PyroD w prostych słowach
Dyrektywa w sprawie wyrobów pirotechnicznych (PyroD), formalnie dyrektywa 2013/29/UE, to unijne prawo dotyczące wszystkiego, co wytwarza ciepło, światło, dźwięk, gaz lub dym albo kombinację tych efektów w wyniku samopodtrzymujących się egzotermicznych reakcji chemicznych. Ta definicja obejmuje znacznie więcej niż fajerwerki: wyrobami pirotechnicznymi są także teatralne wyroby pirotechniczne do użytku scenicznego, filmowego i telewizyjnego, urządzenia zapłonowe, zapalniki elektryczne i lonty oraz generatory gazu odpalające poduszki powietrzne i napinacze pasów bezpieczeństwa w pojazdach (art. 3 pkt 1–4). Dyrektywa określa zasadnicze wymagania bezpieczeństwa, które takie wyroby muszą spełniać, zanim zostaną udostępnione na rynku, tak aby wyroby zgodne z wymaganiami mogły swobodnie przepływać przez rynek wewnętrzny, a ludzie, mienie i środowisko były chronione (art. 1 i art. 4 ust. 1).
Tekst z 2013 r. jest wersją przekształconą dyrektywy 2007/23/WE, dostosowaną do nowych ram prawnych i zawierającą obowiązki podmiotów gospodarczych, przepisy o identyfikowalności i procedury nadzoru rynku wspólne z innymi dyrektywami dotyczącymi oznakowania CE. Weszła w życie 29 czerwca 2013 r., w dniu następującym po publikacji w Dz.Urz. UE L 178; państwa członkowskie musiały transponować jej zasadniczą część do 30 czerwca 2015 r. i stosować od 1 lipca 2015 r., kiedy to dyrektywa 2007/23/WE została uchylona (art. 47–49). Jeden wąski przepis obowiązywał wcześniej: zakaz stosowania materiałów wybuchowych o działaniu detonacyjnym z pkt 4 załącznika I trzeba było opublikować do 3 października 2013 r. i stosować od 4 lipca 2013 r. (art. 47 ust. 2 i art. 48). Dyrektywa nigdy nie była zmieniana, a sześć sprostowań odnotowanych w EUR-Lex dotyczy innych wersji językowych, a nie tekstu angielskiego.
Tekst urzędowy Dyrektywę można przeczytać w EUR-Lex: dyrektywa 2013/29/UE (CELEX 32013L0029). Wersja skonsolidowana nie istnieje, ponieważ dyrektywa nigdy nie była zmieniana; strona z informacjami o dokumencie zawiera sprostowania, daty i informację o uchyleniu dyrektywy 2007/23/WE. Przepisy o identyfikowalności znajdują się w dyrektywie wykonawczej Komisji 2014/58/UE.
Zakres
Dyrektywa ma zastosowanie do wyrobów pirotechnicznych (art. 2 ust. 1) i wyłącza siedem kategorii, każdą w całości, a nie w odniesieniu do pojedynczych wymagań (art. 2 ust. 2): wyroby przeznaczone do użytku niekomercyjnego przez siły zbrojne, policję lub straż pożarną zgodnie z prawem krajowym; wyposażenie objęte zakresem dyrektywy 96/98/WE, którą dyrektywa w sprawie wyposażenia morskiego 2014/90/UE zastąpiła od 18 września 2016 r., więc odniesienie czyta się jako odniesienie do tej dyrektywy; wyroby do użytku w przemyśle lotniczym i kosmicznym; spłonki kapiszonowe przeznaczone specjalnie do zabawek objętych dyrektywą w sprawie bezpieczeństwa zabawek 2009/48/WE; materiały wybuchowe objęte zakresem dyrektywy 93/15/EWG, którą dyrektywa w sprawie materiałów wybuchowych do użytku cywilnego 2014/28/UE zastąpiła od 20 kwietnia 2016 r., więc to odniesienie czyta się jako odniesienie do dyrektywy 2014/28/UE; amunicję, czyli pociski, ładunki miotające i amunicję ślepą używane w broni palnej przenośnej, innej broni i artylerii (art. 3 pkt 5); oraz fajerwerki, które producent wykonuje na własny użytek, zatwierdzone przez państwo członkowskie, w którym ma siedzibę, do użytku wyłącznie na jego terytorium i pozostające na nim. Ostatnie wyłączenie wymaga jednoczesnego spełnienia wszystkich trzech warunków, więc fajerwerk na własny użytek, który zostaje dostarczony komukolwiek innemu lub opuszcza kraj, ponownie podlega dyrektywie.
Obok wyłączeń istnieją dwa odstępstwa. Wyroby niezgodne z wymaganiami można pokazywać i używać na targach, wystawach i pokazach służących marketingowi wyrobów pirotechnicznych, za widocznym oznaczeniem podającym nazwę wydarzenia oraz informującym o niezgodności i niedostępności do sprzedaży do czasu doprowadzenia wyrobu do zgodności, z zastosowaniem odpowiednich środków bezpieczeństwa zgodnie z wymaganiami właściwego organu; wyroby niezgodne z wymaganiami wytworzone do celów badawczych, rozwojowych i prób można swobodnie przemieszczać i używać za widocznym oznaczeniem informującym o ich niezgodności i niedostępności do innych celów (art. 4 ust. 3 i 4). Żadne z nich nie zezwala na sprzedaż.
