TLR w prostych słowach
Rozporządzenie w sprawie etykietowania opon (TLR), formalnie rozporządzenie (UE) 2020/740, daje kupującym te same trzy sklasyfikowane informacje o każdej oponie sprzedawanej w UE. Ustanawia ramy zharmonizowanych informacji o parametrach opon za pomocą etykietowania, tak aby użytkownicy końcowi mogli dokonywać świadomego wyboru przy zakupie opon, w celu zwiększenia bezpieczeństwa, ochrony zdrowia oraz poprawy efektywności ekonomicznej i środowiskowej transportu drogowego przez promowanie opon efektywnych paliwowo, trwałych i bezpiecznych, o niskim poziomie hałasu (art. 1). Ma zastosowanie do opon C1, C2 i C3 wprowadzanych do obrotu (art. 2 ust. 1), a użytkownikiem końcowym jest konsument, zarządca floty lub przedsiębiorstwo transportu drogowego, które kupuje lub ma kupić oponę (art. 3 pkt 19).
W odróżnieniu od dyrektywy opartej na oznakowaniu CE TLR nie dotyczy tego, czy oponę wolno sprzedawać. Dotyczy tego, co mówi się kupującemu: etykiety opony z załącznika II, karty informacyjnej produktu z załącznika III, wpisu do unijnej bazy danych produktów EPREL oraz sposobu, w jaki klasy podążają za oponą przez sklepy, strony internetowe, reklamy i katalogi. Wymogi bezpieczeństwa technicznego opony znajdują się gdzie indziej, w ramach homologacji typu pojazdów i w regulaminie nr 117 EKG ONZ, do którego załącznik I odsyła w zakresie metod badania.
Rozporządzenie weszło w życie 25 czerwca 2020 r. i jest stosowane od 1 maja 2021 r., czyli od dnia, w którym uchyliło rozporządzenie (WE) nr 1222/2009 (art. 17 i art. 18). Nigdy nie było zmieniane. W tekście skonsolidowanym odnotowano trzy sprostowania: z 27 lipca 2020 r., które według EUR-Lex prostuje wersje niemiecką, angielską i włoską, z 30 kwietnia 2021 r., które poprawiło blok tytułowy, oraz z 28 października 2021 r., które poprawiło specyfikacje formatu samej etykiety w załączniku II. Dnia 24 czerwca 2026 r. Komisja zaproponowała zmianę rozporządzenia, ale wniosek ten nie jest prawem.
Tekst urzędowy Rozporządzenie można przeczytać w EUR-Lex: tekst skonsolidowany z 5 czerwca 2020 r. (CELEX 02020R0740-20200605), który uwzględnia trzy sprostowania; akt pierwotny (CELEX 32020R0740) i strona z informacjami o dokumencie odnotowują sprostowania i uchylenie rozporządzenia (WE) nr 1222/2009.
Zakres
Rozporządzenie ma zastosowanie do opon C1, C2 i C3 wprowadzanych do obrotu (art. 2 ust. 1). Są to klasy z art. 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 661/2009: klasa C1 jest przeznaczona głównie do pojazdów kategorii M1, N1, O1 i O2, czyli samochodów osobowych, dostawczych i lekkich przyczep; klasa C2 jest przeznaczona głównie do pojazdów kategorii M2, M3, N, O3 i O4 ze wskaźnikiem nośności w układzie pojedynczym równym 121 lub niższym i symbolem kategorii prędkości N lub wyższym; klasa C3 jest przeznaczona głównie do tych samych kategorii pojazdów ze wskaźnikiem nośności równym 121 lub niższym i symbolem kategorii prędkości M lub niższym albo ze wskaźnikiem nośności równym 122 lub wyższym. Opona może należeć do więcej niż jednej klasy, jeżeli spełnia wymogi każdej z nich (rozporządzenie (WE) nr 661/2009, art. 8). Rozporządzenie to zostało uchylone rozporządzeniem (UE) 2019/2144 ze skutkiem od 6 lipca 2022 r., a odesłania do niego traktuje się jako odesłania do tego rozporządzenia. Rozporządzenie (UE) 2019/2144 samo nie powtarza definicji klas C1, C2 i C3 ani wartości granicznych hałasu toczenia, więc czytane dosłownie odesłanie wskazuje dziś przepisy, które nie istnieją już nigdzie w obowiązującym prawie Unii. Rozsądna wykładnia, stosowana w branży, jest taka, że treść przetrwała w regulaminie nr 117 EKG ONZ, który rozporządzenie (UE) 2019/2144 czyni obowiązkowym w swoim załączniku II i do którego załącznik I niniejszego rozporządzenia odsyła bezpośrednio w zakresie metod badania, a definicje klas i wartości graniczne z uchylonego rozporządzenia nadal dostarczają treści, dopóki Komisja nie zmieni załączników aktem delegowanym na podstawie art. 13 (rozporządzenie (UE) 2019/2144, art. 18 ust. 1 i 2, art. 19 i załącznik II; art. 3 pkt 1, załącznik I część C oraz art. 13).
