PED w skrócie
Dyrektywa w sprawie urządzeń ciśnieniowych (PED), formalnie dyrektywa 2014/68/UE, jest unijnym aktem prawnym dotyczącym urządzeń, w których płyny znajdują się pod ciśnieniem. Ma zastosowanie do projektowania, wytwarzania i oceny zgodności urządzeń ciśnieniowych i zespołów o maksymalnym ciśnieniu dopuszczalnym PS większym niż 0,5 bar (art. 1 ust. 1). Urządzenia ciśnieniowe to zbiorniki, rurociągi, osprzęt zabezpieczający i osprzęt ciśnieniowy, w tym elementy przymocowane do części ciśnieniowych, takie jak kołnierze, króćce, złącza, podpory i uchwyty do podnoszenia; zespół to kilka urządzeń ciśnieniowych połączonych przez producenta w zintegrowaną i funkcjonalną całość (art. 2 pkt 1–6). Ciśnienie oznacza nadciśnienie, więc podciśnienie ma wartość ujemną, PS to maksymalne ciśnienie, na które producent projektuje urządzenie, TS to maksymalna lub minimalna temperatura dopuszczalna, V to pojemność wewnętrzna komory, a DN to wielkość nominalna rurociągu (art. 2 pkt 7–11). Urządzenia spełniające wymogi dyrektywy podlegają swobodnemu przepływowi: państwa członkowskie nie mogą zakazywać, ograniczać ani utrudniać ich udostępniania lub oddawania do użytku ze względu na zagrożenia związane z ciśnieniem (art. 5).
Tekst z 2014 r. jest wersją przekształconą dyrektywy 97/23/WE, dostosowaną do nowych ram prawnych; dodaje obowiązki podmiotów gospodarczych, zasady identyfikowalności i procedury nadzoru rynku wspólne z innymi dyrektywami przewidującymi oznakowanie CE (motywy 1–3). Weszła w życie 17 lipca 2014 r., art. 13 o klasyfikacji należało transponować do 28 lutego 2015 r. i stosuje się go od 1 czerwca 2015 r., a pozostałe przepisy należało transponować do 18 lipca 2016 r. i stosuje się je od 19 lipca 2016 r., kiedy uchylono dyrektywę 97/23/WE (art. 49–51). Dyrektywa (UE) 2024/2749 dodała rozdział 5a o procedurach nadzwyczajnych, obowiązujący od 28 listopada 2024 r. i stosowany przez państwa członkowskie od 30 maja 2026 r. (dyrektywa (UE) 2024/2749, art. 10–12). Spośród ośmiu sprostowań odnotowanych w EUR-Lex tylko to z 23 czerwca 2015 r. dotyczy tekstu angielskiego; poprawiło art. 14 ust. 7 i art. 48 ust. 2 i zostało włączone do tekstu jednolitego.
Tekst urzędowy Dyrektywę można przeczytać w EUR-Lex: tekst jednolity z 30 maja 2026 r. (CELEX 02014L0068-20260530), który uwzględnia dyrektywę (UE) 2024/2749 i sprostowanie z 2015 r.; akt pierwotny (CELEX 32014L0068) i strona z informacjami o dokumencie wymieniają zmianę, sprostowania i uchylenie dyrektywy 97/23/WE.
Zakres
Wymogi dyrektywy wynikają z zagrożenia związanego z ciśnieniem, a nie z rodzaju produktu. Wszystko powyżej 0,5 bar jest objęte dyrektywą, chyba że art. 1 ust. 2 to wyłącza, a wyłącza dwadzieścia jeden grup: rurociągi od ostatniego urządzenia odcinającego instalacji, choć nie standardowe urządzenia w stacjach redukcji lub sprężania ciśnienia; sieci zaopatrzenia, dystrybucji i odprowadzania wody oraz rurociągi derywacyjne; proste zbiorniki ciśnieniowe z dyrektywy 2014/29/UE; pojemniki aerozolowe z dyrektywy 75/324/EWG; wyposażenie do funkcjonowania pojazdów z dyrektywy 2007/46/WE oraz rozporządzeń (UE) nr 167/2013 i 168/2013; urządzenia nie wyższej niż kategoria I objęte dyrektywami dotyczącymi maszyn, dźwigów, niskiego napięcia, wyrobów medycznych, urządzeń gazowych lub ATEX; urządzenia wojskowe na podstawie art. 346 ust. 1 lit. b) TFUE; elementy zaprojektowane do użytku jądrowego, których uszkodzenie może spowodować emisję radioaktywności; urządzenia do kontroli odwiertów; silniki, turbiny, sprężarki, pompy i urządzenia uruchamiające, w których ciśnienie nie jest istotnym czynnikiem projektowym; wielkie piece i zbiorniki metalurgiczne; obudowy rozdzielnic i maszyn wysokiego napięcia; rury ochronne kabli pod ciśnieniem; statki, rakiety, statki powietrzne i mobilne jednostki oceaniczne oraz ich wyposażenie; elastyczne osłony, takie jak opony, poduszki powietrzne, piłki i łodzie pneumatyczne; tłumiki wydechu i wlotu; butelki i puszki na napoje gazowane; zbiorniki do transportu i dystrybucji napojów do 500 bar·l i 7 bar; urządzenia z dyrektyw 2008/68/WE i 2010/35/UE, kodeksu IMDG i konwencji chicagowskiej; grzejniki i rury w systemach ogrzewania ciepłą wodą; oraz zbiorniki na ciecze o ciśnieniu gazu nad cieczą nie większym niż 0,5 bar (art. 1 ust. 2 lit. a)–u)). Tam, gdzie te wyłączenia odsyłają do dyrektywy 2007/46/WE, dyrektywy Rady 93/42/EWG i dyrektywy 2009/142/WE, akty te zostały zastąpione rozporządzeniem (UE) 2018/858, rozporządzeniem (UE) 2017/745 i rozporządzeniem (UE) 2016/426, a dyrektywa 2006/42/WE ustępuje rozporządzeniu (UE) 2023/1230 od 20 stycznia 2027 r.