Obowiązki spoczywają wyłącznie na trzech podmiotach gospodarczych: producencie, importerze i dystrybutorze (art. 3 pkt 12). W przeciwieństwie do większości dyrektyw nowych ram prawnych PyroD nie przewiduje upoważnionego przedstawiciela. Wymóg, aby za wyrób odpowiadał podmiot mający siedzibę w Unii, pochodzi spoza dyrektywy, z art. 4 rozporządzenia (UE) 2019/1020, który wymienia dyrektywę w art. 4 ust. 5 i w pkt 45 swojego załącznika I; dopiero gdy w Unii nie ma producenta ani importera, zadania te przejmuje upoważniony przedstawiciel na podstawie pisemnego upoważnienia, a w dalszej kolejności dostawca usług realizacji zamówień. Importera lub dystrybutora, który sprzedaje pod własną marką albo modyfikuje wyrób już wprowadzony do obrotu w sposób, który może wpłynąć na zgodność, uznaje się za producenta (art. 14).
Państwa członkowskie zachowują dwa narzędzia krajowe. Mogą zakazać lub ograniczyć posiadanie, używanie lub sprzedaż ogółowi społeczeństwa fajerwerków kategorii F2 i F3, teatralnych wyrobów pirotechnicznych i innych wyrobów pirotechnicznych ze względów porządku publicznego, bezpieczeństwa, zdrowia i bezpieczeństwa lub ochrony środowiska (art. 4 ust. 2) oraz mogą podwyższyć granice wieku z tych samych względów albo obniżyć je dla osób odbywających lub ukończonych szkolenie zawodowe (art. 7 ust. 2). Dania skorzystała z obu.
Co należy zrobić
Kategorie i granice wieku
Producent przypisuje każdy wyrób do kategorii według rodzaju użycia albo przeznaczenia i poziomu zagrożenia, w tym poziomu hałasu, a jednostka notyfikowana potwierdza to przypisanie w ramach oceny zgodności (art. 6 ust. 1). Istnieje osiem kategorii w trzech grupach. Fajerwerki to kategoria F1, bardzo niskiego zagrożenia i znikomego hałasu, przeznaczona do użytku na ograniczonych przestrzeniach, w tym wewnątrz budynków mieszkalnych; F2, niskiego zagrożenia i niskiego hałasu, do użytku na zewnątrz na ograniczonych przestrzeniach; F3, średniego zagrożenia, do użytku na zewnątrz na dużych otwartych przestrzeniach, o poziomie hałasu niezagrażającym zdrowiu ludzkiemu; oraz F4, wysokiego zagrożenia, do użytku wyłącznie przez osoby posiadające specjalistyczną wiedzę, powszechnie nazywane fajerwerkami profesjonalnymi, również o poziomie hałasu niezagrażającym zdrowiu ludzkiemu. Teatralne wyroby pirotechniczne to T1, niskiego zagrożenia, do użytku scenicznego, i T2, do użytku wyłącznie przez osoby posiadające specjalistyczną wiedzę. Inne wyroby pirotechniczne to P1, niskiego zagrożenia, i P2, do obsługi lub użytku wyłącznie przez osoby posiadające specjalistyczną wiedzę. Państwa członkowskie informują Komisję, w jaki sposób identyfikują i uprawniają osoby posiadające specjalistyczną wiedzę (art. 6 ust. 2).
Granice wieku zależą od kategorii: wyrobów nie wolno udostępniać osobom poniżej 12 lat w przypadku F1, poniżej 16 lat w przypadku F2, poniżej 18 lat w przypadku F3 oraz poniżej 18 lat w przypadku teatralnych wyrobów kategorii T1 i innych wyrobów kategorii P1 (art. 7 ust. 1). Producenci, importerzy i dystrybutorzy mogą udostępniać fajerwerki F4, teatralne wyroby T2 i inne wyroby P2 wyłącznie osobom posiadającym specjalistyczną wiedzę (art. 7 ust. 3). Wyrobów kategorii P1 do pojazdów, w tym systemów poduszek powietrznych i napinaczy pasów bezpieczeństwa, nie wolno udostępniać ogółowi społeczeństwa, chyba że zostały wbudowane w pojazd lub w zdejmowaną część pojazdu (art. 7 ust. 4).