Art. 2 ust. 2 lit. a–h wyłącza osiem grup: opony specjalne do zastosowań terenowych, czyli opony specjalnego przeznaczenia używane głównie w trudnych warunkach terenowych; opony przeznaczone wyłącznie do pojazdów zarejestrowanych po raz pierwszy przed 1 października 1990 r.; opony zapasowe do tymczasowego użytku typu T, przeznaczone do stosowania przy wyższym ciśnieniu niż opony standardowe i wzmocnione; opony o indeksie prędkości poniżej 80 km/h; opony o nominalnej średnicy obręczy nieprzekraczającej 254 mm lub wynoszącej 635 mm i więcej; opony wyposażone w dodatkowe urządzenia poprawiające przyczepność, takie jak opony kolcowane; opony przeznaczone wyłącznie do pojazdów przeznaczonych wyłącznie do wyścigów; oraz opony używane, chyba że są przywożone z państwa trzeciego. Przywieziona opona używana jest zatem produktem w pełni etykietowanym, podczas gdy ta sama opona w obrocie wewnątrz Unii nie jest.
Opony bieżnikowane, czyli opony używane odnowione przez zastąpienie zużytego bieżnika nowym materiałem, są przypadkiem szczególnym. Mieszczą się w zakresie rozporządzenia, ale art. 2 ust. 1 akapit drugi stanowi, że wymogi wobec nich mają zastosowanie, gdy będzie dostępna odpowiednia metoda badania do pomiaru ich właściwości zgodnie z art. 13. Art. 13 ust. 2 zobowiązywał Komisję do przyjęcia do 26 czerwca 2022 r. aktów delegowanych wprowadzających wymogi informacyjne dla opon bieżnikowanych, o ile taka metoda istniała. Żaden akt delegowany nie został przyjęty, więc w praktyce opona bieżnikowana nie ma dziś ani etykiety, ani karty informacyjnej produktu, ani wpisu w bazie danych, a obowiązek zacznie się w dniu, w którym Komisja go wprowadzi.
Obowiązki spoczywają na czterech grupach. Dostawcą jest producent mający siedzibę w Unii, upoważniony przedstawiciel producenta niemającego siedziby w Unii lub importer, który wprowadza produkt do obrotu na rynku Unii (art. 3 pkt 15); definicje producenta i importera zapożyczono z rozporządzenia (UE) 2019/1020 (art. 3 pkt 12 i 13). Dystrybutorem jest każdy w łańcuchu dostaw, poza dostawcą, kto udostępnia produkt na rynku (art. 3 pkt 16), co obejmuje hurtowników, sklepy z oponami, warsztaty i sklepy internetowe. Dostawcy pojazdów i dystrybutorzy pojazdów mają własny obowiązek, gdy opony idą z nowym pojazdem (art. 7). Dostawcy usług hostingowych, którzy umożliwiają sprzedaż opon za pośrednictwem swojej strony internetowej, mają wąski obowiązek umożliwiający (art. 8). Rozporządzenie nie zawiera progu wielkości przedsiębiorstwa: jednosklepowy sprzedawca opon i ogólnokrajowa sieć ponoszą te same obowiązki z art. 6.