W ramach dyrektywy art. 4 wyznacza drugą granicę. Zbiorniki, urządzenia opalane lub ogrzewane, rurociągi oraz ich osprzęt zabezpieczający i ciśnieniowy powyżej granic z art. 4 ust. 1 oraz zespoły z art. 4 ust. 2 muszą spełniać zasadnicze wymagania bezpieczeństwa z załącznika I. Granice łączą PS z V lub DN i zależą od stanu skupienia i grupy płynu: w przypadku gazu, gazu skroplonego, gazu rozpuszczonego, pary lub cieczy, której prężność par w TS przekracza 0,5 bar ponad ciśnienie atmosferyczne, zbiornik jest objęty przy pojemności większej niż 1 l i PS·V powyżej 25 bar·l (grupa 1) lub 50 bar·l (grupa 2) albo przy PS powyżej 200 bar lub 1 000 bar; w przypadku innych cieczy – przy pojemności większej niż 1 l i PS·V powyżej 200 bar·l lub PS powyżej 500 bar (grupa 1) albo przy PS powyżej 10 bar i PS·V powyżej 10 000 bar·l lub PS powyżej 1 000 bar (grupa 2); objęte są wszystkie gaśnice przenośne i butle do aparatów oddechowych; urządzenia opalane lub ogrzewane z ryzykiem przegrzania, wytwarzające parę lub wodę przegrzaną o temperaturze powyżej 110 °C, są objęte powyżej 2 l, a objęte są też wszystkie szybkowary; rurociągi na gazy są objęte przy DN powyżej 25 (grupa 1) lub DN powyżej 32 i PS·DN powyżej 1 000 bar (grupa 2), a na inne ciecze – przy DN powyżej 25 i PS·DN powyżej 2 000 bar (grupa 1) albo PS powyżej 10 bar, DN powyżej 200 i PS·DN powyżej 5 000 bar (grupa 2) (art. 4 ust. 1). Zespoły do wytwarzania pary lub wody przegrzanej o temperaturze powyżej 110 °C z urządzeniami opalanymi lub ogrzewanymi oraz każdy inny zespół, który producent zamierza wprowadzić do obrotu i oddać do użytku jako zespół, są objęte, jeżeli zawierają co najmniej jedno takie urządzenie; zespoły ciepłej wody na paliwo stałe zasilane ręcznie, o temperaturze do 110 °C i powyżej 50 bar·l, spełniają wyłącznie pkt 2.10, 2.11, 3.4, 5 lit. a) i 5 lit. d) załącznika I (art. 4 ust. 2). Urządzenia i zespoły o parametrach równych granicom lub niższych projektuje się i wytwarza zgodnie z dobrą praktyką inżynierską państwa członkowskiego, dołącza się do nich odpowiednie instrukcje użytkowania i nie mogą one nosić oznakowania CE na podstawie dyrektywy (art. 4 ust. 3); Komisja może ze względu na bardzo poważne względy bezpieczeństwa przyjąć akt delegowany obejmujący takie urządzenia pełnymi wymaganiami lub zmieniający klasyfikację urządzeń (art. 45).
Państwa członkowskie mogą zezwolić na inspektoraty użytkowników, które oceniają urządzenia dla grupy przemysłowej, do której należą, według modułów A2, C2, F i G; takie urządzenia nie noszą oznakowania CE i są używane wyłącznie w zakładach grupy, które stosują wspólną politykę bezpieczeństwa (art. 16). Właściwe organy mogą też zezwolić na poszczególne urządzenia i zespoły do eksperymentów bez procedur oceny zgodności (art. 14 ust. 7). Urządzenia zgodne z dyrektywą 97/23/WE i wprowadzone do obrotu przed 19 lipca 2016 r. mogą być nadal udostępniane i oddawane do użytku, a certyfikaty i decyzje wydane na podstawie starej dyrektywy pozostają ważne (art. 48 ust. 2 i 3).
