SPVD w skrócie
Dyrektywa o prostych zbiornikach ciśnieniowych (SPVD), formalnie dyrektywa 2014/29/UE, jest unijnym aktem prawnym dla celowo wąskiej rodziny spawanych zbiorników. Dotyczy prostych zbiorników ciśnieniowych produkowanych seryjnie, które mają pięć cech, wszystkie występujące jednocześnie: zbiorniki są spawane, przeznaczone do poddawania nadciśnieniu wewnętrznemu większemu niż 0,5 bar oraz do zawierania powietrza lub azotu, a nie są przeznaczone do ogrzewania płomieniem; części i zespoły przyczyniające się do wytrzymałości zbiornika pod ciśnieniem są wykonane albo z niestopowej stali jakościowej, albo z niestopowego aluminium lub stopów aluminium nieutwardzanych starzeniowo; zbiornik ma budowę albo walcowej części o przekroju kołowym zamkniętej dnami wypukłymi na zewnątrz lub płaskimi, obracającymi się wokół tej samej osi co część walcowa, albo dwóch den wypukłych obracających się wokół tej samej osi; maksymalne ciśnienie robocze nie przekracza 30 bar, a iloczyn tego ciśnienia i pojemności (PS razy V) nie przekracza 10 000 bar.L; a minimalna temperatura robocza nie jest niższa niż minus 50 °C, podczas gdy maksymalna temperatura robocza nie jest wyższa niż 300 °C dla stali i 100 °C dla zbiorników z aluminium lub stopu aluminium (art. 1 ust. 1). Wyłączone są tylko trzy grupy: zbiorniki specjalnie zaprojektowane do zastosowań jądrowych, których uszkodzenie może spowodować emisję promieniotwórczą, zbiorniki specjalnie przeznaczone do instalowania na statkach i statkach powietrznych lub do ich napędu oraz gaśnice (art. 1 ust. 2). Zbiornik spełniający wymagania dyrektywy może się swobodnie przemieszczać, a państwa członkowskie nie mogą utrudniać jego udostępniania na rynku ani oddawania do użytku na swoim terytorium (art. 5).
Tekst z 2014 r. jest wersją przekształconą dyrektywy 2009/105/WE, samej będącej kodyfikacją dyrektywy Rady 87/404/EWG, dostosowaną do nowych ram prawnych tak, aby zawierała te same obowiązki podmiotów gospodarczych, zasady identyfikowalności i procedury nadzoru rynku co inne dyrektywy w sprawie oznakowania CE (motywy 1–3). Weszła w życie 18 kwietnia 2014 r., środki transponujące miały zostać przyjęte i opublikowane do 19 kwietnia 2016 r. i obowiązują od 20 kwietnia 2016 r., kiedy to zaczęły też obowiązywać art. 1, 3, 4 i 5 oraz załączniki I i III, a dyrektywa 2009/105/WE została uchylona (art. 42–44). Dyrektywa (UE) 2024/2749 dodała rozdział 5a o procedurach nadzwyczajnych, obowiązujący od 28 listopada 2024 r. i stosowany przez państwa członkowskie od 30 maja 2026 r. (dyrektywa (UE) 2024/2749, art. 4, art. 11 i art. 12). EUR-Lex odnotowuje jedno sprostowanie z 28 października 2014 r., które nie pozostawia śladu w angielskim tekście skonsolidowanym.
Tekst urzędowy Dyrektywa jest dostępna w EUR-Lex: tekst skonsolidowany z 30 maja 2026 r. (CELEX 02014L0029-20260530), który uwzględnia dyrektywę (UE) 2024/2749; akt pierwotny (CELEX 32014L0029) i strona z informacjami o dokumencie wskazują zmianę, sprostowanie i uchylenie dyrektywy 2009/105/WE.
Zakres
Pierwsze pytanie nie dotyczy nigdy tego, jak niebezpieczny jest zbiornik, lecz tego, czy odpowiada opisowi z art. 1 ust. 1. Brak jednej cechy i dyrektywa nie ma zastosowania: zbiornik nitowany lub bezszwowy zamiast spawanego, zawierający dwutlenek węgla lub czynnik chłodniczy zamiast powietrza lub azotu, przeznaczony do ogrzewania płomieniem, jednostkowy zamiast produkowanego seryjnie, z płaszczem ze stali stopowej lub stopu aluminium utwardzanego starzeniowo, o kształcie innym niż dwa kształty z art. 1 ust. 1 lit. c, z maksymalnym ciśnieniem roboczym powyżej 30 bar lub PS razy V powyżej 10 000 bar.L albo pracujący poniżej minus 50 °C lub powyżej 300 °C dla stali albo 100 °C dla aluminium nie jest prostym zbiornikiem ciśnieniowym. Produkcja seryjna zachodzi wtedy, gdy w danym okresie, w ciągłym procesie produkcyjnym, według wspólnego projektu i z użyciem tych samych procesów produkcyjnych, wytwarza się więcej niż jeden zbiornik tego samego typu, a zbiorniki należą do tej samej rodziny, jeżeli różnią się od prototypu wyłącznie średnicą lub długością części walcowej w granicach określonych w załączniku III (załącznik III pkt 3.1 lit. f i h).