Co należy zrobić
Etykieta i jej klasy
Etykieta opony to schemat graficzny, w formie drukowanej lub elektronicznej, w tym naklejki, zawierający symbole informujące użytkowników końcowych o właściwościach opony w zakresie parametrów z załącznika I (art. 3 pkt 5). Jej część górna zawiera kod QR, nazwę handlową lub znak towarowy dostawcy, identyfikator typu opony, oznaczenie rozmiaru opony ze wskaźnikiem nośności i symbolem kategorii prędkości według regulaminu nr 30 lub nr 54 EKG ONZ, klasę opony C1, C2 lub C3 oraz piktogramy efektywności paliwowej i przyczepności na mokrej nawierzchni z ich skalami i klasą opony. Jej część dolna zawiera piktogram zewnętrznego hałasu toczenia, wartość w dB(A) zaokrągloną do najbliższej liczby całkowitej i klasę hałasu, piktogram przyczepności na śniegu, jeżeli opona spełnia minimalne wartości wskaźnika przyczepności na śniegu z regulaminu nr 117 EKG ONZ, piktogram przyczepności na lodzie, jeżeli spełnia odpowiednie minimalne wartości wskaźnika przyczepności na lodzie, oraz numer seryjny 2020/740 (załącznik II pkt 1.1–1.5).
Efektywność paliwowa jest klasyfikowana od A do E według współczynnika oporu toczenia w N/kN, mierzonego według załącznika 6 do regulaminu nr 117 EKG ONZ i dostosowanego procedurą dostosowania laboratoryjnego z załącznika V. Przedziały różnią się w zależności od klasy opony: klasa A to 6,5 N/kN lub mniej dla C1, 5,5 dla C2 i 4,0 dla C3, a klasa E zaczyna się odpowiednio od 10,6, 9,1 i 7,1. Przyczepność na mokrej nawierzchni jest klasyfikowana od A do E według wskaźnika przyczepności na mokrej nawierzchni G, obliczanego jako zmierzony wskaźnik G(T) minus 0,03 i mierzonego według załącznika 5 do regulaminu nr 117 EKG ONZ: klasa A wymaga G co najmniej 1,55 dla C1, 1,40 dla C2 i 1,25 dla C3, a klasa E to 1,09, 0,94 i 0,79 lub mniej. Jeżeli typ opony należy do więcej niż jednej klasy opon, stosuje się skalę klasyfikacji najwyższej klasy (załącznik I części A i B).
Zewnętrzny hałas toczenia jest jednocześnie liczbą i klasą. Zmierzoną wartość N w dB(A) oblicza się według załącznika 3 do regulaminu nr 117 EKG ONZ i deklaruje w decybelach, a klasa biegnie od A do C względem wartości granicznej LV określonej w części C załącznika II do rozporządzenia (WE) nr 661/2009: klasa A, gdy N jest równe LV minus 3 lub niższe, klasa B, gdy N jest wyższe niż LV minus 3 i równe LV lub niższe, oraz klasa C, gdy N jest wyższe niż LV. Te wartości graniczne wynoszą 70 dB(A) dla opon C1 o nominalnej szerokości przekroju do 185 mm, 71 do 245 mm, 72 do 275 mm i 74 powyżej, z dodatkiem 1 dB(A) dla opon zimowych, o zwiększonej nośności lub wzmocnionych; 72 dB(A) dla normalnych opon C2 i 73 dla opon trakcyjnych C2; oraz 73 i 75 dB(A) dla normalnych i trakcyjnych opon C3, z dodatkiem 2 dB(A) dla opon specjalnego przeznaczenia i dla opon zimowych w kategorii trakcyjnej C2 oraz 1 dB(A) dla pozostałych opon zimowych C2 i C3 (rozporządzenie (WE) nr 661/2009, załącznik II część C pkt 1.1 i 1.2).
