BattR w prostych słowach
Rozporządzenie w sprawie baterii określa wymagania, które bateria musi spełniać, aby mogła zostać wprowadzona do obrotu lub oddana do użytku w Unii: zrównoważoność, bezpieczeństwo, etykietowanie, oznakowanie i informacje (art. 1 ust. 1). Ustanawia też minimalne zasady dotyczące rozszerzonej odpowiedzialności producenta, zbierania i przetwarzania zużytych baterii oraz sprawozdawczości, nakłada obowiązki w zakresie należytej staranności w odniesieniu do baterii na podmioty wprowadzające baterie do obrotu i dodaje przepisy o zielonych zamówieniach publicznych (art. 1 ust. 2). Ponieważ jest to rozporządzenie, stosuje się je bezpośrednio w każdym państwie członkowskim; stara dyrektywa w sprawie baterii 2006/66/WE traci moc ze skutkiem od 18 sierpnia 2025 r. (art. 95).
Od zastępowanej dyrektywy odróżnia je to, że większość obowiązków przypada teraz na etap projektowania i pozyskiwania surowców, a nie na etap utylizacji. Deklaracja śladu węglowego, minimalna zawartość materiałów z recyklingu, parametry użytkowe i trwałość, baterie możliwe do wyjęcia i wymiany, kod QR i cyfrowy paszport baterii oraz należyta staranność w odniesieniu do kobaltu, grafitu naturalnego, litu i niklu weryfikowana przez stronę trzecią – wszystko to wchodzi etapami w terminach rozłożonych od 2024 do 2036 r. (art. 7–11, 13, 48, 77, 96). Terminy różnią się w zależności od kategorii baterii, a kilka z nich jest powiązanych z aktami delegowanymi lub wykonawczymi Komisji, więc obowiązujący termin dla danej baterii jest późniejszy z dwóch: daty podanej w tekście i okresu liczonego od wydania aktu.
Tekst urzędowy: Rozporządzenie (UE) 2023/1542 dotyczące baterii i zużytych baterii, tekst ujednolicony w EUR-Lex
Zakres
Rozporządzenie ma zastosowanie do wszystkich kategorii baterii, czyli baterii przenośnych, baterii SLI, baterii LMT, baterii do pojazdów elektrycznych i baterii przemysłowych, niezależnie od kształtu, objętości, masy, konstrukcji, składu materiałowego, chemii, zastosowania lub przeznaczenia, oraz do baterii wbudowanych w produkty lub do nich dodanych albo zaprojektowanych w takim celu (art. 1 ust. 3). Baterię, która pasuje do więcej niż jednej kategorii, traktuje się jako należącą do tej o najostrzejszych wymaganiach, a ogniwa lub moduły sprzedawane do użytku końcowego uznaje się za baterie najbardziej zbliżonej kategorii (art. 1 ust. 3–4). Wyłączone są baterie wbudowane w sprzęt służący zasadniczym interesom bezpieczeństwa państw członkowskich, broń, amunicja i materiały wojenne przeznaczone wyłącznie do celów wojskowych oraz sprzęt zaprojektowany do wysłania w przestrzeń kosmiczną (art. 1 ust. 5); ponadto rozdziały III (etykietowanie, oznakowanie i informacje) i IX (nadzór rynku) nie mają zastosowania do sprzętu zaprojektowanego specjalnie z myślą o bezpieczeństwie obiektów jądrowych (art. 1 ust. 6).
Kategorie określa się według masy i przeznaczenia: bateria przenośna jest szczelna i waży do 5 kg; bateria LMT jest szczelna, waży do 25 kg i zasila pojazdy kołowe, takie jak rowery elektryczne; bateria przemysłowa jest zaprojektowana do użytku przemysłowego albo jest każdą inną baterią o masie powyżej 5 kg; bateria do pojazdów elektrycznych zasila napęd w pojazdach kategorii L o masie powyżej 25 kg lub w pojazdach kategorii M, N i O; bateria SLI dostarcza energię do rozruchu, oświetlenia lub zapłonu (art. 3 ust. 1 pkt 9–14).