Obowiązki spoczywają na podmiotach gospodarczych: producencie, upoważnionym przedstawicielu, importerze i dystrybutorze (art. 2 pkt 22). Producentem jest każdy, kto produkuje urządzenie ciśnieniowe lub zespół albo zleca ich zaprojektowanie lub wyprodukowanie i wprowadza je do obrotu pod własną nazwą lub znakiem towarowym albo używa do własnych celów (art. 2 pkt 18), a importer lub dystrybutor, który sprzedaje pod własną marką lub modyfikuje urządzenie w sposób, który może wpłynąć na zgodność, przejmuje obowiązki producenta (art. 10). W Danii duńskie rozporządzenie wykonawcze nr 190 z 19 lutego 2015 r. czyni dyrektywę prawem duńskim, powtarzając ją jako załącznik 1, i wiąże producentów, ich przedstawicieli, importerów, dystrybutorów, jednostki notyfikowane i uznane organizacje strony trzeciej (rozporządzenie wykonawcze nr 190/2015, § 1–§ 4).
Co należy zrobić
Klasyfikacja do kategorii I–IV
Urządzenia ciśnieniowe powyżej granic z art. 4 ust. 1 są klasyfikowane do kategorii w rosnącym stopniu zagrożenia na podstawie załącznika II. Płyny dzieli się na dwie grupy: grupa 1 obejmuje substancje i mieszaniny sklasyfikowane jako niebezpieczne w ramach siedemnastu klas zagrożenia fizycznego lub dla zdrowia z rozporządzenia (WE) nr 1272/2008: materiały wybuchowe niestabilne i materiały wybuchowe działów 1.1–1.5, gazy łatwopalne kategorii 1 i 2, gazy utleniające kategorii 1, ciecze łatwopalne kategorii 1 i 2 oraz kategorii 3, gdy TS przekracza temperaturę zapłonu, substancje stałe łatwopalne kategorii 1 i 2, substancje samoreaktywne typów A–F, ciecze i substancje stałe piroforyczne kategorii 1, substancje, które w kontakcie z wodą uwalniają gazy łatwopalne, kategorii 1–3, ciecze i substancje stałe utleniające kategorii 1–3, nadtlenki organiczne typów A–F, toksyczność ostrą drogą pokarmową i skórną kategorii 1 i 2, toksyczność ostrą drogą oddechową kategorii 1–3 oraz działanie toksyczne na narządy docelowe po jednorazowym narażeniu kategorii 1, a także każdy płyn, którego maksymalna temperatura dopuszczalna przekracza jego temperaturę zapłonu; grupa 2 to wszystko pozostałe (art. 13 ust. 1). Zbiornik z kilkoma komorami otrzymuje najwyższą kategorię spośród swoich komór, a komora z kilkoma płynami – płyn wymagający najwyższej kategorii (art. 13 ust. 2).
Załącznik II zawiera dziewięć tabel, po jednej dla każdego przypadku z art. 4 ust. 1: tabele 1–4 dla zbiorników według PS i V, tabela 5 dla urządzeń opalanych lub ogrzewanych, tabele 6–9 dla rurociągów według PS i DN, z liniami podziału wyznaczającymi górną granicę każdej kategorii. Osprzęt zabezpieczający klasyfikuje się w kategorii IV, z tym że osprzęt wytworzony do określonych urządzeń może przyjąć kategorię urządzenia, które chroni; osprzęt ciśnieniowy klasyfikuje się według PS, V lub DN – odpowiednio – oraz grupy płynów, na podstawie tabel dla zbiorników lub rurociągów, przyjmując najwyższą kategorię, gdy właściwe są zarówno V, jak i DN. Zbiorniki i rurociągi na gazy niestabilne, które należałyby do kategorii I lub II, klasyfikuje się w kategorii III, gaśnice przenośne i butle do sprzętu oddechowego – co najmniej w kategorii III, rurociągi powyżej 350 °C, które należałyby do kategorii II według tabeli 7 – w kategorii III, a projekt szybkowarów wymaga procedury równoważnej co najmniej modułowi kategorii III (załącznik II pkt 1–4 oraz uwagi do tabel 1, 2, 5, 6 i 7).
