GPSR w skrócie
Rozporządzenie w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów (GPSR), formalnie rozporządzenie (UE) 2023/988 w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów, jest podstawowym unijnym aktem prawnym dotyczącym bezpieczeństwa produktów konsumenckich. Ma dwa cele: zapewnienie funkcjonowania rynku wewnętrznego i wysokiego poziomu ochrony konsumentów; realizuje je za pomocą jednej zasadniczej reguły: podmioty gospodarcze mogą wprowadzać do obrotu lub udostępniać na rynku wyłącznie produkty bezpieczne (art. 1 i art. 5). Produkt bezpieczny to taki, który w normalnych lub racjonalnie przewidywalnych warunkach używania i przez cały rzeczywisty okres użytkowania nie stwarza żadnego ryzyka albo stwarza jedynie minimalne ryzyko zgodne z jego użytkowaniem (art. 3 pkt 2); wszystko inne jest produktem niebezpiecznym (art. 3 pkt 3).
GPSR działa jak siatka bezpieczeństwa. Ma zastosowanie wszędzie tam, gdzie żadne szczególne prawo Unii nie reguluje bezpieczeństwa produktu, a gdy takie prawo istnieje, nadal obejmuje ryzyka, które ono pozostawia (art. 2 ust. 1). Ponieważ jest rozporządzeniem, a nie dyrektywą, obowiązuje bezpośrednio w każdym państwie członkowskim bez krajowej transpozycji (art. 52). W porównaniu z zastąpioną dyrektywą 2001/95/WE dodaje konkretne obowiązki dotyczące identyfikowalności, osoby odpowiedzialnej z siedzibą w UE, ofert online, zgłaszania wypadków za pośrednictwem Safety Business Gateway, ogłoszeń o odzyskaniu produktu i środków zaradczych, a także odrębny rozdział poświęcony internetowym platformom handlowym.
Tekst urzędowy Rozporządzenie można przeczytać w EUR-Lex: rozporządzenie (UE) 2023/988 (CELEX 32023R0988) lub tekst jednolity z 29 maja 2026 r., który uwzględnia zmianę wprowadzoną rozporządzeniem (UE) 2024/2748.
Zakres
Produktem jest każdy przedmiot, połączony z innymi lub nie, dostarczany lub udostępniany odpłatnie albo nieodpłatnie, także w ramach usługi, który jest przeznaczony dla konsumentów lub może być przez nich używany w racjonalnie przewidywalnych warunkach, nawet jeśli nie jest dla nich przeznaczony (art. 3 pkt 1). Ta ostatnia klauzula sprawia, że produkty sprzedawane jako sprzęt profesjonalny mogą nadal podlegać GPSR. Rozporządzenie obejmuje w równym stopniu produkty nowe, używane, naprawione i regenerowane; poza jego zakresem są tylko produkty sprzedawane w celu naprawy lub regeneracji przed użyciem i wyraźnie tak oznaczone (art. 2 ust. 3). Oferta składana online lub w inny sposób na odległość jest uznawana za udostępnienie produktu na rynku zawsze wtedy, gdy jest kierowana do konsumentów w Unii, co ma miejsce, gdy tylko podmiot kieruje swoją działalność, w jakikolwiek sposób, do jednego lub większej liczby państw członkowskich (art. 4).
Dziewięć grup jest wyłączonych w całości: produkty lecznicze stosowane u ludzi lub w weterynarii, żywność, pasze, żywe rośliny i zwierzęta wraz z organizmami zmodyfikowanymi genetycznie i produktami związanymi z ich rozmnażaniem, produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego, środki ochrony roślin, wyposażenie, na którym podróżują użytkownicy, a które bezpośrednio obsługuje dostawca usług transportowych, statki powietrzne, o których mowa w art. 2 ust. 3 lit. d) rozporządzenia (UE) 2018/1139, oraz antyki (art. 2 ust. 2). Antyki to produkty, takie jak przedmioty kolekcjonerskie lub dzieła sztuki, w przypadku których konsumenci nie mogą racjonalnie oczekiwać bezpieczeństwa na poziomie najnowszego stanu wiedzy (art. 3 pkt 28).