Przyczepność na śniegu bada się według załącznika 7 do regulaminu nr 117 EKG ONZ, a opona spełniająca minimalne wartości wskaźnika przyczepności na śniegu jest klasyfikowana jako opona do użytku w trudnych warunkach śnieżnych i nosi piktogram trzech szczytów górskich z płatkiem śniegu. Przyczepność na lodzie bada się według wiarygodnych, dokładnych i powtarzalnych metod, w tym w stosownych przypadkach norm międzynarodowych, odzwierciedlających powszechnie uznany stan wiedzy, a opona spełniająca odpowiednie minimalne wartości wskaźnika przyczepności na lodzie nosi piktogram przyczepności na lodzie; tekst operacyjny nie ogranicza piktogramu przyczepności na lodzie do żadnej klasy opon (załącznik I części D i E).
Format jest ściśle określony. Etykieta ma co najmniej 75 mm szerokości i 110 mm wysokości, większa może być tylko proporcjonalnie, na 100% białym tle, z czcionkami Verdana i Calibri, z kodami kolorów CMYK dla logo UE, logo energetycznego, strzałek efektywności paliwowej od A do E od 100,0,100,0 dla klasy A do 0,100,100,0 dla klasy E oraz strzałek przyczepności na mokrej nawierzchni od A do E od 100,60,0,0 do 30,0,0,0, a także z określonymi wymiarami i grubościami linii każdego piktogramu oraz przedziałem klas hałasu od A do C wyśrodkowanym pod symbolem głośnika (załącznik II pkt 2.2, w brzmieniu poprawionym 28 października 2021 r.).
Rejestracja w EPREL i karta informacyjna produktu
Przed wprowadzeniem do obrotu opony wyprodukowanej po 1 maja 2021 r. dostawca musi wpisać informacje z załącznika VII do bazy danych produktów, czyli Europejskiego Rejestru Produktów do Celów Etykietowania Energetycznego ustanowionego na podstawie art. 12 rozporządzenia (UE) 2017/1369 (art. 3 pkt 10 i art. 5 ust. 1). Część publiczna zawiera nazwę handlową lub znak towarowy dostawcy, adres, dane kontaktowe i inną identyfikację prawną, identyfikator typu opony, etykietę w formie elektronicznej, klasy i inne parametry etykiety oraz parametry karty informacyjnej produktu. Część dotycząca zgodności zawiera identyfikatory typów wszystkich równoważnych typów opon już wprowadzonych do obrotu, ogólny opis z wymiarami, wskaźnikiem nośności i indeksem prędkości wystarczający do jednoznacznej identyfikacji, protokoły badania, klasyfikacji i pomiaru parametrów z załącznika I, wszelkie szczególne środki ostrożności dotyczące montażu, instalacji, konserwacji lub badania, zmierzone parametry techniczne oraz wykonane na ich podstawie obliczenia (załącznik VII).
Z tego wynikają trzy zasady porządkowe. Opona, w której dokonano zmian istotnych dla etykiety lub karty informacyjnej produktu, jest nowym typem opony. Dostawca musi wskazać w bazie danych, kiedy przestał wprowadzać do obrotu sztuki danego typu opony. Po wprowadzeniu do obrotu ostatniej sztuki informacje z części dotyczącej zgodności przechowuje się przez pięć lat (art. 5 ust. 6 i 7). Opony wyprodukowane między 25 czerwca 2020 r. a 30 kwietnia 2021 r. trzeba było wpisać do 30 listopada 2021 r., opony wprowadzone do obrotu przed 25 czerwca 2020 r. można było wpisać dobrowolnie, a do czasu dokonania wpisu dostawca musi udostępnić elektroniczną wersję dokumentacji technicznej do kontroli w ciągu 10 dni roboczych od wniosku organu nadzoru rynku (art. 5 ust. 2, 3 i 4).