Zasadnicze wymagania bezpieczeństwa
Urządzenia powyżej granic muszą spełniać zasadnicze wymagania bezpieczeństwa z załącznika I, które mają zastosowanie, gdy w racjonalnie przewidywalnych warunkach istnieje odpowiednie zagrożenie, i należy je odczytywać z uwzględnieniem stanu wiedzy; producent musi analizować zagrożenia i ryzyka związane z ciśnieniem oraz projektować i konstruować zgodnie z tą analizą (załącznik I uwagi wstępne). Wymagania ogólne dotyczą bezpiecznego projektowania, wytwarzania, kontroli, wyposażania i instalowania oraz kolejności: eliminowanie zagrożeń, ochrona przed pozostałymi i informowanie użytkowników (pkt 1). Wymagania projektowe obejmują odpowiednią wytrzymałość przy wszystkich racjonalnie przewidywalnych obciążeniach, z zastosowaniem metod obliczeniowych, doświadczalnych lub obu, z naprężeniami dopuszczalnymi i współczynnikami bezpieczeństwa z pkt 7, bezpieczną obsługę i eksploatację, środki do badania, opróżniania, odpowietrzania, napełniania i spustu, ochronę przed korozją, zużyciem i przekroczeniem granic dopuszczalnych za pomocą osprzętu zabezpieczającego lub urządzeń monitorujących, projekt osprzętu zabezpieczającego oraz ochronę przed pożarem zewnętrznym (pkt 2). Wymagania dotyczące wytwarzania obejmują przygotowanie części, łączenie trwałe przez wykwalifikowany personel i według wykwalifikowanych procedur, zatwierdzone dla kategorii II, III i IV przez jednostkę notyfikowaną lub organizację strony trzeciej uznaną na podstawie art. 20, badania nieniszczące przez wykwalifikowany personel, zatwierdzony dla kategorii III i IV przez uznaną organizację strony trzeciej, obróbkę cieplną, identyfikowalność materiałów oraz ocenę końcową z kontrolą końcową, próbą ciśnieniową, zwykle próbą hydrostatyczną przy ciśnieniu z pkt 7.4, która w przypadku produkcji seryjnej kategorii I może być statystyczna, a w przypadku zespołów – sprawdzenie urządzeń zabezpieczających (pkt 3). Materiały muszą być odpowiednie, ciągliwe i udarne, odporne chemicznie i na starzenie, udokumentowane za pomocą norm zharmonizowanych, europejskiej aprobaty materiałowej lub szczególnej oceny materiału, którą jednostka notyfikowana ocenia odrębnie dla kategorii III i IV, z dokumentacją producenta materiału dla wszystkich materiałów i świadectwem szczególnej kontroli wyrobu dla głównych części przenoszących ciśnienie w kategoriach II–IV (pkt 4). Punkty 5 i 6 dodają wymagania dla urządzeń opalanych i rurociągów, a pkt 7 – reguły ilościowe dotyczące naprężeń dopuszczalnych, współczynników spoin, urządzeń ograniczających ciśnienie, ciśnienia próby hydrostatycznej i właściwości materiałów.
Normy zharmonizowane i europejskie aprobaty materiałowe
Urządzenia zgodne z normami zharmonizowanymi lub ich częściami, których numery referencyjne opublikowano w Dzienniku Urzędowym, uznaje się za zgodne z zasadniczymi wymaganiami bezpieczeństwa, które te normy obejmują, a materiały zgodne z europejskimi aprobatami materiałowymi, których numery referencyjne opublikowano, uznaje się za zgodne (art. 12). Europejskie aprobaty materiałowe wydają specjalnie wyznaczone jednostki notyfikowane po powiadomieniu państw członkowskich i Komisji, która publikuje i prowadzi wykaz numerów referencyjnych (art. 15). Komisja publikuje wykaz norm decyzją wykonawczą, obecnie decyzją wykonawczą Komisji (UE) 2025/165 z 30 stycznia 2025 r., która gromadzi cały wykaz w jednym akcie, zmienioną decyzją wykonawczą Komisji (UE) 2026/79 z 12 stycznia 2026 r. w zakresie rur stalowych bez szwu, kształtek rurowych do spawania doczołowego, miedzi i stopów miedzi, zbiorników ciśnieniowych nieogrzewanych płomieniem, kołnierzy i ich połączeń, zaworów przemysłowych i urządzeń zabezpieczających przed nadmiernym ciśnieniem. Komisja udostępnia ponadto wytyczne PED grupy roboczej ds. ciśnienia, które nie są prawnie wiążące, ale sprzyjają spójnemu stosowaniu (Komisja Europejska, strony o normach zharmonizowanych i dyrektywie w sprawie urządzeń ciśnieniowych). W czasie uruchomionego trybu nadzwyczajnego rynku wewnętrznego Komisja może wskazać inne normy lub przyjąć wspólne specyfikacje dające domniemanie zgodności dla urządzeń ciśnieniowych istotnych w sytuacji kryzysowej do końca trybu nadzwyczajnego (art. 43d).