Ponieważ dyrektywa 2014/68/UE w sprawie urządzeń ciśnieniowych wyłącza tylko proste zbiorniki ciśnieniowe objęte niniejszą dyrektywą, zbiornik, który nie odpowiada opisowi z art. 1 ust. 1, nie jest automatycznie całkowicie poza oznakowaniem CE: ocenia się go według własnego progu 0,5 bar, wyłączeń, grup płynów i tabel kategorii dyrektywy o urządzeniach ciśnieniowych (dyrektywa 2014/68/UE, art. 1 ust. 2 lit. c). Obie dyrektywy uzupełniają się, a nie nakładają, i ten sam fizyczny zbiornik nie może być jednocześnie prostym zbiornikiem ciśnieniowym i urządzeniem ciśnieniowym.
W ramach dyrektywy art. 4 wyznacza drugą, bardziej doniosłą granicę. Zbiorniki, w których iloczyn PS i V przekracza 50 bar.L, muszą spełniać zasadnicze wymagania bezpieczeństwa określone w załączniku I; zbiorniki, w których ten iloczyn wynosi 50 bar.L lub mniej, muszą być zaprojektowane i wyprodukowane zgodnie z dobrą praktyką inżynierską jednego z państw członkowskich. Cały rozdział 3, który zawiera domniemanie zgodności, procedury oceny zgodności, deklarację zgodności UE i zasady oznakowania CE, nosi tytuł „Zgodność zbiorników, w których iloczyn PS x V przekracza 50 bar.L”, a załącznik III pkt 1.1 wymaga oznakowania CE tylko dla nich. Zbiornik 24-litrowy przy 10 bar ma 240 bar.L i podlega pełnemu reżimowi; zbiornik 5-litrowy przy 8 bar ma 40 bar.L i stosuje dobrą praktykę inżynierską z napisami i instrukcjami z załącznika III.
Obowiązki spoczywają na podmiotach gospodarczych: producencie, upoważnionym przedstawicielu, importerze i dystrybutorze (art. 2 pkt 7). Producentem jest każdy, kto produkuje zbiornik lub zleca jego zaprojektowanie lub wyprodukowanie i wprowadza go do obrotu pod własną nazwą lub znakiem towarowym (art. 2 pkt 3), a importera lub dystrybutora, który wprowadza zbiornik do obrotu pod własną nazwą lub znakiem towarowym albo zmienia zbiornik już znajdujący się na rynku w sposób, który może wpłynąć na zgodność, uważa się za producenta i obowiązują go zobowiązania z art. 6 (art. 10). W Danii rozporządzenie wykonawcze nr 1304 z 23 listopada 2015 r. czyni dyrektywę duńskim prawem, powtarzając ją jako załącznik 1, i wiąże producentów, ich przedstawicieli, importerów, dystrybutorów, jednostki notyfikowane i inne podmioty zobowiązane (rozporządzenie wykonawcze nr 1304/2015, § 1–4).
Co należy zrobić
Materiały
Załącznik I zaczyna się od materiału. Materiały użyte na części poddane ciśnieniu muszą dawać się spawać, być ciągliwe i wytrzymałe tak, aby rozerwanie przy minimalnej temperaturze roboczej nie powodowało rozpadu na fragmenty ani kruchego pęknięcia, i nie mogą ulegać niekorzystnym zmianom w wyniku starzenia, a towarzyszyć im musi świadectwo kontroli sporządzone przez producenta materiałów, w którym poświadcza on wyniki rutynowej wewnątrzzakładowej próby kontrolnej wyrobów wytworzonych tym samym procesem produkcyjnym (załącznik I pkt 1.1; załącznik III pkt 3.1 lit. i). Niestopowe stale jakościowe muszą ponadto być uspokojone i dostarczane po obróbce normalizującej lub w stanie równoważnym, zawierać mniej niż 0,25% węgla oraz mniej niż 0,05% siarki i mniej niż 0,05% fosforu, mieć maksymalną wytrzymałość na rozciąganie poniżej 580 N/mm2, spełniać wartości wydłużenia z załącznika I pkt 1.1.1 lit. c ppkt (ii) równolegle i prostopadle do kierunku walcowania oraz osiągać średnią energię łamania przy zginaniu KCV wynoszącą co najmniej 35 J/cm2 na trzech próbkach wzdłużnych w minimalnej temperaturze roboczej, przy czym najwyżej jedna wartość może być niższa niż 35 J/cm2, a żadna niższa niż 25 J/cm2; tę właściwość sprawdza się dla stali stosowanych w zbiornikach o minimalnej temperaturze roboczej poniżej minus 10 °C i grubości ścianki powyżej 5 mm (załącznik I pkt 1.1.1). Niestopowe aluminium musi zawierać co najmniej 99,5% aluminium, a stopy wymienione w art. 1 ust. 1 lit. b muszą wykazywać wystarczającą odporność na korozję międzykrystaliczną w maksymalnej temperaturze roboczej; oba muszą być dostarczane w stanie wyżarzonym, z maksymalną wytrzymałością na rozciąganie nie większą niż 350 N/mm2 i wydłużeniem po zerwaniu co najmniej 16% równolegle i 14% prostopadle do kierunku walcowania (załącznik I pkt 1.1.2). Materiały spawalnicze muszą być odpowiednie i zgodne ze spawanymi materiałami, osprzęt przyczyniający się do wytrzymałości, taki jak śruby i nakrętki, musi być wykonany z materiału z pkt 1.1 lub innej zgodnej stali albo aluminium o odpowiednim wydłużeniu i energii łamania przy zginaniu w minimalnej temperaturze roboczej, a części niepoddane ciśnieniu muszą być zgodne z elementami, do których są przyspawane (załącznik I pkt 1.2–1.4).