W przypadku produktów objętych unijnym prawodawstwem harmonizacyjnym, takim jak dyrektywy z oznakowaniem CE, GPSR ma zastosowanie wyłącznie do ryzyk, których to prawodawstwo nie obejmuje. Rozdział II nie ma zastosowania do ryzyk objętych tym prawodawstwem, a rozdział IIa, rozdział III sekcja 1 (obowiązki producenta, importera i dystrybutora z art. 9–18), rozdziały V i VII oraz rozdziały IX–XI nie mają zastosowania wcale (art. 2 ust. 1 w brzmieniu zmienionym). Przepisy rozdziału III sekcja 2 dotyczące sprzedaży na odległość i wypadków, rozdział o internetowych platformach handlowych oraz przepisy rozdziału VIII o odzyskiwaniu produktów nadal mają do tych produktów zastosowanie.
Obowiązki spoczywają na podmiotach gospodarczych: producencie, upoważnionym przedstawicielu, importerze, dystrybutorze, dostawcy usług realizacji zamówień i każdej innej osobie, na której ciążą obowiązki w związku z udostępnianiem produktów na rynku (art. 3 pkt 13), a także na dostawcach internetowych platform handlowych (art. 3 pkt 14). Za producenta uznaje się każdego, kto wprowadza produkt do obrotu pod własną nazwą lub znakiem towarowym albo istotnie modyfikuje produkt w sposób wpływający na jego bezpieczeństwo (art. 13). Każdy podmiot gospodarczy musi utrzymywać wewnętrzne procesy dotyczące bezpieczeństwa produktów (art. 14) i współpracować z organami nadzoru rynku, przechowując informacje o ryzyku i skargach przez 10 lat, a dane umożliwiające identyfikację dostawców i odbiorców przez sześć lat (art. 15).
Co należy zrobić
Ogólny wymóg bezpieczeństwa i dokumentacja techniczna
Przy ocenie, czy produkt jest bezpieczny, rozporządzenie wymienia, co się liczy: cechy produktu i jego opakowanie, oddziaływanie z innymi produktami, sposób prezentacji, oznakowanie i ostrzeżenia, konsumentów, którzy będą z niego korzystać, ze szczególnym uwzględnieniem dzieci, osób starszych i osób z niepełnosprawnościami, to, czy produkt przypomina żywność lub przyciąga dzieci, oraz – jeżeli wymaga tego charakter produktu – cechy cyberbezpieczeństwa i rozwijające się, samouczące się lub predykcyjne funkcjonalności (art. 6). Produkt zgodny z normą europejską, której numer referencyjny opublikowano w Dzienniku Urzędowym, uznaje się za bezpieczny w odniesieniu do ryzyk objętych tą normą; w razie braku takiej normy to samo domniemanie przysługuje produktowi zgodnemu z krajowymi wymogami w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa (art. 7). Gdy żadne domniemanie nie ma zastosowania, organy biorą pod uwagę inne normy, systemy certyfikacji, wytyczne Komisji, stan wiedzy i racjonalne oczekiwania konsumentów (art. 8).
Producenci muszą przed wprowadzeniem produktu do obrotu przeprowadzić wewnętrzną analizę ryzyka i sporządzić dokumentację techniczną, aktualizować ją i przechowywać do dyspozycji organów przez 10 lat (art. 9 ust. 2 i 3). Importerzy muszą sprawdzić, czy to zrobiono, i przechowywać kopię przez ten sam okres (art. 11 ust. 1 i 6).