Zasadnicze wymagania bezpieczeństwa
Każdy wyrób musi spełniać zasadnicze wymagania bezpieczeństwa z załącznika I. Musi osiągać parametry użytkowe określone przez producenta jednostce notyfikowanej, nadawać się do bezpiecznego unieszkodliwienia przy minimalnym wpływie na środowisko i działać prawidłowo przy użyciu zgodnym z przeznaczeniem, co sprawdza się w warunkach realistycznych lub, gdy laboratorium nie może ich odtworzyć, w warunkach użytkowania. Program badań obejmuje dziesięć obszarów, w stosownych przypadkach: projekt, konstrukcję i właściwości charakterystyczne, w tym szczegółowy skład chemiczny i wymiary; stabilność fizyczną i chemiczną we wszystkich normalnych, dających się przewidzieć warunkach środowiskowych; wrażliwość na normalne, dające się przewidzieć obchodzenie się i transport; zgodność wszystkich składników pod względem stabilności chemicznej; odporność na wilgoć oraz na niskie i wysokie temperatury, o ile ma to znaczenie; zabezpieczenia przed przedwczesnym lub niezamierzonym zainicjowaniem lub zapłonem; odpowiednie instrukcje i oznaczenia dotyczące bezpiecznego obchodzenia się, przechowywania, używania, w tym odległości bezpiecznych, oraz unieszkodliwiania; odporność wyrobu, jego opakowania i innych elementów na pogorszenie jakości w normalnych, dających się przewidzieć warunkach przechowywania; oraz specyfikację wszystkich urządzeń i akcesoriów potrzebnych wraz z instrukcjami obsługi (załącznik I pkt 1–3).
Wyroby nie mogą zawierać materiałów wybuchowych o działaniu detonacyjnym innych niż proch czarny i mieszanka błyskowa, z wyjątkiem wyrobów P1, P2, T2 i F4 spełniających warunki z pkt 4: materiał wybuchowy o działaniu detonacyjnym nie może dać się łatwo wydobyć; wyrób P1 nie może działać w sposób detonacyjny ani inicjować wtórnych materiałów wybuchowych; a wyrób F4, T2 lub P2 jest zaprojektowany i przeznaczony tak, aby nie detonować, albo, jeżeli jest zaprojektowany do detonacji, nie może inicjować wtórnych materiałów wybuchowych. Szczegółowe zasady dla poszczególnych grup zawiera pkt 5. W przypadku fajerwerków odległość bezpieczna musi wynosić co najmniej 1 m dla F1, 8 m dla F2 i 15 m dla F3, z możliwością skrócenia, jeśli jest to właściwe; maksymalny poziom hałasu w odległości bezpiecznej nie może przekraczać 120 dB (A, imp) ani równoważnego poziomu zmierzonego inną metodą; kategoria F1 nie może obejmować petard, baterii petard, petard błyskowych ani baterii petard błyskowych, a wyroby typu throwdown kategorii F1 nie mogą zawierać więcej niż 2,5 mg piorunianu srebra. Fajerwerki muszą być wykonane z materiałów minimalizujących ryzyko związane z odłamkami, muszą wskazywać lub podawać sposób zapłonu, nie mogą poruszać się w sposób nieregularny i nieprzewidywalny oraz muszą być zabezpieczone przed niezamierzonym zapłonem, w przypadku F1–F3 przez osłonę ochronną, opakowanie lub konstrukcję, a w przypadku F4 metodami określonymi przez producenta. Inne wyroby pirotechniczne muszą minimalizować ryzyko przy normalnym użytkowaniu i ryzyko związane z odłamkami w razie niezamierzonego zainicjowania oraz muszą działać do upływu terminu przydatności. Urządzenia zapłonowe muszą inicjować niezawodnie, być chronione przed wyładowaniem elektrostatycznym, a w przypadku zapalników elektrycznych także przed polami elektromagnetycznymi; osłony lontów muszą mieć odpowiednią wytrzymałość mechaniczną, a czasy spalania lontów oraz charakterystyki elektryczne i izolację przewodów zapalników elektrycznych należy dostarczyć razem z wyrobem (załącznik I pkt 5 sekcje A, B i C).
Normy zharmonizowane i luka z 2025 r.
Wyroby zgodne z normami zharmonizowanymi lub ich częściami, których odniesienia opublikowano w Dzienniku Urzędowym, uznaje się za zgodne z zasadniczymi wymaganiami bezpieczeństwa objętymi tymi normami (art. 16). Od 25 marca 2025 r. to domniemanie nie jest już dostępne dla fajerwerków konsumenckich. Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2025/337 z 20 lutego 2025 r. zastąpiła wcześniejszy wykaz opublikowany jako komunikat 2017/C 149/01, a jej załącznik II wycofał odniesienia do serii EN 15947:2015 dla fajerwerków kategorii F1, F2 i F3 wraz z normami terminologicznymi EN ISO 14451-1:2013, EN 16256-1:2012 i EN 16261-1:2012; odniesienia te obowiązywały tylko do 24 marca 2025 r. CEN przyjął serię EN 15947:2022 w październiku 2022 r., ale Komisja poinformowała CEN w listopadzie 2023 r., że nie powoła części 2–5, ponieważ nie spełniają one wniosku normalizacyjnego i nie wdrażają odpowiednich zasadniczych wymagań bezpieczeństwa, a CEN potwierdził, że w najbliższej przyszłości nie może dostarczyć nowych norm (decyzja wykonawcza (UE) 2025/337, motywy 4–7). Odniesienia nadal powołane w załączniku I to części 2–10 EN ISO 14451 dla wyrobów do pojazdów, części 2–5 EN 16256 dla wyrobów teatralnych i części 2–4 EN 16261 dla fajerwerków kategorii F4. Dla fajerwerków F1, F2 i F3 producent musi więc wykazać zgodność z załącznikiem I bezpośrednio przed jednostką notyfikowaną, co sprawia, że dokumentacja techniczna i dowody z badań stanowią całość argumentacji.