Ocena zgodności według kategorii
Procedurę oceny zgodności wyznacza kategoria (art. 14 ust. 1). Kategoria I stosuje moduł A, wewnętrzną kontrolę produkcji. Kategoria II stosuje moduł A2 – wewnętrzną kontrolę produkcji z nadzorowanymi kontrolami urządzeń ciśnieniowych w losowych odstępach czasu – moduł D1, zapewnienie jakości procesu produkcji, lub moduł E1, zapewnienie jakości kontroli końcowej i badań. Kategoria III stosuje badanie typu UE typu konstrukcji (moduł B) z modułem D lub modułem F, badanie typu UE typu produkcji (moduł B) z modułem E lub modułem C2 albo moduł H, pełne zapewnienie jakości. Kategoria IV stosuje badanie typu UE typu produkcji z modułem D lub modułem F, moduł G, weryfikację jednostkową, lub moduł H1, pełne zapewnienie jakości z badaniem projektu (art. 14 ust. 2 i załącznik III pkt 1–12). Producent wybiera spośród procedur właściwych dla kategorii i może zastosować procedurę wyższej kategorii (art. 14 ust. 3). W modułach zapewnienia jakości dla zbiorników na gazy i pary kategorii III i IV, zbiorników na ciecze grupy 1 i urządzeń opalanych jednostka notyfikowana pobiera próbki podczas niezapowiedzianych wizyt do oceny końcowej, co najmniej dwóch wizyt w pierwszym roku, a w module H dla jednostkowych urządzeń opalanych kategorii III przeprowadza ocenę końcową każdej sztuki (art. 14 ust. 4 i 5). Certyfikaty badania typu UE są ważne 10 lat i można je przedłużać, a producent przechowuje certyfikat wraz z dokumentacją techniczną przez 10 lat (załącznik III pkt 3.1 i 3.2). Dokumentację i korespondencję sporządza się w jednym z języków urzędowych państwa członkowskiego, w którym ma siedzibę jednostka, lub w języku przez nią akceptowanym (art. 14 ust. 8).
Zespoły podlegają globalnej ocenie zgodności: każde urządzenie ciśnieniowe, które nie zostało wcześniej ocenione i opatrzone oznakowaniem CE, ocenia się według jego własnej kategorii, integrację elementów według pkt 2.3, 2.8 i 2.9 załącznika I – według najwyższej kategorii urządzeń innych niż osprzęt zabezpieczający, a ochronę przed przekroczeniem granic działania według pkt 2.10 i 3.2.3 – według najwyższej kategorii chronionych elementów (art. 14 ust. 6). Państwa członkowskie notyfikują jednostki notyfikowane, inspektoraty użytkowników i uznane organizacje strony trzeciej oraz wyznaczają organ notyfikujący, który może zlecić ocenę i monitorowanie krajowej jednostce akredytującej (art. 20 i 21); Komisja nadaje numery identyfikacyjne i publikuje wykaz (art. 30). W Danii jednostki muszą być osobami prawnymi mającymi siedzibę w Danii, akredytowanymi przez DANAK do danego zadania i spełniającymi art. 24, 25, 27, 34–36 i 38; wyznacza je Erhvervsstyrelsen, przed 30 maja 2026 r. dyrektor Arbejdstilsynet, a skargi na ich decyzje kieruje się do organu w ciągu 4 tygodni (rozporządzenie wykonawcze nr 190/2015, § 6 i § 8; rozporządzenie wykonawcze nr 493/2026, § 1, nr. 3 i nr. 4).
Deklaracja, oznakowanie CE, oznaczenia i instrukcje
Deklaracja zgodności UE stwierdza, że wykazano spełnienie zasadniczych wymagań bezpieczeństwa z załącznika I, jest zgodna ze wzorem z załącznika IV, zawiera elementy zastosowanych modułów, jest stale aktualizowana, przetłumaczona na języki wymagane przez państwo członkowskie, w którym urządzenie jest wprowadzane do obrotu lub udostępniane, a gdy stosuje się kilka aktów Unii – stanowi jedną deklarację obejmującą je wszystkie; sporządzając ją, producent przyjmuje odpowiedzialność (art. 17). Oznakowanie CE podlega ogólnym zasadom z art. 30 rozporządzenia (WE) nr 765/2008 i jest umieszczane w sposób widoczny, czytelny i trwały na każdym urządzeniu ciśnieniowym lub zespole albo na jego tabliczce znamionowej, a gdy jest to niemożliwe – na opakowaniu i w dokumentach, przed wprowadzeniem do obrotu; nie trzeba go umieszczać na każdym elemencie zespołu, elementy już oznakowane zachowują swoje oznakowanie, a po nim następuje numer identyfikacyjny jednostki notyfikowanej, gdy jednostka uczestniczy w kontroli produkcji, umieszczany przez jednostkę lub według jej wskazówek (art. 18 i 19). Urządzenia dopuszczone na podstawie odstępstwa w trybie nadzwyczajnym nie noszą oznakowania CE (art. 43c ust. 7).