Karta informacyjna produktu to standardowy dokument, drukowany lub elektroniczny, zawarty w broszurze produktu lub innej literaturze dołączonej do opony. Zawiera nazwę handlową lub znak towarowy dostawcy i producenta, jeżeli się różnią, identyfikator typu opony, oznaczenie rozmiaru ze wskaźnikiem nośności i symbolem kategorii prędkości, klasę efektywności paliwowej, klasę przyczepności na mokrej nawierzchni, klasę i wartość zewnętrznego hałasu toczenia w decybelach, wskazanie, czy opona jest przeznaczona do użytku w trudnych warunkach śnieżnych, wskazanie, czy jest oponą przyczepną na lodzie, oraz datę rozpoczęcia i, gdy będzie znana, datę zakończenia produkcji typu opony w postaci dwóch cyfr tygodnia i dwóch cyfr roku (załącznik III).
Punkt sprzedaży, sprzedaż na odległość i reklama
Dostawcy muszą dołączać nieodpłatnie do każdej opony C1, C2 i C3 wprowadzanej do obrotu albo indywidualną etykietę w formie naklejki zgodną z załącznikiem II wraz z kartą informacyjną produktu, albo jedną wydrukowaną etykietę i kartę informacyjną produktu na partię jednej lub większej liczby identycznych opon (art. 4 ust. 1). Dystrybutorzy muszą następnie sprawić, by te informacje dotarły do kupującego.
W punkcie sprzedaży, czyli w każdym miejscu, w którym opony są wystawione lub składowane i oferowane do sprzedaży, w tym w salonach samochodowych oferujących opony luzem, wystawione opony muszą mieć naklejkę w wyraźnie widocznym miejscu i czytelną w całości, z dostępną kartą informacyjną produktu, także w formie drukowanej na żądanie; w przypadku opony z partii wydrukowaną etykietę należy przed sprzedażą okazać użytkownikowi końcowemu i wyraźnie wyświetlić w pobliżu opony (art. 3 pkt 6 i art. 6 ust. 1). Jeżeli oferowane do sprzedaży opony nie są widoczne dla użytkownika końcowego w chwili sprzedaży, co jest normalną sytuacją w warsztacie, dystrybutor musi przed sprzedażą przekazać użytkownikowi końcowemu kopię etykiety (art. 6 ust. 4).
Sprzedaż na odległość występuje w trzech postaciach. W przypadku opon sprzedawanych lub oferowanych w internecie etykieta znajduje się w pobliżu informacji o cenie, wyraźnie widoczna, czytelna i proporcjonalna do rozmiaru określonego w pkt 2.1 załącznika II, z dostępną kartą informacyjną produktu; dopuszczone jest wyświetlanie zagnieżdżone, czyli interfejs wizualny, w którym do etykiety dochodzi się kliknięciem, najechaniem kursorem lub rozwinięciem dotykowym (art. 4 ust. 2 i art. 6 ust. 7). Papierowa sprzedaż na odległość musi pokazywać etykietę i umożliwiać użytkownikom końcowym dostęp do karty informacyjnej produktu przez bezpłatnie dostępną stronę internetową oraz zamówienie kopii drukowanej (art. 6 ust. 5). Marketing telefoniczny wymaga, aby dystrybutor podał użytkownikom końcowym klasę dla każdego parametru etykiety oraz poinformował ich, że etykieta i karta są dostępne na bezpłatnie dostępnej stronie internetowej i w formie drukowanej na żądanie (art. 6 ust. 6).
Każda reklama wizualna konkretnego typu opony musi pokazywać etykietę opony, a gdy reklama podaje cenę, etykieta musi znajdować się w pobliżu informacji o cenie; w internecie dopuszczone jest wyświetlanie zagnieżdżone. Obowiązek ten spoczywa zarówno na dostawcach, jak i na dystrybutorach (art. 4 ust. 3 i art. 6 ust. 2).
Jeżeli użytkownicy końcowi zamierzają nabyć nowy pojazd, dostawcy pojazdów i dystrybutorzy pojazdów muszą przed sprzedażą przekazać im etykietę opon oferowanych z pojazdem lub zamontowanych w nim oraz wszelkie odpowiednie techniczne materiały promocyjne i zapewnić dostępność karty informacyjnej produktu (art. 7). Dostawca usług hostingowych, który umożliwia sprzedaż opon za pośrednictwem swojej strony internetowej, musi umożliwić wyświetlanie etykiety i karty informacyjnej produktu w pobliżu informacji o cenie oraz poinformować dystrybutora o obowiązku ich wyświetlania (art. 8); od 17 lutego 2024 r. odesłanie do art. 14 dyrektywy 2000/31/WE czyta się jako odesłanie do art. 6 rozporządzenia (UE) 2022/2065.