Projektowanie i grubość ścianki
Projektując zbiornik, producent określa jego zastosowanie i wybiera minimalną temperaturę roboczą Tmin, maksymalną temperaturę roboczą Tmax i maksymalne ciśnienie robocze PS; jeżeli wybrano minimalną temperaturę roboczą powyżej minus 10 °C, właściwości materiałów muszą być nadal spełnione w minus 10 °C (załącznik I pkt 2 lit. a). Wnętrze zbiornika musi być dostępne do kontroli, zbiornik musi dać się odwodnić, właściwości mechaniczne muszą być zachowane przez cały okres użytkowania, a zbiornik musi być odpowiednio chroniony przed korozją w przewidzianym zastosowaniu (pkt 2 lit. b). W przewidzianych warunkach użytkowania zbiornik nie może być poddawany naprężeniom mogącym pogorszyć jego bezpieczeństwo, a ciśnienie wewnętrzne nie może trwale przekraczać maksymalnego ciśnienia roboczego PS, choć może je chwilowo przekraczać o najwyżej 10% (pkt 2 lit. c). Spoiny obwodowe i wzdłużne wykonuje się jako spoiny z pełnym przetopem lub spoiny o równoważnej skuteczności, a dna wypukłe inne niż półkuliste mają kołnierz walcowy (pkt 2 lit. d).
Grubość ścianki określa się jedną z dwóch metod. Gdy PS razy V nie przekracza 3 000 bar.L, producent wybiera między metodą obliczeniową a metodą doświadczalną; gdy PS razy V przekracza 3 000 bar.L albo maksymalna temperatura robocza przekracza 100 °C, metoda obliczeniowa jest obowiązkowa (załącznik I pkt 2.1). W metodzie obliczeniowej ciśnienie obliczeniowe nie może być niższe niż wybrane PS, a dopuszczalne ogólne naprężenie błonowe nie może przekraczać mniejszej z wartości 0,6 ReT i 0,3 Rm, przy użyciu minimalnych wartości ReT i Rm gwarantowanych przez producenta materiału; jeżeli część walcowa ma jedną lub więcej spoin wzdłużnych wykonanych procesem spawania nieautomatycznego, obliczoną grubość mnoży się przez 1,15 (pkt 2.1.1). W metodzie doświadczalnej grubość ścianki musi pozwalać zbiornikowi wytrzymać w temperaturze otoczenia ciśnienie co najmniej pięciokrotnie większe niż maksymalne ciśnienie robocze, przy współczynniku trwałego odkształcenia obwodowego nie większym niż 1% (pkt 2.1.2). Niezależnie od zastosowanej metody rzeczywista grubość ścianki części walcowej i den nie może być mniejsza niż 2 mm dla zbiorników stalowych i 3 mm dla zbiorników z aluminium lub stopu aluminium (pkt 2.1).
Produkcja i spawanie
Przygotowanie części składowych, na przykład kształtowanie i ukosowanie, nie może powodować wad powierzchniowych ani pęknięć, ani zmian właściwości mechanicznych mogących szkodzić bezpieczeństwu zbiorników (załącznik I pkt 3.1). Właściwości spoin w częściach poddanych ciśnieniu i w strefach przyległych muszą być zbliżone do właściwości spawanych materiałów i wolne od wszelkich wad powierzchniowych lub wewnętrznych szkodliwych dla bezpieczeństwa; spoiny muszą być wykonywane przez wykwalifikowanych spawaczy lub operatorów o odpowiednim poziomie kompetencji, według zatwierdzonych procesów spawania, a badania zatwierdzające i kwalifikacyjne przeprowadzają jednostki notyfikowane. W trakcie produkcji producent musi zapewnić stałą jakość spoin, przeprowadzając odpowiednie badania z użyciem właściwych procedur, a badania te są przedmiotem sprawozdania (załącznik I pkt 3.2). To jedyne miejsce, w którym jednostka notyfikowana uczestniczy jeszcze zanim rozpoczną się moduły oceny zgodności.
Normy zharmonizowane i domniemanie zgodności
Zbiorniki powyżej 50 bar.L zgodne z normami zharmonizowanymi lub ich częściami, których numery referencyjne opublikowano w Dzienniku Urzędowym, uznaje się za zgodne z zasadniczymi wymaganiami bezpieczeństwa objętymi tymi normami (art. 12). Numery referencyjne są publikowane w komunikacie Komisji, ostatnio w Dz.Urz. UE C 326 z 14 września 2018 r., i obejmują normy dotyczące kwalifikacji spawaczy i procedur spawania oraz normę dostawy stali dla prostych zbiorników ciśnieniowych; Komisja udostępnia też wytyczne SPVD, które stanowią jednomyślną opinię Grupy Roboczej ds. Ciśnienia, nie są prawnie wiążące, ale pomagają zapewnić spójne stosowanie dyrektywy, oraz wykaz jednostek notyfikowanych w bazie NANDO (Komisja Europejska, strony o prostych zbiornikach ciśnieniowych). Stosowanie norm zharmonizowanych nie jest obowiązkowe, ale wybór ma skutek proceduralny: zbiornik wykonany zgodnie z nimi może być badany pod kątem typu wyłącznie na podstawie dokumentacji, natomiast zbiornik wykonany poza nimi trzeba przedłożyć jako prototyp (art. 13 ust. 1).