Identyfikowalność i informacje na produkcie
Produkty muszą nosić numer typu, partii lub serii albo inny identyfikator, który konsumenci mogą zobaczyć i odczytać, wraz z nazwą producenta, zarejestrowaną nazwą handlową lub znakiem towarowym, adresem pocztowym i elektronicznym oraz – jeżeli jest inny – pojedynczym punktem kontaktowym; jeżeli sam produkt nie może zawierać tych informacji, umieszcza się je na opakowaniu lub w dołączonym dokumencie (art. 9 ust. 5 i 6). Importerzy dodają własne dane, nie zasłaniając danych producenta (art. 11 ust. 3). Do produktów należy dołączyć jasne instrukcje i informacje dotyczące bezpieczeństwa w języku określonym przez państwo członkowskie, w którym są udostępniane, chyba że produkt można bezpiecznie używać bez nich (art. 9 ust. 7 i art. 11 ust. 4). Dystrybutorzy sprawdzają, czy te oznaczenia i instrukcje są obecne, zanim udostępnią produkt (art. 12 ust. 1). Te same informacje można dodatkowo udostępniać w formie cyfrowej, pod warunkiem że pozostają wyraźnie widoczne na produkcie lub jego opakowaniu i dostępne dla osób z niepełnosprawnościami (art. 21). W odniesieniu do produktów, które mogą stwarzać poważne ryzyko, Komisja może aktem delegowanym ustanowić obowiązkowy system identyfikowalności (art. 18).
Osoba odpowiedzialna w UE
Produkt nie może zostać wprowadzony do obrotu, jeżeli nie odpowiada za niego podmiot gospodarczy z siedzibą w Unii (art. 16 ust. 1). W tym celu rozporządzenie stosuje art. 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia (UE) 2019/1020, więc osobą odpowiedzialną jest producent z siedzibą w Unii, importer, upoważniony przedstawiciel z pisemnym upoważnieniem lub – gdy żaden z nich nie istnieje w Unii – dostawca usług realizacji zamówień z siedzibą w Unii w odniesieniu do produktów, którymi się zajmuje. Oprócz przechowywania dokumentacji do dyspozycji organów oraz informowania ich i współpracy z nimi osoba odpowiedzialna musi regularnie sprawdzać, czy produkt odpowiada dokumentacji technicznej i ma wymagane oznaczenia i instrukcje, oraz na żądanie przedstawiać udokumentowane dowody tych kontroli (art. 16 ust. 2). Jej nazwa i dane kontaktowe muszą być umieszczone na produkcie, jego opakowaniu, paczce lub w dołączonym dokumencie (art. 16 ust. 3).
Sprzedaż online
Każda oferta online lub na odległość musi w sposób jasny i widoczny podawać nazwę producenta oraz jego adres pocztowy i elektroniczny, dane osoby odpowiedzialnej, jeżeli producent ma siedzibę poza Unią, informacje identyfikujące produkt, w tym zdjęcie, typ i inny identyfikator, oraz wszelkie wymagane ostrzeżenia lub informacje dotyczące bezpieczeństwa, w języku określonym przez państwo członkowskie (art. 19). Obowiązek ten spoczywa na podmiocie gospodarczym składającym ofertę; dostawcy internetowych platform handlowych muszą tak zaprojektować swoje interfejsy, aby przedsiębiorcy mogli podawać te same informacje, a konsumenci widzieli je w ofercie (art. 22 ust. 9).
Produkty niebezpieczne, wypadki i Safety Business Gateway
Gdy producent uzna lub ma powody sądzić, że wprowadzony przez niego do obrotu produkt jest niebezpieczny, musi niezwłocznie podjąć środki naprawcze, w tym wycofanie produktu z obrotu lub jego odzyskanie, poinformować konsumentów i powiadomić za pośrednictwem Safety Business Gateway organy nadzoru rynku wszystkich państw członkowskich, w których produkt był udostępniany, podając szczegóły dotyczące ryzyka, podjętych środków i – jeżeli są dostępne – liczbę sztuk nadal znajdujących się na rynku (art. 9 ust. 8). Importerzy i dystrybutorzy mają analogiczne obowiązki: informują producenta lub importera, zapewniają podjęcie środków naprawczych i zapewniają powiadomienie organów (art. 11 ust. 8 i art. 12 ust. 4). Upoważnieni przedstawiciele powiadamiają o działaniach podjętych w ramach upoważnienia, jeżeli nie zrobił tego producent (art. 10 ust. 2 lit. c).
