprojektowanych lub przeznaczonych do zabawy dla dzieci w wieku poniżej 14 lat, zastępując dyrektywę 2009/48/WE; stosuje się je od 1 sierpnia 2030 r. i wprowadza cyfrowy paszport produktu dla każdej zabawki.

Rozporządzenie (UE) 2024/1781 ustanawia ramy określania wymogów ekoprojektu, które musi spełniać niemal każdy produkt fizyczny, aby mógł zostać wprowadzony do obrotu na rynku UE; wprowadza cyfrowy paszport produktu i zakazuje niszczenia niektórych niesprzedanych produktów konsumpcyjnych; zastąpiło dyrektywę w sprawie ekoprojektu w dniu 18 lipca 2024 r.

Rozporządzenie (UE) 2019/1020 w sprawie nadzoru rynku i zgodności produktów określa zasady, uprawnienia i ramy współpracy w zakresie nadzoru rynku nad produktami objętymi unijnym prawodawstwem harmonizacyjnym, kontrole produktów wprowadzanych na rynek UE oraz wymóg wskazania odpowiedzialnego podmiotu gospodarczego w Unii.

Rozporządzenie (UE) 2023/988 w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów wymaga, aby podmioty gospodarcze wprowadzały do obrotu lub udostępniały na rynku wyłącznie bezpieczne produkty konsumenckie, i nakłada obowiązki na producentów, importerów, dystrybutorów, podmioty odpowiedzialne oraz platformy internetowe; stosuje się je od 13 grudnia 2024 r.

Rozporządzenie (UE) 2025/40 określa wymagania dotyczące całego cyklu życia opakowań w zakresie zrównoważenia środowiskowego i etykietowania, a także przepisy o rozszerzonej odpowiedzialności producenta, zapobieganiu powstawaniu odpadów opakowaniowych, ponownym użyciu i recyklingu; jest stosowane od 12 sierpnia 2026 r. i zastępuje dyrektywę 94/62/WE.

Rozszerzona odpowiedzialność producenta to zasada, określona w dyrektywie ramowej w sprawie odpadów, zgodnie z którą producenci ponoszą odpowiedzialność finansową lub finansową i organizacyjną za gospodarowanie odpadami powstającymi na etapie wycofania ich produktów z użytkowania; zasadę tę wdrażają krajowe systemy dotyczące opakowań, baterii i sprzętu elektrycznego.

Safety Business Gateway to portal internetowy prowadzony przez Komisję, za pośrednictwem którego podmioty gospodarcze i internetowe platformy handlowe zgłaszają organom nadzoru rynku produkty niebezpieczne, wypadki spowodowane przez produkty oraz środki naprawcze, zgodnie z wymogami rozporządzenia w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów.

Safety Gate to unijny system szybkiego ostrzegania, za pośrednictwem którego państwa członkowskie powiadamiają Komisję i siebie nawzajem o środkach naprawczych podjętych wobec niebezpiecznych produktów nieżywnościowych, a zarazem publiczny portal publikujący te ostrzeżenia; kontynuuje on system RAPEX utworzony na podstawie dyrektywy w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów.

Substancja wzbudzająca szczególnie duże obawy to substancja spełniająca kryteria art. 57 rozporządzenia REACH (rakotwórcza, mutagenna lub działająca szkodliwie na rozrodczość, trwała, wykazująca zdolność do bioakumulacji i toksyczna, bardzo trwała i wykazująca bardzo dużą zdolność do bioakumulacji lub budząca równorzędne obawy), która została zidentyfikowana na podstawie art. 59 i umieszczona na liście kandydackiej.

Upoważniony przedstawiciel to osoba fizyczna lub prawna mająca siedzibę w UE, która otrzymała od producenta pisemne pełnomocnictwo do działania w jego imieniu w odniesieniu do określonych zadań wynikających z obowiązujących przepisów unijnych; pełnomocnictwo nie może przenosić obowiązku zaprojektowania i wytworzenia produktu zgodnego z wymaganiami.

Wycofanie z obrotu to każde działanie mające na celu zapobieżenie udostępnieniu na rynku produktu znajdującego się w łańcuchu dostaw; w odróżnieniu od odzyskania produktu dotyczy ono produktów, które nie dotarły jeszcze do użytkownika końcowego.

WEEE to sprzęt elektryczny lub elektroniczny, który stał się odpadem, wraz z jego częściami składowymi, podzespołami i materiałami eksploatacyjnymi; dyrektywa 2012/19/UE wymaga jego selektywnego zbierania i właściwego przetwarzania oraz nakłada na producentów obowiązek sfinansowania tych działań i rejestracji w każdym państwie członkowskim, w którym sprzedają swoje produkty.