Oprócz oznakowania CE urządzenie lub trwale przymocowana tabliczka znamionowa zawiera rok produkcji, identyfikację według typu, serii lub partii i numeru seryjnego oraz zasadnicze maksymalne i minimalne granice dopuszczalne, a w stosownych przypadkach V w l, DN, ciśnienie próbne PT i jego datę, ciśnienie nastawy urządzenia zabezpieczającego, moc w kW, napięcie zasilania, przeznaczenie, stopień napełnienia, maksymalną masę napełnienia, masę własną i grupę płynów, a także ostrzeżenia przed niewłaściwym użyciem; dokumentacja może zastąpić powtarzalne oznaczanie elementów rurociągów, a w przypadku małych urządzeń można stosować etykiety (załącznik I pkt 3.3). Do urządzenia dołącza się instrukcję obsługi obejmującą montaż i składanie, oddanie do użytku, użytkowanie i konserwację, w tym kontrole użytkownika, powtarzającą informacje z oznaczenia i wyjaśniającą zagrożenia szczątkowe (załącznik I pkt 3.4), w języku określonym przez państwo członkowskie (art. 6 ust. 7). W Danii deklaracja, oznaczenie i instrukcje muszą być w języku duńskim (rozporządzenie wykonawcze nr 190/2015, § 5).
Obowiązki według roli
Producenci projektują i wytwarzają urządzenia powyżej granic zgodnie z załącznikiem I, a urządzenia poniżej progów – zgodnie z dobrą praktyką inżynierską, sporządzają dokumentację techniczną i przeprowadzają ocenę zgodności, sporządzają deklarację i umieszczają oznakowanie CE, przechowują dokumentację i deklarację przez 10 lat, utrzymują zgodność produkcji seryjnej, badają próbki i prowadzą rejestr skarg, gdy ryzyka tego wymagają, stosują identyfikację oraz swoją nazwę i adres, dostarczają instrukcje w wymaganym języku, podejmują działania naprawcze, informują organy o ryzykach i współpracują na żądanie (art. 6). Upoważnieni przedstawiciele działają na podstawie upoważnienia, które musi co najmniej obejmować przechowywanie dokumentów i współpracę z organami, i nie mogą przejąć obowiązków dotyczących projektowania ani dokumentacji (art. 7). Importerzy wprowadzają do obrotu wyłącznie urządzenia zgodne z wymaganiami, weryfikują ocenę producenta, dokumentację, oznakowanie CE, instrukcje i identyfikację, dodają własną nazwę i adres, zapewniają instrukcje, chronią urządzenia podczas przechowywania i transportu, badają próbki, gdy jest to uzasadnione, podejmują działania naprawcze i przechowują deklarację przez 10 lat (art. 8). Dystrybutorzy sprawdzają oznakowanie CE, dokumenty, instrukcje i identyfikację przed udostępnieniem urządzenia, chronią je podczas przechowywania i transportu oraz dbają o podjęcie działań naprawczych (art. 9). Importerzy i dystrybutorzy, którzy sprzedają pod własną marką lub modyfikują urządzenia, stają się producentami (art. 10), a każdy podmiot przez 10 lat identyfikuje swoich dostawców i odbiorców (art. 11). Od 16 lipca 2021 r. rozporządzenie (UE) 2019/1020 wymaga też podmiotu gospodarczego mającego siedzibę w Unii – producenta, importera, upoważnionego przedstawiciela lub dostawcy usług realizacji zamówień – dla każdego urządzenia ciśnieniowego lub zespołu wprowadzanego do obrotu (rozporządzenie (UE) 2019/1020, art. 4).
Procedury nadzwyczajne od 2026 r.
Dyrektywa (UE) 2024/2749 wprowadziła rozdział 5a. Jego środki mają zastosowanie tylko wtedy, gdy Komisja przyjęła dla urządzeń ciśnieniowych akt wykonawczy na podstawie art. 28 rozporządzenia (UE) 2024/2747, tylko do urządzeń uznanych za towary istotne w sytuacji kryzysowej i tylko w czasie uruchomionego trybu nadzwyczajnego rynku wewnętrznego (art. 43a). Jednostki notyfikowane rozpatrują wówczas wnioski dotyczące takich urządzeń w trybie priorytetowym, bez nieproporcjonalnych dodatkowych kosztów, i dokładają rozsądnych starań, aby zwiększyć zdolności badawcze (art. 43b). Państwo członkowskie może na uzasadniony wniosek zezwolić na wprowadzenie do obrotu lub użytek własny określonych urządzeń, w odniesieniu do których nie przeprowadzono procedur z udziałem jednostki notyfikowanej, ale wykazano zgodność z załącznikiem I w sposób określony w zezwoleniu; Komisja może rozszerzyć zezwolenie na całą Unię, urządzenia muszą być wówczas oznaczone jako towar istotny w sytuacji kryzysowej, producent oświadcza zgodność na swoją wyłączną odpowiedzialność, zezwolenie określa identyfikowalność, datę końcową nie późniejszą niż koniec trybu nadzwyczajnego oraz środki do podjęcia po jego wygaśnięciu, a urządzenia nie noszą oznakowania CE (art. 43c). Komisja może wskazać normy lub przyjąć wspólne specyfikacje dające domniemanie zgodności na czas trwania trybu nadzwyczajnego, a urządzenia wprowadzone do obrotu na ich podstawie pozostają uznawane za zgodne także później, o ile nie ma powodu sądzić, że stwarzają ryzyko (art. 43d); nadzór rynku nad wskazanymi urządzeniami ma charakter priorytetowy, z wzajemną pomocą organów (art. 43e). W Danii Erhvervsstyrelsen wydaje zezwolenia, informuje Komisję i pozostałe państwa członkowskie, a informacje i oznakowanie muszą być w języku duńskim lub angielskim (rozporządzenie wykonawcze nr 493/2026, § 1, nr. 5).