Wypadki zgłasza się odrębnie. Producent musi zapewnić, aby każdy wypadek skutkujący śmiercią lub poważnymi szkodliwymi skutkami dla zdrowia i bezpieczeństwa, w tym urazami, chorobami i skutkami przewlekłymi, został zgłoszony za pośrednictwem Safety Business Gateway właściwym organom państwa członkowskiego, w którym do niego doszło, bez zbędnej zwłoki od chwili powzięcia informacji, wraz z typem produktu, numerem identyfikacyjnym i okolicznościami zdarzenia (art. 20 ust. 1 i 2). Importerzy i dystrybutorzy, którzy dowiedzą się o wypadku, informują o nim producenta bez zbędnej zwłoki; producent składa powiadomienie lub zleca to jednemu z nich, a osoba odpowiedzialna zapewnia powiadomienie, gdy producent ma siedzibę poza Unią (art. 20 ust. 3 i 4). Producenci muszą ponadto prowadzić publiczne kanały składania skarg, badać skargi i zgłoszenia wypadków oraz prowadzić wewnętrzny rejestr skarg, przypadków odzyskania produktu i środków naprawczych, przechowując dane osobowe nie dłużej niż pięć lat (art. 9 ust. 11–13); importerzy sprawdzają, czy takie kanały istnieją, lub same je zapewniają (art. 11 ust. 9).
Odzyskanie produktu i środki zaradcze dla konsumentów
W przypadku odzyskania produktu lub ostrzeżenia dotyczącego bezpieczeństwa podmioty gospodarcze i internetowe platformy handlowe muszą bezpośrednio i bez zbędnej zwłoki powiadomić każdego dotkniętego nim konsumenta, którego mogą zidentyfikować, wykorzystując posiadane dane klientów, a do pozostałych docierać za pośrednictwem stron internetowych, mediów społecznościowych, newsletterów, punktów sprzedaży detalicznej oraz – w stosownych przypadkach – mediów masowych (art. 35). Pisemna informacja o odzyskaniu produktu ma formę ogłoszenia zatytułowanego „Odzyskanie produktu ze względów bezpieczeństwa”, ze zdjęciem i identyfikacją produktu, jasnym opisem zagrożenia, który unika uspokajających określeń, takich jak „dobrowolne” czy „zapobiegawcze”, wskazaniem działań, jakie powinni podjąć konsumenci, dostępnych środków zaradczych i bezpłatnym kanałem kontaktu (art. 36). Podmiot odpowiedzialny za odzyskanie produktu musi zaoferować skuteczny, bezpłatny i terminowy środek zaradczy oraz wybór między co najmniej dwoma spośród następujących: naprawą, wymianą lub zwrotem co najmniej zapłaconej ceny; tylko jeden środek może być zaoferowany, gdy pozostałe są niemożliwe lub nieproporcjonalnie kosztowne, a konsument zawsze ma prawo do zwrotu pieniędzy, jeżeli naprawa lub wymiana nie zostaną zakończone w rozsądnym terminie (art. 37).