Ocena zgodności z udziałem jednostki notyfikowanej
Zgodność wykazuje się jedną z procedur z załącznika II, według wyboru producenta (art. 17): badaniem typu UE (moduł B), po którym następuje zgodność z typem w oparciu o wewnętrzną kontrolę produkcji oraz nadzorowane kontrole wyrobu w losowych odstępach czasu (moduł C2), w oparciu o zapewnienie jakości procesu produkcji (moduł D) lub w oparciu o zapewnienie jakości wyrobu (moduł E); zgodnością w oparciu o weryfikację jednostkową (moduł G); albo zgodnością w oparciu o pełne zapewnienie jakości (moduł H), dostępną wyłącznie dla fajerwerków kategorii F4. Każda ścieżka angażuje jednostkę notyfikowaną. Dokumentacja techniczna składana z wnioskiem o moduł B musi umożliwiać ocenę zgodności, zawierać odpowiednią analizę i ocenę ryzyka oraz obejmować projekt, produkcję i działanie, z ogólnym opisem, rysunkami, zastosowanymi normami lub przyjętymi zamiast nich rozwiązaniami, obliczeniami projektowymi, sprawozdaniami z badań i testów (załącznik II, moduł B, pkt 3 lit. c). Producent przechowuje kopię certyfikatu badania typu UE wraz z załącznikami i uzupełnieniami oraz dokumentacją techniczną do dyspozycji organów krajowych przez 10 lat od wprowadzenia wyrobu do obrotu i musi powiadomić jednostkę przechowującą dokumentację o każdej modyfikacji zatwierdzonego typu, która może wpłynąć na zgodność lub ważność certyfikatu (załącznik II, moduł B, pkt 7 i 9).
Państwa członkowskie notyfikują jednostki upoważnione do wykonywania tych zadań i wyznaczają organ notyfikujący, którym może być krajowa jednostka akredytująca w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 765/2008 (art. 21 i 22). Komisja nadaje każdej jednostce jeden numer identyfikacyjny oraz publikuje i aktualizuje wykaz (art. 30). Jednostki muszą przeprowadzać oceny proporcjonalnie, z uwzględnieniem wielkości przedsiębiorstwa, sektora, struktury, stopnia złożoności technologii i seryjnego charakteru produkcji, nie obniżając wymaganego rygoru (art. 33 ust. 2). W Danii producent musi skorzystać z jednostki wyznaczonej przez Sikkerhedsstyrelsen lub przez inne państwo członkowskie; duńskie wyznaczenie wymaga akredytacji przez DANAK, a korzystanie z jednostki niewyznaczonej jest przestępstwem (bekendtgørelse nr 1799/2021, § 37, § 44, § 45 i § 59 nr 16).
Numer rejestracyjny i identyfikowalność
Aby wyroby były identyfikowalne, producenci oznaczają je numerem rejestracyjnym nadanym przez jednostkę notyfikowaną, która przeprowadziła ocenę zgodności, według jednolitego systemu numeracji określonego przez Komisję (art. 9 ust. 1). Tym systemem jest dyrektywa wykonawcza Komisji 2014/58/UE. Numer składa się z czterocyfrowego numeru identyfikacyjnego jednostki notyfikowanej, która wydała certyfikat badania typu (moduł B), certyfikat zgodności (moduł G) lub zatwierdzenie systemu jakości (moduł H); kategorii wyrobu w skróconej formie wielkimi literami: F1, F2, F3, F4, T1, T2, P1 lub P2; oraz numeru obsługi, którym jednostka posługuje się dla danego wyrobu, zapisanych jako XXXX-YY-ZZZZ (dyrektywa 2014/58/UE, art. 1). Dyrektywę wykonawczą przyjęto na podstawie dyrektywy 2007/23/WE i nadal powołuje ona art. 9 tej dyrektywy; od uchylenia 1 lipca 2015 r. te odniesienia czyta się jako art. 17 dyrektywy 2013/29/UE, zgodnie z klauzulą uchylającą i tabelą korelacji (art. 48 i załącznik V).
Jednostki notyfikowane prowadzą rejestr wyrobów, dla których wydały te certyfikaty i zatwierdzenia, w formacie z załącznika do dyrektywy wykonawczej, z numerem rejestracyjnym, datą wydania i wygaśnięcia, producentem, rodzajem ogólnym i podrodzajem, modułem fazy produkcji oraz jednostką przeprowadzającą ocenę fazy produkcji. Przechowują te informacje przez co najmniej 10 lat od daty wydania, regularnie aktualizują rejestr, udostępniają go publicznie w internecie i przekazują go innej jednostce notyfikowanej lub właściwemu organowi w razie cofnięcia notyfikacji (dyrektywa 2014/58/UE, art. 2; art. 33 ust. 3). Producenci i importerzy prowadzą własny zapis wszystkich numerów rejestracyjnych wyrobów, które produkują lub importują, wraz z nazwą handlową, w stosownych przypadkach rodzajem ogólnym i podrodzajem oraz miejscem produkcji, przez co najmniej 10 lat od wprowadzenia wyrobu do obrotu, przekazują go właściwym organom w razie zaprzestania działalności i udostępniają na uzasadniony wniosek właściwym organom i organom nadzoru rynku dowolnego państwa członkowskiego (art. 9 ust. 2; dyrektywa 2014/58/UE, art. 3).