Obowiązki zależą od roli, a jedna firma często pełni ich kilka. Producent wprowadza baterię do obrotu pod własną nazwą (art. 3 ust. 1 pkt 33); importer wprowadza do obrotu na rynku Unii baterię z państwa trzeciego (art. 3 ust. 1 pkt 64); dystrybutor udostępnia ją dalej w łańcuchu (art. 3 ust. 1 pkt 65); importer lub dystrybutor, który sprzedaje pod własną marką albo modyfikuje baterię, staje się producentem (art. 44). Odrębnie ten, kto jako pierwszy udostępnia baterię w państwie członkowskim, w tym w sprzedaży na odległość z zagranicy i w odniesieniu do baterii wbudowanych w urządzenia lub pojazdy, jest jej wprowadzającym (producentem w rozumieniu rozszerzonej odpowiedzialności producenta, ROP) (art. 3 ust. 1 pkt 47). Podmioty, które przygotowują baterie do ponownego użycia, zmieniają ich przeznaczenie lub je regenerują, traktuje się jak producentów i wprowadzających powstałej baterii (art. 38 ust. 11, art. 56 ust. 2). Rozdział VII o należytej staranności dotyczy wyłącznie podmiotów o obrocie netto co najmniej 40 mln EUR, samodzielnie lub jako część grupy (art. 47).
Co należy zrobić
Substancje, ślad węglowy i zawartość materiałów z recyklingu
Baterie nie mogą zawierać rtęci powyżej 0,0005%, baterie przenośne nie mogą zawierać kadmu powyżej 0,002%, a od 18 sierpnia 2024 r. baterie przenośne nie mogą zawierać ołowiu powyżej 0,01%, przy czym ogniwa guzikowe cynkowo-powietrzne są z tego wyłączone do 18 sierpnia 2028 r. (art. 6 ust. 1, załącznik I). Rozporządzenie (UE) 2026/1738 zastąpiło tabelę z załącznika I od 13 sierpnia 2026 r., dodając warunki dla baterii wbudowanych w pojazdy kategorii M1 i N1 (rozporządzenie 2026/1738, art. 53 i załącznik XII). Baterie do pojazdów elektrycznych, akumulatory przemysłowe o pojemności powyżej 2 kWh i baterie LMT wymagają deklaracji śladu węglowego dla każdego modelu i zakładu produkcyjnego, wprowadzanej etapami według kategorii od 18 lutego 2025 r., 18 lutego 2026 r. i 18 sierpnia 2028 r. albo 12–18 miesięcy po aktach Komisji w sprawie metodyki i formatu, jeżeli jest to termin późniejszy; następnie wejdą klasy parametrów użytkowych i maksymalne progi (art. 7). Dokumentacja zawartości materiałów z recyklingu dla kobaltu, ołowiu, litu i niklu zaczyna się 18 sierpnia 2028 r. albo 24 miesiące po akcie delegowanym, z minimalnymi udziałami od 18 sierpnia 2031 r. i wyższymi udziałami od 18 sierpnia 2036 r. (art. 8).
Parametry użytkowe, bezpieczeństwo i stan zdrowia baterii
Od 18 sierpnia 2024 r. do akumulatorów przemysłowych o pojemności powyżej 2 kWh, baterii LMT i baterii do pojazdów elektrycznych musi być dołączony dokument z wartościami parametrów użytkowych i trwałości z załącznika IV, a wartości minimalne zostaną określone aktem delegowanym (art. 10). Baterie przenośne ogólnego użytku, z wyłączeniem ogniw guzikowych, muszą spełniać minimalne parametry elektrochemiczne od 18 sierpnia 2028 r. albo 24 miesiące po akcie delegowanym (art. 9). Stacjonarne systemy magazynowania energii w bateriach muszą być bezpieczne w normalnym użytkowaniu, a do 18 sierpnia 2024 r. udokumentowane i przetestowane pod kątem parametrów bezpieczeństwa z załącznika V (art. 12). Baterie stacjonarnych systemów magazynowania, baterie LMT i baterie do pojazdów elektrycznych muszą przechowywać aktualne dane o stanie zdrowia baterii w systemie zarządzania baterią, z dostępem tylko do odczytu dla właściciela, niezależnych podmiotów i podmiotów zajmujących się odpadami (art. 14).