Ocena zgodności: moduł B plus C1, C2 lub C
W przypadku zbiorników powyżej 50 bar.L ocena przebiega w dwóch etapach. Przed produkcją zbiornik podlega badaniu typu UE (moduł B) przez jedną jednostkę notyfikowaną wybraną przez producenta. Gdy zbiornik jest wyprodukowany zgodnie z normami zharmonizowanymi, producent wybiera między typem konstrukcji, czyli oceną adekwatności projektu technicznego przez badanie dokumentacji technicznej i dowodów uzupełniających bez badania egzemplarza, a typem produkcji, czyli tą samą oceną wraz z badaniem prototypu kompletnego zbiornika reprezentatywnego dla przewidzianej produkcji. Gdy zbiornik nie jest wyprodukowany albo jest wyprodukowany tylko częściowo zgodnie z normami zharmonizowanymi, producent musi przedłożyć prototyp do badania typu produkcji (art. 13 ust. 1). Wniosek z załącznika II pkt 1.3 zawiera pisemne oświadczenie, że ten sam wniosek nie został złożony w innej jednostce notyfikowanej, oraz dokumentację techniczną z odpowiednią analizą i oceną ryzyka, ogólnym opisem, rysunkami i schematami projektu koncepcyjnego i produkcyjnego wraz z objaśnieniami potrzebnymi do ich zrozumienia, wykazem norm zharmonizowanych zastosowanych w całości lub w części albo opisami przyjętych zamiast nich rozwiązań, obliczeniami projektowymi i wynikami badań, sprawozdaniami z badań, instrukcjami z załącznika III pkt 2 oraz dokumentem opisującym wybrane materiały, procesy spawania i kontrole oraz istotne szczegóły projektowe, a także dowody uzupełniające; gdy bada się prototyp, dokumentacja zawiera również świadectwa kwalifikacji spawania, świadectwo kontroli materiału i sprawozdanie z przeprowadzonych badań i prób. Jednostka notyfikowana sporządza sprawozdanie z oceny, wydaje świadectwo badania typu UE, jeżeli typ spełnia wymagania dyrektywy, na bieżąco śledzi zmiany w powszechnie uznanym stanie wiedzy technicznej i musi być informowana o każdej zmianie zatwierdzonego typu, która wymaga uzupełnienia świadectwa; producent przechowuje kopię świadectwa, jego załączniki i uzupełnienia wraz z dokumentacją techniczną do dyspozycji organów krajowych przez 10 lat (załącznik II pkt 1.3–1.9).
Przed wprowadzeniem do obrotu następuje drugi moduł, a rozstrzyga o nim przedział. Gdy PS razy V przekracza 3 000 bar.L, zbiornik przechodzi zgodność z typem opartą na wewnętrznej kontroli produkcji oraz nadzorowanych badaniach zbiorników (moduł C1). Gdy nie przekracza 3 000 bar.L, ale przekracza 200 bar.L, producent wybiera między modułem C1 a zgodnością z typem opartą na wewnętrznej kontroli produkcji oraz nadzorowanych kontrolach zbiorników w losowych odstępach czasu (moduł C2). Gdy nie przekracza 200 bar.L, ale przekracza 50 bar.L, producent wybiera między modułem C1 a zgodnością z typem opartą na wewnętrznej kontroli produkcji (moduł C) (art. 13 ust. 2). W module C1 producent przedstawia zbiorniki w jednorodnych partiach liczących najwyżej 3 000 zbiorników modelu tego samego typu, a jednostka notyfikowana przeprowadza próbę hydrostatyczną lub próbę pneumatyczną o równoważnym skutku, jeżeli państwo członkowskie zaakceptowało procedury bezpieczeństwa badania, na każdym zbiorniku przy ciśnieniu Ph równym 1,5-krotności ciśnienia obliczeniowego oraz bada próbki pobrane z reprezentatywnej próbki produkcyjnej lub ze zbiornika w celu zbadania jakości spoin wzdłużnych, powtarzane dla spoin obwodowych, jeżeli technika spawania różni się; w przypadku zbiorników zaprojektowanych metodą doświadczalną te badania próbek zastępuje się próbą hydrostatyczną na pięciu zbiornikach pobranych losowo z każdej partii. Jednostka umieszcza lub każe producentowi umieścić swój numer identyfikacyjny na każdym zbiorniku przyjętej partii i sporządza pisemne świadectwo zgodności, a jeżeli partia zostanie odrzucona, podejmuje odpowiednie środki, by nie dopuścić do jej trafienia na rynek (załącznik II pkt 2.3 i 2.4; załącznik III pkt 3.1 lit. g). W module C2 jednostka kontroluje losowe próbki w losowych odstępach czasu i sprawdza, że producent rzeczywiście bada każdy zbiornik przy 1,5-krotności ciśnienia obliczeniowego, przez personel niezależny od personelu produkcyjnego (załącznik II pkt 3.3). W module C jednostka notyfikowana, która wydała świadectwo badania typu UE, bada opis produkcji, dokument kontrolny i zobowiązanie do badania każdego zbiornika przed rozpoczęciem produkcji (załącznik II pkt 4.2). Zapisy i korespondencję dotyczące procedur sporządza się w jednym z języków urzędowych państwa członkowskiego, w którym jednostka notyfikowana ma siedzibę, lub w języku przez nią akceptowanym (art. 13 ust. 3).