Egzekwowanie i sankcje
Art. 39 stosuje art. 15 ust. 3 i art. 16–29 rozporządzenia (WE) nr 765/2008 do wszystkich urządzeń objętych art. 1; artykuły te zostały skreślone rozporządzeniem (UE) 2019/1020 od 16 lipca 2021 r., które wymienia dyrektywę jako pkt 57 swojego załącznika I, więc odesłanie odczytuje się jako odesłanie do tego rozporządzenia. Gdy organ ma wystarczające powody, by sądzić, że urządzenie stwarza ryzyko dla zdrowia lub bezpieczeństwa osób, zwierząt domowych lub mienia, ocenia je, żąda działań naprawczych, wycofania z obrotu lub odzyskania produktu w terminie współmiernym do ryzyka, informuje jednostkę notyfikowaną, a jeżeli podmiot nie podejmie działań – zakazuje lub ogranicza udostępnianie, wycofuje z obrotu lub odzyskuje urządzenie i informuje Komisję oraz pozostałe państwa członkowskie (art. 40). Komisja rozstrzyga sporne środki krajowe w unijnej procedurze ochronnej (art. 41), urządzenia zgodne z wymaganiami, które nadal stwarzają ryzyko, można potraktować w ten sam sposób (art. 42), a niezgodność formalną – błędnie umieszczone lub nieumieszczone oznakowanie CE, brakujący lub błędnie umieszczony numer jednostki notyfikowanej, brak oznaczenia z załącznika I pkt 3.3, brakującą lub nieprawidłową deklarację, brakującą dokumentację, brak identyfikacji lub jakiekolwiek inne niespełnione wymaganie administracyjne z art. 6 i 8 – należy usunąć, a w przeciwnym razie prowadzi ona do ograniczenia, zakazu, wycofania z obrotu lub odzyskania produktu (art. 43).
Sankcje ustala się na poziomie krajowym: państwa członkowskie ustanawiają skuteczne, proporcjonalne i odstraszające sankcje za naruszenia swoich przepisów transponujących, które mogą obejmować sankcje karne za poważne naruszenia (art. 47). W Danii rozporządzenie wykonawcze nr 190 z 19 lutego 2015 r. wdraża dyrektywę i przewiduje karę grzywny, chyba że wyższa kara wynika z ustawy o konstrukcji niektórych produktów (lov nr. 155 af 20. februar 2013) lub innych przepisów – klauzula subsydiarności, której rozporządzenie zmieniające z 2026 r. nie zmieniło, chociaż samo rozporządzenie opiera się obecnie na ustawie o produktach – za naruszenie jego § 4 i § 5 oraz dyrektywy w jego załączniku 1 i za niewykonanie nakazów i zakazów, z odpowiedzialnością przedsiębiorstw na podstawie duńskiego kodeksu karnego (rozporządzenie wykonawcze nr 190/2015, § 9); od 30 maja 2026 r. rozporządzenie opiera się na ustawie o produktach, a grzywna obejmuje też wymóg językowy dla oznakowania towarów istotnych w sytuacji kryzysowej (rozporządzenie wykonawcze nr 493/2026, § 1, nr. 2 i nr. 6). Ustawa o produktach (lov om produkter og markedsovervågning) wymienia dyrektywę w § 2 jako obszar produktowy nr 5, wskazuje Erhvervsstyrelsen jako organ kontroli i przewiduje nakazy ostrzegania użytkowników, zaprzestania wprowadzającego w błąd marketingu, usunięcia uchybień, wstrzymania sprzedaży, wycofania z obrotu, odzyskania lub zniszczenia, zakazy, nakazy wstrzymania sprzedaży i usunięcia błędnie umieszczonego oznakowania CE oraz grzywny, które w okolicznościach obciążających przechodzą w karę pozbawienia wolności do 2 lat (LBK nr. 22/2026, § 2, § 9, § 14, § 15 i § 37). Sikkerhedsstyrelsen prowadzi kontrolę urządzeń ciśnieniowych i prostych zbiorników ciśnieniowych od 1 grudnia 2018 r., a od stycznia 2026 r. jest departamentem Markedsovervågning w Erhvervsstyrelsen, natomiast wytyczne samego organu kontroli stwierdzają, że Arbejdstilsynet pozostaje organem nadzoru rynku w odniesieniu do urządzeń ciśnieniowych wykonywanych na zamówienie oraz urządzeń importowanych z państw trzecich do działalności morskiej w sektorze ropy i gazu na podstawie ustawy o bezpieczeństwie morskim (offshore). Ten podział działa przez § 9 ust. 2 ustawy o produktach, zgodnie z którym właściwym organem kontroli jest organ nadzorujący inne przepisy dotyczące szczególnych zagrożeń związanych z określonymi produktami; od czasu, gdy rozporządzenie zmieniające nr 493/2026 zastąpiło każdą wzmiankę o Arbejdstilsynet w rozporządzeniu dotyczącym urządzeń ciśnieniowych, żadne rozporządzenie wykonawcze nie wskazuje go dla urządzeń ciśnieniowych (LBK nr. 22/2026, § 9, stk. 1 og stk. 2; rozporządzenie wykonawcze nr 493/2026, § 1, nr. 3; Sikkerhedsstyrelsen, strony o przepisach i kontroli; Erhvervsstyrelsen, strona o Sikkerhedsstyrelsen).