Deklaracja, oznakowanie CE i etykietowanie
Deklaracja zgodności UE stwierdza, że spełniono zasadnicze wymagania bezpieczeństwa z załącznika I, ma strukturę zgodną ze wzorem z załącznika III, zawiera elementy zastosowanych modułów, jest stale aktualizowana i jest tłumaczona na języki wymagane przez państwo członkowskie, w którym wyrób jest wprowadzany do obrotu lub udostępniany na rynku; jeżeli deklaracji wymaga kilka aktów Unii, jedna deklaracja obejmuje je wszystkie, a sporządzając ją, producent przejmuje odpowiedzialność za zgodność (art. 18). Załącznik III wymaga numeru rejestracyjnego zgodnie z art. 9, numeru wyrobu, partii lub numeru seryjnego, nazwy i adresu producenta, przedmiotu deklaracji zidentyfikowanego w sposób umożliwiający jego prześledzenie, unijnego prawodawstwa harmonizacyjnego, któremu odpowiada, zastosowanych norm zharmonizowanych lub innych specyfikacji technicznych oraz nazwy i numeru jednostki notyfikowanej, jej interwencji i certyfikatu. W Danii deklaracja jest zgodna ze wzorem określonym w duńskim rozporządzeniu (bekendtgørelse nr 1799/2021, § 39 i § 40).
Oznakowanie CE podlega ogólnym zasadom z art. 30 rozporządzenia (WE) nr 765/2008 i umieszcza się je w sposób widoczny, czytelny i trwały na wyrobie albo, gdy nie jest to możliwe lub uzasadnione ze względu na charakter wyrobu, na opakowaniu i w dokumentach towarzyszących, przed wprowadzeniem wyrobu do obrotu; po nim następuje numer identyfikacyjny jednostki notyfikowanej, jeżeli jednostka ta uczestniczy w fazie kontroli produkcji, umieszczany przez jednostkę lub na jej polecenie, a po obu mogą następować inne znaki wskazujące na szczególne ryzyko lub użytkowanie (art. 19 i art. 20).
Wyroby inne niż przeznaczone do pojazdów etykietuje się w sposób widoczny, czytelny i trwały w języku urzędowym lub językach urzędowych państwa członkowskiego, w którym wyrób jest udostępniany konsumentowi, w sposób jasny, zrozumiały i czytelny (art. 10 ust. 1). Minimalna treść to dane producenta oraz, jeżeli producent nie ma siedziby w Unii, także dane importera; nazwa i typ wyrobu; jego numer rejestracyjny oraz numer wyrobu, partii lub numer seryjny; minimalne granice wieku; właściwa kategoria; instrukcja użytkowania; rok produkcji dla fajerwerków F3 i F4; w stosownych przypadkach minimalna odległość bezpieczna; oraz zawartość netto materiału wybuchowego (art. 10 ust. 2). Fajerwerki wymagają dodatkowo sformułowań właściwych dla kategorii: „wyłącznie do użytku na zewnątrz” oraz w stosownych przypadkach minimalnej odległości bezpiecznej dla F1; „wyłącznie do użytku na zewnątrz” i w stosownych przypadkach minimalnych odległości bezpiecznych dla F2; „wyłącznie do użytku na zewnątrz” i minimalnych odległości bezpiecznych dla F3; oraz „wyłącznie do użytku przez osoby posiadające specjalistyczną wiedzę” z minimalnymi odległościami bezpiecznymi dla F4. Teatralne wyroby dodają „wyłącznie do użytku na zewnątrz” z minimalnymi odległościami bezpiecznymi w stosownych przypadkach dla T1 oraz „wyłącznie do użytku przez osoby posiadające specjalistyczną wiedzę” z minimalnymi odległościami bezpiecznymi dla T2 (art. 10 ust. 3 i 4). Jeżeli na wyrobie brakuje miejsca, informacje umieszcza się na najmniejszym opakowaniu (art. 10 ust. 5).
Wyroby do pojazdów podlegają krótszemu wykazowi: dane producenta, nazwa i typ wyrobu, jego numer rejestracyjny oraz numer wyrobu, partii lub numer seryjny i, w razie potrzeby, instrukcje bezpieczeństwa, przeniesione na opakowanie, gdy brakuje miejsca; a karta charakterystyki REACH sporządzona na podstawie załącznika II do rozporządzenia (WE) nr 1907/2006, uwzględniająca szczególne potrzeby użytkowników profesjonalnych, musi być im dostarczona w języku, o który wnoszą, w formie papierowej lub elektronicznej, jeżeli użytkownik ma do niej dostęp (art. 11).