Deklaracja, oznakowanie CE, napisy i instrukcje
Deklaracja zgodności UE stwierdza, że wykazano spełnienie zasadniczych wymagań bezpieczeństwa z załącznika I, jest zgodna ze wzorem z załącznika IV, zawiera elementy określone w odpowiednich modułach, jest stale aktualizowana, jest przetłumaczona na język lub języki wymagane przez państwo członkowskie, w którym zbiornik jest wprowadzany do obrotu lub udostępniany, a gdy deklaracji wymaga więcej niż jeden akt Unii, jest sporządzona jako jedna deklaracja wskazująca wszystkie z nich; sporządzając ją, producent bierze na siebie odpowiedzialność za zgodność zbiornika (art. 14). Oznakowanie CE podlega ogólnym zasadom z art. 30 rozporządzenia (WE) nr 765/2008, jest umieszczane w sposób widoczny, czytelny i trwały na zbiorniku lub jego tabliczce znamionowej przed wprowadzeniem zbiornika do obrotu, a po nim następuje numer identyfikacyjny jednostki notyfikowanej uczestniczącej w fazie kontroli produkcji, umieszczony przez samą jednostkę lub według jej instrukcji; po oznakowaniu i numerze może następować każdy inny znak wskazujący szczególne ryzyko lub sposób użycia (art. 15 i art. 16). Zbiorniki powyżej 50 bar.L noszą oznakowanie CE wraz z dwiema ostatnimi cyframi roku, w którym je umieszczono (załącznik III pkt 1.1).
Poza oznakowaniem CE zbiornik lub jego tabliczka znamionowa nosi co najmniej maksymalne ciśnienie robocze PS w barach, maksymalną temperaturę roboczą Tmax w °C, minimalną temperaturę roboczą Tmin w °C, pojemność V w L, nazwę, zarejestrowaną nazwę handlową lub zarejestrowany znak towarowy i adres producenta oraz oznaczenie typu i numer seryjny lub partii zbiornika; gdy stosuje się tabliczkę znamionową, musi być ona wykonana tak, aby nie mogła być użyta ponownie, i zawierać wolne miejsce umożliwiające dodanie innych informacji (załącznik III pkt 1.2 i 1.3). Zbiornikowi towarzyszą instrukcje sporządzone przez producenta, zawierające te dane z wyjątkiem numeru seryjnego lub partii, przewidziane zastosowanie zbiornika oraz wymagania dotyczące konserwacji i instalacji z punktu widzenia bezpieczeństwa zbiornika (załącznik I pkt 4; załącznik III pkt 2), w języku łatwo zrozumiałym dla użytkowników końcowych, określonym przez zainteresowane państwo członkowskie, a instrukcje, informacje dotyczące bezpieczeństwa i wszelkie oznakowanie muszą być jasne, zrozumiałe i czytelne (art. 6 ust. 7). W Danii zbiornik można wprowadzić do obrotu lub udostępnić tylko wtedy, gdy instrukcje z załącznika III pkt 2 dyrektywy są sporządzone w języku duńskim (rozporządzenie wykonawcze nr 1304/2015, § 5).
Obowiązki według roli
Producenci projektują i budują zbiorniki powyżej 50 bar.L zgodnie z załącznikiem I, a zbiorniki o tej wartości lub mniejszej zgodnie z dobrą praktyką inżynierską, sporządzają dokumentację techniczną i przeprowadzają procedurę z art. 13, sporządzają deklarację oraz umieszczają oznakowanie CE i napisy, przechowują dokumentację i deklarację przez 10 lat, utrzymują procedury zapewniające zgodność produkcji seryjnej, gdy ryzyko tego uzasadnia, badają próbki i prowadzą rejestr skarg, umieszczają oznaczenie typu i numer seryjny lub partii oraz swoją nazwę i adres kontaktowy, dostarczają instrukcje w wymaganym języku, podejmują działania naprawcze, informują organy o ryzyku i współpracują na żądanie (art. 6). Upoważnieni przedstawiciele działają na podstawie pisemnego pełnomocnictwa, które musi co najmniej pozwalać im przechowywać dokumenty przez 10 lat, odpowiadać na uzasadnione żądania i współpracować z organami, i nie mogą przejmować obowiązków dotyczących projektowania ani dokumentacji (art. 7). Importerzy wprowadzają do obrotu wyłącznie zbiorniki zgodne z wymaganiami, weryfikują procedurę producenta, dokumentację, oznakowanie CE, napisy i oznaczenia dla zbiorników powyżej 50 bar.L oraz dobrą praktykę inżynierską, napisy z załącznika III pkt 1.2 i oznaczenia dla zbiorników o tej wartości lub mniejszych, dodają własną nazwę i adres kontaktowy, zapewniają instrukcje, chronią zbiorniki powyżej 50 bar.L podczas przechowywania i transportu, gdy jest to uzasadnione, badają próbki, podejmują działania naprawcze i przechowują deklarację przez 10 lat (art. 8). Dystrybutorzy działają z należytą starannością, weryfikują oznakowanie, dokumenty, instrukcje i oznaczenia przed udostępnieniem zbiornika, chronią go podczas przechowywania i transportu i dbają o podjęcie działań naprawczych (art. 9). Importerzy i dystrybutorzy, którzy sprzedają pod własną marką lub zmieniają zbiornik, stają się producentami (art. 10), a każdy podmiot wskazuje swoich dostawców i odbiorców przez 10 lat (art. 11). Od 16 lipca 2021 r. rozporządzenie (UE) 2019/1020 wymaga ponadto podmiotu gospodarczego mającego siedzibę w Unii, czyli producenta, importera, upoważnionego przedstawiciela lub dostawcy usług realizacji zamówień, dla każdego prostego zbiornika ciśnieniowego wprowadzanego do obrotu (rozporządzenie (UE) 2019/1020, art. 4).