Jak pomaga Conphora
Conphora monitoruje dyrektywę w sprawie urządzeń ciśnieniowych, jej normy zharmonizowane, wytyczne PED i duńskie rozporządzenia wykonawcze oraz zestawia Państwa urządzenia z wyłączeniami z art. 1, progami z art. 4, grupami płynów, kategoriami z załącznika II i ścieżkami modułowymi, wskazując luki w dokumentacji technicznej, deklaracji zgodności UE, oznakowaniu CE i numerze jednostki notyfikowanej, oznaczeniu z załącznika I i instrukcjach, zanim staną się problemem egzekucyjnym. Platforma pomaga tworzyć i przechowywać dokumentację oraz 10-letnie zapisy, łączy deklarację PED z deklaracjami dotyczącymi maszyn, ATEX, EMC, niskiego napięcia i innymi, których wymaga ten sam produkt, i powiadamia o zmianie normy, duńskiego rozporządzenia wykonawczego, uruchomieniu trybu nadzwyczajnego lub zmianie systemu egzekwowania.
Zobacz, jak działa Conphora · Zobacz plany i ceny
Źródła
- Dyrektywa 2014/68/UE w sprawie urządzeń ciśnieniowych, tekst jednolity z 30 maja 2026 r. (EUR-Lex)
- Dyrektywa 2014/68/UE w sprawie urządzeń ciśnieniowych w brzmieniu opublikowanym w Dz.Urz. UE L 189 z 27 czerwca 2014 r. (EUR-Lex)
- Informacje o dokumencie, daty, sprostowania i powiązania dla CELEX 32014L0068 (EUR-Lex)
- Dyrektywa (UE) 2024/2749 w sprawie procedur nadzwyczajnych dotyczących oceny zgodności, domniemania zgodności, wspólnych specyfikacji i nadzoru rynku w czasie nadzwyczajnej sytuacji na rynku wewnętrznym (EUR-Lex)
- Dyrektywa 97/23/WE w sprawie urządzeń ciśnieniowych, uchylona od 19 lipca 2016 r. (EUR-Lex)
- Rozporządzenie (UE) 2019/1020 w sprawie nadzoru rynku i zgodności produktów (EUR-Lex)
- Dyrektywa w sprawie urządzeń ciśnieniowych wraz z wytycznymi PED grupy roboczej ds. ciśnienia (Komisja Europejska, DG GROW)
- Normy zharmonizowane dla urządzeń ciśnieniowych na podstawie dyrektywy 2014/68/UE (Komisja Europejska, DG GROW)
- Bekendtgørelse nr. 190 af 19. februar 2015 om indretning m.v. af trykbærende udstyr (Retsinformation)
- Bekendtgørelse nr. 480 af 25. maj 2016 om ændring af bekendtgørelse om indretning m.v. af trykbærende udstyr (Retsinformation)
- Bekendtgørelse nr. 493 af 28. maj 2026 om ændring af bekendtgørelse om indretning m.v. af trykbærende udstyr (Retsinformation)
- Bekendtgørelse af lov om produkter og markedsovervågning, LBK nr. 22 af 8. januar 2026 (Retsinformation)
- Regler for trykbærende udstyr og simple trykbeholdere (Sikkerhedsstyrelsen, Erhvervsstyrelsen Markedsovervågning)
- Kontrol med trykbærende udstyr og simple trykbeholdere (Sikkerhedsstyrelsen, Erhvervsstyrelsen Markedsovervågning)
- Sikkerhedsstyrelsen, en del af Erhvervsstyrelsen od stycznia 2026 r. (Erhvervsstyrelsen)
Niniejszy przewodnik ma charakter ogólnoinformacyjny i nie stanowi porady prawnej.