Możliwość wyjęcia i wymiany
Od 18 lutego 2027 r. każdy, kto wprowadza do obrotu produkty z bateriami przenośnymi, musi zapewnić, by użytkownik końcowy mógł z łatwością wyjąć baterię i wymienić ją przy użyciu narzędzi dostępnych w handlu, opublikować w internecie instrukcje wyjmowania i bezpieczeństwa, udostępniać baterię jako część zamienną przez co najmniej pięć lat od wprowadzenia do obrotu ostatniej sztuki danego modelu i nie może blokować wymiany za pomocą oprogramowania; baterie LMT i ich ogniwa musi móc wymienić niezależny specjalista (art. 11, art. 96 ust. 2). Istnieją odstępstwa dla urządzeń zaprojektowanych do środowisk wilgotnych oraz dla profesjonalnych urządzeń do obrazowania medycznego, radioterapii i diagnostyki in vitro, a także gdy ze względów bezpieczeństwa lub integralności danych potrzebne jest połączenie trwałe (art. 11 ust. 2–3).
Etykietowanie, kod QR i paszport baterii
Od 18 sierpnia 2025 r. wszystkie baterie mają symbol selektywnego zbierania, z symbolem Cd lub Pb pod nim, gdy zawartość kadmu przekracza 0,002%, a ołowiu 0,004% (art. 13 ust. 4–5). Od 18 sierpnia 2026 r., albo 18 miesięcy po akcie wykonawczym, jeżeli jest to termin późniejszy, baterie mają etykietę z informacjami ogólnymi, baterie przenośne ładowalne, LMT i SLI – etykietę z pojemnością, a baterie przenośne jednorazowe – etykietę z czasem działania (art. 13 ust. 1–3). Od 18 lutego 2027 r. każda bateria ma kod QR (art. 13 ust. 6), a każda wprowadzana do obrotu bateria LMT, bateria przemysłowa o pojemności powyżej 2 kWh i bateria do pojazdów elektrycznych ma paszport baterii z informacjami z załącznika XIII, utrzymywany w dokładnej postaci przez podmiot wprowadzający ją do obrotu, którego niepowtarzalny identyfikator przesyła się do rejestru cyfrowych paszportów produktów (art. 77).
Ocena zgodności, dokumentacja i obowiązki podmiotów
Producenci sporządzają dokumentację techniczną z załącznika VIII, przeprowadzają ocenę zgodności z art. 17 (moduł A, D1 lub G, z udziałem jednostki notyfikowanej w zakresie śladu węglowego i zawartości materiałów z recyklingu), podpisują deklarację zgodności UE, umieszczają oznakowanie CE, oznaczają na baterii ją i siebie, przechowują dokumenty przez 10 lat i podejmują działania naprawcze, gdy coś jest nie tak (art. 17–20, art. 38). Importerzy sprawdzają to wszystko przed wprowadzeniem baterii do obrotu i dodają własną nazwę i adres (art. 41); dystrybutorzy przed sprzedażą sprawdzają rejestrację, oznakowanie i dokumenty (art. 42); dostawcy usług realizacji zamówień dbają o to, by obsługa nie zagrażała zgodności (art. 43); a każdy podmiot musi być w stanie wskazać swoich dostawców i odbiorców przez 10 lat (art. 46). Te rozdziały obowiązują od 18 sierpnia 2024 r., z wyjątkiem art. 17 ust. 2 dotyczącego oceny zgodności z wymogami w zakresie śladu węglowego i zawartości materiałów z recyklingu, który obowiązuje 12 miesięcy po pierwszym opublikowaniu wykazu jednostek notyfikowanych (art. 96 ust. 2 lit. b), art. 30 ust. 2).
Należyta staranność w odniesieniu do baterii
Od 18 sierpnia 2027 r. podmioty gospodarcze wprowadzające baterie do obrotu, których obrót netto wynosi co najmniej 40 mln EUR, muszą przyjąć i opublikować politykę należytej staranności w odniesieniu do kobaltu, grafitu naturalnego, litu i niklu, prowadzić system zarządzania z dokumentacją łańcucha dostaw i mechanizmem składania skarg, identyfikować ryzyka w łańcuchu dostaw i zarządzać nimi, poddać politykę weryfikacji i okresowym audytom jednostki notyfikowanej, publikować roczne sprawozdanie i przechowywać dokumentację przez 10 lat (art. 47–52, w brzmieniu zmienionym rozporządzeniem (UE) 2025/1561). Uznane systemy należytej staranności mogą wspierać zgodność (art. 53).