Procedury nadzwyczajne od 2026 r.
Dyrektywa (UE) 2024/2749 wprowadziła rozdział 5a. Jego środki stosuje się wyłącznie wtedy, gdy Komisja przyjęła akt wykonawczy na podstawie art. 28 rozporządzenia (UE) 2024/2747 dla zbiorników objętych dyrektywą, wyłącznie do zbiorników uznanych za towary istotne w sytuacjach kryzysowych i wyłącznie w uruchomionym trybie nadzwyczajnym rynku wewnętrznego, przy czym art. 38c ust. 7 nadal obowiązuje po wygaśnięciu lub dezaktywacji trybu (art. 38a). Jednostki notyfikowane dokładają wówczas wszelkich starań, aby rozpatrywać wnioski dotyczące takich zbiorników w trybie priorytetowym, niezależnie od tego, czy złożono je przed aktywacją, czy po niej, bez nieproporcjonalnych dodatkowych kosztów dla producentów, i dokładają rozsądnych starań, aby zwiększyć swoje moce badawcze (art. 38b). Państwo członkowskie może na należycie uzasadniony wniosek podmiotu gospodarczego zezwolić na wprowadzenie do obrotu na swoim terytorium określonych zbiorników, dla których nie przeprowadzono procedur jednostki notyfikowanej, ale wykazano zgodność ze wszystkimi mającymi zastosowanie zasadniczymi wymaganiami bezpieczeństwa zgodnie z procedurami określonymi w zezwoleniu; Komisja może rozszerzyć zezwolenie na całą Unię w drodze aktu wykonawczego, a zbiornik musi wówczas zawierać informację, że jest wprowadzany do obrotu jako towar istotny w sytuacjach kryzysowych, w języku łatwo zrozumiałym dla konsumentów i innych użytkowników końcowych. Producent oświadcza na swoją wyłączną odpowiedzialność, że zbiorniki spełniają wszystkie mające zastosowanie zasadnicze wymagania bezpieczeństwa, zezwolenie określa zastosowane procedury, wszelkie szczególne wymogi identyfikowalności, datę końcową, która nie może wykraczać poza tryb nadzwyczajny, wszelkie wymogi ciągłej oceny zgodności i środki, które należy podjąć po zakończeniu trybu, a zbiornik nie nosi ani oznakowania CE, ani napisów z załącznika III pkt 1, przy czym art. 5 o swobodnym przepływie go nie dotyczy (art. 38c). Komisja może wykazać odpowiednie normy lub ustanowić wspólne specyfikacje dające domniemanie zgodności na czas trwania trybu, a zbiorniki wprowadzone do obrotu na tej podstawie pozostają uznawane za zgodne także później, o ile nie ma wystarczających powodów, by uważać, że stwarzają ryzyko (art. 38d); nadzór rynku nad wykazanymi zbiornikami jest priorytetowy, koordynowany przez Unijną Sieć ds. Zgodności Produktów, ze wzajemną pomocą organów (art. 38e). W Danii Erhvervsstyrelsen wydaje zezwolenia, niezwłocznie informuje Komisję i pozostałe państwa członkowskie, zawiadamia Komisję, gdy uważa wykazaną normę lub wspólną specyfikację za niewystarczającą, oraz nadaje priorytet nadzorowi rynku i pomocy; informacje i oznakowanie muszą być w języku duńskim lub angielskim (rozporządzenie wykonawcze nr 492/2026, § 1 pkt 5).