Obowiązki według roli
Producenci przypisują wyrób do kategorii, projektują i produkują go zgodnie z załącznikiem I, sporządzają dokumentację techniczną i zlecają ocenę zgodności, sporządzają deklarację i umieszczają oznakowanie CE, przechowują dokumentację i deklarację przez 10 lat, utrzymują zgodność produkcji seryjnej z uwzględnieniem zmian w projekcie i w powołanych normach, badają próbki i prowadzą rejestr skarg, gdy ryzyko tego wymaga i organy wystąpią z należycie uzasadnionym wnioskiem, etykietują wyrób zgodnie z art. 10 lub art. 11 numerem rejestracyjnym, umieszczają swoją nazwę i adres, dostarczają instrukcje i informacje dotyczące bezpieczeństwa w języku określonym przez państwo członkowskie, podejmują działania naprawcze i informują organy, gdy wyrób stwarza ryzyko, oraz współpracują na uzasadniony wniosek (art. 8). Importerzy wprowadzają do obrotu wyłącznie wyroby zgodne z wymaganiami, weryfikują ocenę, dokumentację, oznakowanie CE, dokumenty towarzyszące i dane identyfikacyjne producenta, dodają własną nazwę i adres, zapewniają instrukcje, chronią wyrób podczas przechowywania i transportu, badają próbki, gdy jest to uzasadnione, podejmują działania naprawcze i przechowują kopię deklaracji przez 10 lat, zapewniając możliwość przedstawienia dokumentacji (art. 12). Dystrybutorzy działają z należytą starannością, przed udostępnieniem wyrobu na rynku sprawdzają oznakowanie CE, dokumenty, instrukcje i dane identyfikacyjne podmiotów, chronią wyrób podczas przechowywania i transportu, dbają o podjęcie działań naprawczych i przekazują informacje na uzasadniony wniosek (art. 13). Każdy podmiot gospodarczy musi być w stanie wskazać, kto go zaopatrzył i komu dostarczył wyrób, przez 10 lat od dostawy (art. 15). Od 16 lipca 2021 r. rozporządzenie (UE) 2019/1020 wymaga także podmiotu gospodarczego mającego siedzibę w Unii dla każdego wyrobu pirotechnicznego wprowadzanego do obrotu (rozporządzenie (UE) 2019/1020, art. 4).
Fajerwerki w Danii
Dania reguluje wyroby pirotechniczne na dwóch poziomach. Bekendtgørelse nr 1799 z 9 września 2021 r. transponuje część dyrektywy i dyrektywy wykonawczej w sprawie identyfikowalności i zawiera wymagania dotyczące wyrobów; bekendtgørelse nr 1798 z tego samego dnia zawiera krajowe zasady dotyczące przywozu, produkcji, przechowywania, przekazywania, nabywania i używania. Oba opierają się na ustawie o produktach, a ustawa o fajerwerkach dodaje licencję Erhvervsstyrelsen lub upoważnionego przez nią podmiotu na produkcję, montaż i przywóz oraz zezwolenie rady gminy na przechowywanie, przekazywanie, nabywanie i używanie (LBK nr 23/2026, § 1 i § 2).
Duńskie kategorie odpowiadają kategoriom dyrektywy, ale dodatkowo ograniczają używanie. Fajerwerkami konsumenckimi są wyłącznie kategorie F1 i F2; kategorię F3 zdefiniowano jako przeznaczoną do użytku wyłącznie przez zatwierdzonych festfyrværkere, a teatralne wyroby zarówno T1, jak i T2 jako przeznaczone do użytku wyłącznie przez osoby zatwierdzone jako scene- lub festfyrværker, więc profesjonalnymi fajerwerkami w Danii są F3, F4, T1 i T2 (bekendtgørelse nr 1799/2021, § 3, § 4 i § 5). Okres przejściowy pozwalał, aby wyroby F3, które według rozporządzenia z 2009 r. były fajerwerkami konsumenckimi, pozostały dostępne dla konsumentów do 1 października 2025 r.; ten okres już się zakończył (§ 61). Niektórych wyrobów F2 nie wolno w ogóle wprowadzać do obrotu, m.in. wyrobów, które można pomylić z sygnałami wzywania pomocy (§ 8).
Fajerwerki konsumenckie można sprzedawać wyłącznie osobom w wieku co najmniej 18 lat, a fajerwerki kategorii F1 osobom w wieku co najmniej 15 lat, z wyraźnym oznaczeniem obu granic w punkcie sprzedaży; inne wyroby pirotechniczne kategorii P1 można sprzedawać wyłącznie osobom w wieku co najmniej 18 lat; asortyment nie może przekraczać 5 kg zawartości netto materiału wybuchowego; a samoobsługa jest zakazana z wyjątkiem wymienionego zbioru małych wyrobów F1, takich jak ognie bengalskie, zimne fontanny, zimne ognie i strzelające konfetti (bekendtgørelse nr 1798/2021, § 24, § 25, § 26 i § 28 a). Fajerwerki mogą znajdować się w salach sprzedaży detalicznej i punktach sprzedaży wyłącznie od 15 do 31 grudnia, muszą być przechowywane w nienaruszonych opakowaniach transportowych w sąsiednim zatwierdzonym magazynie od 24 listopada do 14 grudnia oraz ponownie od 1 stycznia do 1 lutego, a nic z tego nie dotyczy kategorii F1 (§ 20). Od 1 lipca 2024 r. konsumenci mogą używać fajerwerków konsumenckich wyłącznie 31 grudnia i 1 stycznia, zamiast od 27 grudnia do 1 stycznia, a punkty sprzedaży detalicznej i zatwierdzeni fest- lub scenefyrværkere mogą używać ich od 27 do 30 grudnia w celu zaprezentowania wyrobów w ramach sprzedaży (lov nr 637/2024, § 1 nr 1; bekendtgørelse nr 730/2024, § 1 nr 4 i 5). Etykietowanie według duńskiego rozporządzenia oraz instrukcje i informacje dotyczące bezpieczeństwa towarzyszące wyrobowi muszą być w języku duńskim (bekendtgørelse nr 1799/2021, § 14, § 20 i § 33).