Rejestracja producentów, odbiór i zbieranie
Od 18 sierpnia 2025 r. wprowadzający rejestrują się w każdym państwie członkowskim, w którym po raz pierwszy udostępniają baterie, uzyskują zezwolenie indywidualnie lub za pośrednictwem organizacji odpowiedzialności producenta, przedstawiają gwarancję i finansują zbieranie, przetwarzanie, informowanie oraz sprawozdawczość (art. 55–58, art. 96 ust. 2). Wprowadzający baterie przenośne muszą osiągać poziomy zbierania wynoszące 45% do końca 2023 r., 63% do końca 2027 r. i 73% do końca 2030 r., wprowadzający baterie LMT – 51% do końca 2028 r. i 61% do końca 2031 r., a wprowadzający baterie SLI, przemysłowe i do pojazdów elektrycznych muszą bezpłatnie odbierać wszystkie zużyte baterie (art. 59–61). Dystrybutorzy przyjmują zużyte baterie kategorii, które sprzedają, w sklepie lub w jego pobliżu albo w miejscu dostawy w przypadku sprzedaży na odległość (art. 62). Zebranych zużytych baterii nie wolno unieszkodliwiać ani poddawać odzyskowi energii, a przetwarza się je w zakładach posiadających zezwolenie, spełniających docelowe poziomy efektywności recyklingu i odzysku materiałów z załącznika XII (art. 70–71). Użytkownicy końcowi muszą pozbywać się baterii selektywnie (art. 64), a wprowadzający co roku przekazują właściwemu organowi dane o ilościach, poziomach zbierania i przetwarzaniu (art. 75).
Egzekwowanie i kary
Każde państwo członkowskie wyznacza właściwe organy, które monitorują wprowadzających i organizacje odpowiedzialności producenta oraz prowadzą rejestr producentów (art. 54), natomiast organy nadzoru rynku zajmują się przepisami dotyczącymi produktu. Gdy bateria stwarza ryzyko lub jest niezgodna z wymaganiami, wymagają one działań naprawczych, mogą zakazać jej udostępniania na swoim rynku lub ją ograniczyć i zapewniają jej wycofanie z obrotu lub odzyskanie, a w razie rozbieżności między państwami członkowskimi stosuje się unijną procedurę ochronną (art. 79–81). Uchybienia formalne, takie jak brak oznakowania CE, deklaracji zgodności, dokumentacji technicznej lub danych kontaktowych, należy usunąć, w przeciwnym razie baterię ogranicza się, wycofuje z obrotu lub odzyskuje (art. 83), a uporczywe naruszanie obowiązków w zakresie należytej staranności może prowadzić do ograniczenia lub zakazu udostępniania baterii danego podmiotu (art. 84). Same kary są krajowe: państwa członkowskie miały przyjąć skuteczne, proporcjonalne i odstraszające przepisy do 18 sierpnia 2025 r. i zgłosić je Komisji (art. 93).
Jak pomaga Conphora
Conphora monitoruje BattR i zestawia Państwa baterie z jego wymaganiami, wskazując luki w zakresie śladu węglowego, zawartości materiałów z recyklingu, etykietowania, kodu QR, paszportu baterii, należytej staranności i ROP, zanim staną się problemem egzekucyjnym. Platforma pomaga tworzyć i prowadzić właściwą dokumentację oraz powiadamia o tym, że etapowe obowiązki rozporządzenia zaczynają obowiązywać, dzięki czemu Państwa zgodność pozostaje aktualna.
Zobacz, jak działa Conphora · Zobacz plany i cennik
Źródła
- Rozporządzenie (UE) 2023/1542 dotyczące baterii i zużytych baterii, tekst ujednolicony z 31 lipca 2025 r. (EUR-Lex)
- Rozporządzenie (UE) 2023/1542, tekst pierwotny opublikowany w Dz.Urz. L 191 z 28 lipca 2023 r. (EUR-Lex)
- Rozporządzenie (UE) 2024/1781 w sprawie ekoprojektu dla zrównoważonych produktów, zmieniające art. 77 (EUR-Lex)
- Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2025/606 w sprawie efektywności recyklingu i poziomów odzysku materiałów (EUR-Lex)
- Rozporządzenie (UE) 2025/1561 przesuwające obowiązki w zakresie należytej staranności w odniesieniu do baterii (EUR-Lex)
- Rozporządzenie (UE) 2026/1738 w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, zmieniające załącznik I (EUR-Lex)
- Baterie: strona Komisji Europejskiej poświęcona rozporządzeniu w sprawie baterii
Niniejszy przewodnik ma charakter ogólnoinformacyjny i nie stanowi porady prawnej.