Egzekwowanie i sankcje
Art. 34 stosuje art. 15 ust. 3 i art. 16–29 rozporządzenia (WE) nr 765/2008 do zbiorników objętych art. 1; te artykuły zostały skreślone rozporządzeniem (UE) 2019/1020 od 16 lipca 2021 r., które wymienia dyrektywę w pkt 48 swojego załącznika I, więc odniesienie czyta się jako odniesienie do tego rozporządzenia, a art. 21 rozporządzenia (WE) nr 765/2008, cytowany w art. 35 ust. 1, odpowiada art. 18 nowego rozporządzenia o prawach procesowych podmiotów gospodarczych. Gdy organ nadzoru rynku ma wystarczające powody, by uważać, że zbiornik stwarza ryzyko dla zdrowia lub bezpieczeństwa osób albo dla zwierząt domowych lub mienia, ocenia zbiornik pod kątem wszystkich wymagań dyrektywy, wymaga od podmiotu gospodarczego niezwłocznego podjęcia działań naprawczych, wycofania zbiornika z obrotu lub jego odzyskania w rozsądnym terminie współmiernym do charakteru ryzyka, informuje właściwą jednostkę notyfikowaną, a gdy podmiot nie działa, podejmuje środki tymczasowe zakazujące lub ograniczające udostępnianie, wycofujące zbiornik z obrotu lub nakazujące jego odzyskanie i informuje Komisję oraz pozostałe państwa członkowskie; środek tymczasowy, któremu ani państwo członkowskie, ani Komisja nie sprzeciwi się w ciągu trzech miesięcy, uznaje się za uzasadniony (art. 35). Środki, które budzą sprzeciw, trafiają do unijnej procedury ochronnej, w której Komisja decyduje w drodze aktu wykonawczego, czy środek krajowy jest uzasadniony (art. 36), zgodny zbiornik, który mimo to stwarza ryzyko, traktuje się tak samo (art. 37), a formalną niezgodność należy usunąć: oznakowanie CE umieszczone z naruszeniem art. 16 lub art. 30 rozporządzenia (WE) nr 765/2008 albo w ogóle nieumieszczone, nieprawidłowo umieszczony lub brakujący numer jednostki notyfikowanej, brakujące lub nieprawidłowo umieszczone napisy z załącznika III pkt 1, niesporządzoną lub nieprawidłowo sporządzoną deklarację zgodności UE, niedostępną lub niekompletną dokumentację techniczną, brakujące, fałszywe lub niekompletne informacje o producencie lub importerze albo jakiekolwiek inne niespełnione wymaganie administracyjne z art. 6 lub art. 8, a jeżeli niezgodność utrzymuje się, państwo członkowskie ogranicza lub zakazuje udostępniania albo zapewnia odzyskanie lub wycofanie zbiornika z obrotu (art. 38).
Sankcje ustanawia się na poziomie krajowym: państwa członkowskie ustanawiają skuteczne, proporcjonalne i odstraszające sankcje za naruszenia przez podmioty gospodarcze przepisów transponujących, które mogą obejmować sankcje karne za poważne naruszenia (art. 40). W Danii rozporządzenie wykonawcze nr 1304 z 23 listopada 2015 r. karze grzywną, o ile nie przewidziano surowszej kary w ustawie o konstrukcji niektórych produktów (lov nr 155 z 20 lutego 2013 r.) lub w innych przepisach – klauzula subsydiarności, której rozporządzenie zmieniające z 2026 r. nie ruszyło, chociaż samo rozporządzenie opiera się obecnie na ustawie o produktach – naruszenia swojego § 4 i § 5 oraz przepisów dyrektywy powtórzonych w jego załączniku 1, a także niewykonanie decyzji, nakazów i zakazów wydanych na podstawie rozporządzenia, z odpowiedzialnością podmiotów zbiorowych na podstawie rozdziału 5 kodeksu karnego (rozporządzenie wykonawcze nr 1304/2015, § 9); od 30 maja 2026 r. rozporządzenie opiera się na ustawie o produktach, a grzywna obejmuje także wymóg z § 6 a ust. 3, aby informacje i oznakowanie istotne w sytuacjach kryzysowych były w języku duńskim lub angielskim (rozporządzenie wykonawcze nr 492/2026, § 1 pkt 2 i pkt 6). Ustawa o produktach (lov om produkter og markedsovervågning) wymienia dyrektywę w § 2 jako obszar produktów nr 7, wskazuje Erhvervsstyrelsen jako organ kontrolny i przewiduje nakazy ostrzegania użytkowników, zaprzestania wprowadzającego w błąd marketingu, usunięcia uchybień, wstrzymania sprzedaży lub dostaw, skutecznego i natychmiastowego wycofania produktu z obrotu, jego odzyskania od użytkowników lub zniszczenia, ostrzeżenia, zakazy wprowadzania do obrotu, udostępniania, dostarczania lub oddawania do użytku, nakazy wstrzymania sprzedaży i usunięcia nieprawidłowo umieszczonego oznakowania CE. Własną sankcją ustawy jest grzywna, która w okolicznościach obciążających – zagrożenie bezpieczeństwa lub zdrowia, wypadek powodujący ciężki uszczerbek na zdrowiu lub śmierć, powtórzenie albo systematyczne naruszenie dla korzyści majątkowej – może wzrosnąć do kary pozbawienia wolności do 2 lat, ale ta eskalacja dotyczy wyłącznie naruszeń samej ustawy, decyzji organu oraz art. 4 i 5 rozporządzenia (UE) 2019/1020 w odniesieniu do obszarów produktów wymienionych w ustawie, wśród których proste zbiorniki ciśnieniowe są pozycją nr 7. Naruszenie własnych przepisów rozporządzenia wykonawczego podlega wyłącznie grzywnie: ustawa pozwalałaby rozporządzeniu przewidzieć karę pozbawienia wolności dla tego obszaru produktów, a rozporządzenie tego nie robi (LBK nr 22/2026, § 2, § 9, § 14, § 15, § 16 i § 37). Sikkerhedsstyrelsen wykonuje kontrolę urządzeń ciśnieniowych i prostych zbiorników ciśnieniowych od 1 grudnia 2018 r., a od stycznia 2026 r. jest departamentem Markedsovervågning Erhvervsstyrelsen, przy czym wytyczne samego organu kontrolnego stwierdzają, że Arbejdstilsynet pozostaje organem nadzoru rynku dla urządzeń ciśnieniowych wykonywanych na zamówienie i dla urządzeń importowanych z państw trzecich na potrzeby morskiej działalności naftowej i gazowej na podstawie ustawy o bezpieczeństwie offshore. Ten podział działa przez § 9 ust. 2 ustawy o produktach, zgodnie z którym właściwym organem kontrolnym jest organ, który nadzoruje inne przepisy o szczególnych zagrożeniach dla poszczególnych produktów; odkąd rozporządzenie zmieniające nr 492/2026 zastąpiło każdą wzmiankę o Arbejdstilsynet w rozporządzeniu o prostych zbiornikach ciśnieniowych, żadne rozporządzenie wykonawcze nie wskazuje go dla tych produktów. Należy też zauważyć, że ścieżka „na zamówienie” nie może objąć prostego zbiornika ciśnieniowego: art. 1 ust. 1 obejmuje tylko zbiorniki produkowane seryjnie, więc zbiornik jednostkowy w ogóle nie podlega tej dyrektywie. W praktyce może tu mieć znaczenie wyłącznie ścieżka offshore (Sikkerhedsstyrelsen, strony o przepisach i kontroli; Erhvervsstyrelsen, strona o Sikkerhedsstyrelsen).