Internetowe platformy handlowe
Dostawcy internetowych platform handlowych muszą zarejestrować się w portalu Safety Gate, wyznaczyć jeden punkt kontaktowy dla organów i jeden dla konsumentów oraz utrzymywać wewnętrzne procesy dotyczące bezpieczeństwa produktów (art. 22 ust. 1–3). Muszą wykonywać nakazy organów dotyczące usunięcia oferty, zablokowania dostępu lub wyświetlenia ostrzeżenia w ciągu dwóch dni roboczych i informować o ich wykonaniu (art. 22 ust. 4), rozpatrywać zgłoszenia dotyczące bezpieczeństwa produktów na podstawie aktu o usługach cyfrowych w ciągu trzech dni roboczych (art. 22 ust. 8), korzystać z powiadomień Safety Gate przy własnych dobrowolnych środkach (art. 22 ust. 6 i 7), umożliwiać przedsiębiorcom podawanie informacji w ofercie oraz składanie oświadczenia o zgodności (art. 22 ust. 9 i 10) oraz – po uprzednim ostrzeżeniu – zawieszać przedsiębiorców, którzy często oferują produkty niezgodne z wymaganiami (art. 22 ust. 11). Muszą też bezpośrednio powiadamiać nabywców o odzyskiwaniu produktów i ostrzeżeniach dotyczących bezpieczeństwa, publikować informacje o odzyskaniu produktu, powiadamiać za pośrednictwem Safety Business Gateway o produktach niebezpiecznych i poważnych wypadkach, zapewniać narzędziom internetowym organów dostęp do swoich interfejsów oraz na uzasadniony wniosek zezwalać na pobieranie danych (scraping) w celach dotyczących bezpieczeństwa produktów (art. 22 ust. 12).
Procedury nadzwyczajne od 29 maja 2026 r.
Rozporządzenie (UE) 2024/2748 wprowadza rozdział IIa. Artykuły 8b i 8c mają zastosowanie wyłącznie do produktów uznanych za towary istotne w sytuacji kryzysowej i tylko wtedy, gdy obowiązuje tryb nadzwyczajny rynku wewnętrznego na podstawie rozporządzenia (UE) 2024/2747, a Komisja przyjęła odpowiedni akt wykonawczy (art. 8a). W takim okresie, jeżeli poważne zakłócenia, które doprowadziły do uruchomienia trybu, znacznie ograniczają producentom możliwość stosowania odpowiednich norm europejskich już opublikowanych w Dzienniku Urzędowym, domniemanie zgodności może opierać się także na krajowych wymogach w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa państwa członkowskiego, w którym produkt jest udostępniany, pod warunkiem że prawo krajowe jest zgodne z prawem Unii (art. 8b ust. 1). Państwa członkowskie muszą też zapewnić, aby ich organy domniemywały zgodność z ogólnym wymogiem bezpieczeństwa w odniesieniu do ryzyk objętych daną normą w przypadku produktów zgodnych z odpowiednimi normami europejskimi nieopublikowanymi w Dzienniku Urzędowym, normami międzynarodowymi uznanej międzynarodowej organizacji normalizacyjnej lub normami krajowymi krajowej organizacji normalizacyjnej, chyba że normy te są niewystarczające w świetle art. 6 i 8 (art. 8b ust. 2). Państwa członkowskie nadają priorytet nadzorowi rynku w odniesieniu do produktów z wykazu i udzielają sobie wzajemnej pomocy (art. 8c).
Egzekwowanie i sankcje
Nadzór rynku sprawują organy wyznaczone przez każde państwo członkowskie na podstawie rozporządzenia (UE) 2019/1020, a GPSR stosuje do objętych nim produktów art. 10, art. 11 ust. 1–7, art. 12–15, art. 16 ust. 1–5, art. 18 i 19 oraz art. 21–24 tego rozporządzenia (art. 23 ust. 1). Minimalne uprawnienia obejmują żądanie dokumentów, danych i informacji o łańcuchu dostaw, kontrole na miejscu bez zapowiedzi, wstęp do pomieszczeń przedsiębiorców, nakazywanie działań naprawczych, zakazywanie lub ograniczanie udostępniania produktu na rynku, nakazywanie wycofania produktu z obrotu lub jego odzyskania, pobieranie próbek pod przykrywką oraz – gdy nie ma innych skutecznych środków wyeliminowania poważnego ryzyka – żądanie usunięcia z interfejsu internetowego treści odnoszących się do produktu lub wyraźnego wyświetlenia ostrzeżenia użytkownikom końcowym (rozporządzenie (UE) 2019/1020, art. 14 ust. 4). Działania naprawcze, których może zażądać organ, obejmują zarówno doprowadzenie produktu do zgodności, jak i wycofanie z obrotu, odzyskanie, zniszczenie oraz publiczne ostrzeżenia (rozporządzenie (UE) 2019/1020, art. 16 ust. 3). Organy mogą też nakazać internetowym platformom handlowym usunięcie oferty, zablokowanie dostępu do niej lub wyświetlenie ostrzeżenia, co należy wykonać w ciągu dwóch dni roboczych (art. 22 ust. 4), a produkt uznany za niebezpieczny przez organ jednego państwa członkowskiego jest uznawany za niebezpieczny również w pozostałych (art. 29 ust. 1).