Egzekwowanie przepisów i kary
Art. 38 ust. 2 stosuje do wyrobów pirotechnicznych art. 15 ust. 3 i art. 16–29 rozporządzenia (WE) nr 765/2008; te artykuły zostały zastąpione rozporządzeniem (UE) 2019/1020 od 16 lipca 2021 r., które wymienia dyrektywę w pkt 45 załącznika I, więc odniesienie czyta się jako odniesienie do tego rozporządzenia. Gdy organ ma wystarczające powody, aby sądzić, że wyrób stwarza zagrożenie dla zdrowia lub bezpieczeństwa osób albo dla innych interesów publicznych chronionych dyrektywą, dokonuje oceny wyrobu, wymaga od podmiotu gospodarczego podjęcia działań naprawczych, wycofania wyrobu z obrotu lub jego odzyskania w rozsądnym terminie współmiernym do charakteru ryzyka, informuje właściwą jednostkę notyfikowaną, a jeżeli podmiot nie działa, podejmuje środki tymczasowe w celu zakazania lub ograniczenia udostępniania, wycofania wyrobu z obrotu lub jego odzyskania i informuje Komisję oraz pozostałe państwa członkowskie; środek tymczasowy, wobec którego nie wniesiono sprzeciwu w ciągu trzech miesięcy, uznaje się za uzasadniony (art. 39). Komisja rozstrzyga sporne środki krajowe w ramach unijnej procedury ochronnej i, gdy niezgodność wynika z braku w normie zharmonizowanej, stosuje art. 11 rozporządzenia (UE) nr 1025/2012 (art. 40). W ten sam sposób można postąpić z wyrobami zgodnymi z wymaganiami, które nadal stwarzają ryzyko (art. 41). Uchybienie formalne, oznakowanie CE umieszczone z naruszeniem art. 30 rozporządzenia (WE) nr 765/2008 lub art. 20, brak oznakowania CE, brak lub nieprawidłowe umieszczenie numeru jednostki notyfikowanej, brak lub nieprawidłowo sporządzona deklaracja zgodności UE, niedostępna lub niekompletna dokumentacja techniczna, brak, fałszywe lub niekompletne dane identyfikacyjne producenta lub importera albo niespełnienie jakiegokolwiek innego wymogu administracyjnego z art. 8 lub art. 12 muszą zostać usunięte, a w przeciwnym razie prowadzą do ograniczenia, zakazu, wycofania wyrobu z obrotu lub jego odzyskania (art. 42). Państwa członkowskie informują też Komisję co roku o swoich działaniach w zakresie nadzoru rynku (art. 38 ust. 3).
Kary ustala się na poziomie krajowym: państwa członkowskie ustanawiają skuteczne, proporcjonalne i odstraszające kary za naruszenia przez podmioty gospodarcze przepisów transponujących, które mogą obejmować sankcje karne za poważne naruszenia (art. 45). W Danii ustawa o produktach wymienia dyrektywę w § 2 jako pkt 10 i wskazuje Erhvervsstyrelsen jako organ kontroli, przewidując nakazy ostrzeżenia użytkowników, zaprzestania wprowadzającego w błąd marketingu, usunięcia uchybień, wstrzymania sprzedaży, wycofania z obrotu, odzyskania lub zniszczenia, zakazy wprowadzania do obrotu oraz grzywny, które w okolicznościach obciążających przechodzą w karę pozbawienia wolności do 2 lat (LBK nr 22/2026, § 2, § 9, § 14, § 16 i § 37). Bekendtgørelse nr 1799/2021 dodaje własny przepis karny: grzywna za wprowadzanie do obrotu wyrobów niezgodnych z wymaganiami, brak etykietowania, brak dokumentacji, nieprowadzenie lub nieprzekazanie rejestru numerów rejestracyjnych, brak powiadomień, brak duńskich instrukcji i informacji dotyczących bezpieczeństwa, niepodjęcie działań naprawczych, przechowywanie lub transport zagrażające zgodności, brak karty charakterystyki dla wyrobów do pojazdów oraz korzystanie z jednostki notyfikowanej, której nie wyznaczyła Sikkerhedsstyrelsen ani inne państwo członkowskie; kara pozbawienia wolności do 2 lat w okolicznościach obciążających, takich jak zagrożenie bezpieczeństwa lub zdrowia, wypadek powodujący ciężkie obrażenia lub śmierć, recydywa, systematyczne naruszanie w celu osiągnięcia korzyści finansowej lub próby uniknięcia kontroli; odrębna grzywna za umyślne lub rażąco niedbałe niewłaściwe używanie oznakowania CE, gdy uzyskano lub zamierzano uzyskać korzyść gospodarczą; oraz odpowiedzialność karna osób prawnych (§ 59). Ustawa o fajerwerkach karze produkcję, montaż lub przywóz bez licencji, przechowywanie, przekazywanie, nabywanie lub używanie bez zezwolenia rady gminy oraz, od 1 lipca 2024 r., sprzedaż lub używanie fajerwerków konsumenckich poza dozwolonymi okresami, grzywną lub, w okolicznościach obciążających, karą pozbawienia wolności do 2 lat (LBK nr 23/2026, § 7). Od stycznia 2026 r. Sikkerhedsstyrelsen jest departamentem Markedsovervågning w Erhvervsstyrelsen i wykonuje te same zadania.