Jak pomaga Conphora
Conphora monitoruje dyrektywę o prostych zbiornikach ciśnieniowych, jej normy zharmonizowane, wytyczne SPVD i duńskie rozporządzenia wykonawcze oraz zestawia Państwa zbiorniki z pięcioma cechami z art. 1 ust. 1, trzema wyłączeniami z art. 1 ust. 2, granicą 50 bar.L i przedziałami modułów, wskazując luki w dokumentacji technicznej, świadectwie badania typu UE, deklaracji zgodności UE, oznakowaniu CE i numerze jednostki notyfikowanej, napisach z załącznika III i instrukcjach, zanim staną się problemem w egzekwowaniu przepisów. Platforma pomaga tworzyć i przechowywać dokumentację oraz 10-letnie zapisy, łączy deklarację SPVD z deklaracjami dotyczącymi maszyn, ATEX, EMC, niskiego napięcia i innymi, których potrzebuje ten sam produkt, i powiadamia o zmianie normy, duńskiego rozporządzenia wykonawczego, uruchomieniu trybu nadzwyczajnego lub zmianie systemu egzekwowania.
Zobacz, jak działa Conphora · Zobacz plany i cennik
Źródła
- Dyrektywa 2014/29/UE w sprawie prostych zbiorników ciśnieniowych, tekst skonsolidowany z 30 maja 2026 r. (EUR-Lex)
- Dyrektywa 2014/29/UE w sprawie prostych zbiorników ciśnieniowych w brzmieniu opublikowanym w Dz.Urz. UE L 96 z 29 marca 2014 r. (EUR-Lex)
- Informacje o dokumencie, daty, sprostowanie i powiązania dla CELEX 32014L0029 (EUR-Lex)
- Dyrektywa (UE) 2024/2749 w sprawie procedur nadzwyczajnych dotyczących oceny zgodności, domniemania zgodności, wspólnych specyfikacji i nadzoru rynku w sytuacji nadzwyczajnej na rynku wewnętrznym (EUR-Lex)
- Dyrektywa 2009/105/WE w sprawie prostych zbiorników ciśnieniowych, uchylona od 20 kwietnia 2016 r. (EUR-Lex)
- Rozporządzenie (UE) 2019/1020 w sprawie nadzoru rynku i zgodności produktów (EUR-Lex)
- Dyrektywa 2014/68/UE w sprawie urządzeń ciśnieniowych, tekst skonsolidowany z 30 maja 2026 r. (EUR-Lex)
- Dyrektywa o prostych zbiornikach ciśnieniowych wraz z wytycznymi SPVD Grupy Roboczej ds. Ciśnienia (Komisja Europejska, DG GROW)
- Normy zharmonizowane dla prostych zbiorników ciśnieniowych na podstawie dyrektywy 2014/29/UE (Komisja Europejska, DG GROW)
- Bekendtgørelse nr. 1304 af 23. november 2015 om indretning m.v. af simple trykbeholdere (Retsinformation)
- Bekendtgørelse nr. 492 af 28. maj 2026 om ændring af bekendtgørelse om indretning m.v. af simple trykbeholdere (Retsinformation)
- Bekendtgørelse af lov om produkter og markedsovervågning, LBK nr. 22 af 8. januar 2026 (Retsinformation)
- Regler for trykbærende udstyr og simple trykbeholdere (Sikkerhedsstyrelsen, Erhvervsstyrelsen Markedsovervågning)
- Kontrol med trykbærende udstyr og simple trykbeholdere (Sikkerhedsstyrelsen, Erhvervsstyrelsen Markedsovervågning)
- Sikkerhedsstyrelsen, en del af Erhvervsstyrelsen od stycznia 2026 r. (Erhvervsstyrelsen)
Niniejszy przewodnik ma charakter ogólnoinformacyjny i nie stanowi porady prawnej.