Środki naprawcze wobec produktów stwarzających poważne ryzyko są zgłaszane przez system wczesnego ostrzegania Safety Gate w ciągu czterech dni roboczych i przekazywane wszystkim państwom członkowskim, a przedsiębiorcy dokonują zgłoszeń za pośrednictwem Safety Business Gateway (art. 25–27; rozporządzenie delegowane (UE) 2024/3173); Komisja prowadzi portal Safety Gate, który zapewnia ogółowi społeczeństwa bezpłatny i otwarty dostęp do wybranych informacji zgłoszonych przez system wczesnego ostrzegania (art. 34 ust. 1). Jeżeli poważnego ryzyka nie można opanować na poziomie krajowym, Komisja może przyjąć środki obowiązujące w całej Unii, zakazujące produktu, zawieszające jego udostępnianie lub je ograniczające (art. 28).
Sankcje ustala się na poziomie krajowym. Państwa członkowskie ustanawiają przepisy o sankcjach za naruszenia popełniane przez podmioty gospodarcze i internetowe platformy handlowe, sankcje te muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające, a przepisy należało zgłosić Komisji do 13 grudnia 2024 r. (art. 44). W Polsce organami nadzoru rynku w zakresie ogólnego bezpieczeństwa produktów są Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Prezes UOKiK) oraz wojewódzcy inspektorzy Inspekcji Handlowej – na podstawie ustawy z dnia 7 listopada 2025 r. o nadzorze nad ogólnym bezpieczeństwem produktów (Dz.U. poz. 1826), obowiązującej od 3 stycznia 2026 r.; administracyjne kary pieniężne mogą sięgać 1 000 000 zł.
Jak pomaga Conphora
Conphora monitoruje GPSR i zestawia Państwa produkty z jego wymaganiami, wskazując luki w ocenie ryzyka, identyfikowalności, osobie odpowiedzialnej i oznakowaniu, zanim staną się problemem egzekucyjnym. Platforma pomaga tworzyć i przechowywać właściwą dokumentację oraz powiadamia o zmianie obowiązków, aby Państwa zgodność z przepisami pozostawała aktualna.
Zobacz, jak działa Conphora · Zobacz plany i ceny
Źródła
- Rozporządzenie (UE) 2023/988 w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów, tekst jednolity z 29 maja 2026 r. (EUR-Lex)
- Rozporządzenie (UE) 2023/988 w brzmieniu opublikowanym w Dz.Urz. UE L 135 z 23 maja 2023 r. (EUR-Lex)
- Informacje o dokumencie, daty i powiązania dla CELEX 32023R0988 (EUR-Lex)
- Rozporządzenie (UE) 2024/2748 zmieniające rozporządzenie (UE) 2023/988 w zakresie procedur nadzwyczajnych (EUR-Lex)
- Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2024/3173 w sprawie systemu wczesnego ostrzegania Safety Gate (EUR-Lex)
- Rozporządzenie (UE) 2019/1020 w sprawie nadzoru rynku i zgodności produktów (EUR-Lex)
- Bezpieczeństwo produktów (Komisja Europejska)
- Safety Gate: unijny system wczesnego ostrzegania o niebezpiecznych produktach nieżywnościowych (Komisja Europejska)
- Generel produktsikkerhed (Erhvervsstyrelsen, Markedsovervågning, dawniej Sikkerhedsstyrelsen)
Niniejszy przewodnik ma charakter ogólnoinformacyjny i nie stanowi porady prawnej.