Ocena dyrektywy opublikowana przez Komisję 19 września 2025 r. wykazała, że jest ogólnie skuteczna, efektywna i adekwatna, ale wskazała jako kluczowe problemy powszechną dostępność niebezpiecznych fajerwerków, obchodzenie przepisów przez sprzedaż wysyłkową, brak skutecznego systemu identyfikowalności i przekazywania oraz niewystarczającą ochronę dobrostanu zwierząt, i oznajmiła, że rozważy wyniki, zanim zdecyduje o rozpoczęciu rewizji.
Jak pomaga Conphora
Conphora monitoruje dyrektywę w sprawie wyrobów pirotechnicznych, dyrektywę wykonawczą w sprawie identyfikowalności i wykaz norm zharmonizowanych publikowany w Dzienniku Urzędowym oraz mapuje Państwa wyroby względem kategorii, granic wieku, ścieżek modułowych, formatu numeru rejestracyjnego i etykietowania z art. 10 i art. 11, wskazując luki w dokumentacji technicznej, deklaracji zgodności UE, oznakowaniu CE i numerze jednostki notyfikowanej, zanim staną się problemem egzekucyjnym. Platforma pomaga budować i prowadzić dokumentację, zapis numerów rejestracyjnych oraz 10-letnie zapisy identyfikowalności, łączy deklarację PyroD z obowiązkami wynikającymi z REACH, ATEX i innych przepisów, które mogą dotyczyć tego samego wyrobu, oraz powiadamia o zmianie odniesienia do normy, duńskiego rozporządzenia lub struktury egzekwowania.
Zobacz, jak działa Conphora · Zobacz plany i ceny
Źródła
- Dyrektywa 2013/29/UE w sprawie wyrobów pirotechnicznych, opublikowana w Dz.Urz. UE L 178 z 28 czerwca 2013 r. (EUR-Lex)
- Informacje o dokumencie, daty, sprostowania i powiązania dla CELEX 32013L0029 (EUR-Lex)
- Dyrektywa wykonawcza Komisji 2014/58/UE ustanawiająca system identyfikowalności wyrobów pirotechnicznych (EUR-Lex)
- Dyrektywa 2007/23/WE w sprawie wprowadzania do obrotu wyrobów pirotechnicznych, uchylona od 1 lipca 2015 r. (EUR-Lex)
- Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2025/337 w sprawie norm zharmonizowanych dla wyrobów pirotechnicznych (EUR-Lex)
- Rozporządzenie (UE) 2019/1020 w sprawie nadzoru rynku i zgodności produktów (EUR-Lex)
- Dyrektywa 2014/28/UE w sprawie materiałów wybuchowych do użytku cywilnego (EUR-Lex)
- Dyrektywa 2014/90/UE w sprawie wyposażenia morskiego (EUR-Lex)
- Normy zharmonizowane dla wyrobów pirotechnicznych (Komisja Europejska, DG GROW)
- Komisja publikuje oceny unijnych przepisów dotyczących wyrobów pirotechnicznych i materiałów wybuchowych do użytku cywilnego, 19 września 2025 r. (Komisja Europejska, DG GROW)
- Bekendtgørelse nr. 1799 af 9. september 2021 om krav til fyrværkeri og andre pyrotekniske artikler (Retsinformation)
- Bekendtgørelse nr. 1798 af 9. september 2021 om indførsel, fremstilling, opbevaring, overdragelse, erhvervelse og anvendelse af fyrværkeri og andre pyrotekniske artikler (Retsinformation)
- Bekendtgørelse nr. 729 af 12. juni 2024 om ændring af bekendtgørelse nr. 1799 (Retsinformation)
- Bekendtgørelse nr. 730 af 12. juni 2024 om ændring af bekendtgørelse nr. 1798 (Retsinformation)
- Lov nr. 637 af 11. juni 2024 om ændring af lov om fyrværkeri og andre pyrotekniske artikler m.v. (Retsinformation)
- Bekendtgørelse af lov om fyrværkeri og andre pyrotekniske artikler, LBK nr. 23 af 8. januar 2026 (Retsinformation)
- Bekendtgørelse af lov om produkter og markedsovervågning, LBK nr. 22 af 8. januar 2026 (Retsinformation)
- Sikkerhedsstyrelsen, en del af Erhvervsstyrelsen od stycznia 2026 r. (Erhvervsstyrelsen)
Niniejszy przewodnik ma charakter ogólnoinformacyjny i nie stanowi porady prawnej.