Techniczne materiały promocyjne i oświadczenia na stronie internetowej
Techniczne materiały promocyjne to dokumentacja, drukowana lub elektroniczna, sporządzona przez dostawcę w celu uzupełnienia materiałów reklamowych o informacje z załącznika IV (art. 3 pkt 7). Jeżeli dotyczą konkretnego typu opony, zarówno dostawcy, jak i dystrybutorzy muszą w nich pokazać etykietę opony tego typu i zamieścić informacje z załącznika IV (art. 4 ust. 4 i art. 6 ust. 3).
Załącznik IV określa kolejność i poprzeczkę jakości: klasa efektywności paliwowej jako litera od A do E, klasa przyczepności na mokrej nawierzchni jako litera od A do E, klasa i zmierzona wartość zewnętrznego hałasu toczenia w dB, wskazanie, czy opona jest przeznaczona do użytku w trudnych warunkach śnieżnych, oraz wskazanie, czy jest oponą przyczepną na lodzie, łatwe do odczytania i zrozumienia, ze wskazaniem zakresu między najniższą a najwyższą klasą typów opon, jeżeli typy w rodzinie opon są klasyfikowane różnie zależnie od wymiaru lub innych cech (załącznik IV pkt 1 i 2).
Dostawcy muszą też publikować na swoich stronach internetowych odnośnik do odpowiedniej strony Komisji poświęconej rozporządzeniu, objaśnienie piktogramów etykiety oraz oświadczenie, że rzeczywiste oszczędności paliwa i bezpieczeństwo drogowe zależą w dużej mierze od zachowania kierowcy, w szczególności że ekologiczna jazda (eco-driving) może znacząco obniżyć zużycie paliwa, że ciśnienie w oponach trzeba regularnie sprawdzać, aby zoptymalizować efektywność paliwową i przyczepność na mokrej nawierzchni, oraz że zawsze należy zachowywać drogę hamowania. Dostawcy i dystrybutorzy muszą w stosownych przypadkach opublikować oświadczenie, że opony przyczepne na lodzie są specjalnie zaprojektowane na nawierzchnie pokryte lodem i ubitym śniegiem, powinny być używane wyłącznie w bardzo surowych warunkach klimatycznych i w mniej surowych warunkach mogą działać nieoptymalnie, w szczególności pod względem przyczepności na mokrej nawierzchni, prowadzenia i zużycia (załącznik IV pkt 3 i 4).
Obowiązki według roli
Dostawcy badają i klasyfikują każdy typ opony według załącznika I, sporządzają etykietę z załącznika II i kartę informacyjną produktu z załącznika III, dołączają je nieodpłatnie do każdej opony lub partii, wpisują informacje z załącznika VII do EPREL przed wprowadzeniem do obrotu, wcześniej przekazują wartości, dodatkowe deklarowane informacje o właściwościach i etykietę odpowiedniemu organowi krajowemu, do czasu dokonania wpisu w bazie danych przechowują dokumentację techniczną gotową w ciągu 10 dni roboczych, na żądanie udostępniają dokumentację organom innych państw członkowskich lub jednostkom akredytowanym, zapewniają prawidłowość każdej etykiety i karty, współpracują z organami nadzoru rynku i niezwłocznie usuwają niezgodności oraz powstrzymują się od dostarczania lub wyświetlania etykiet, znaków, symboli lub napisów wprowadzających w błąd albo etykiet naśladujących etykietę opony UE (art. 4 i art. 5). Ponieważ dostawcą jest producent z UE, upoważniony przedstawiciel lub importer, importer ponosi całość tej listy, a nie lżejszą rolę weryfikacyjną.
Dystrybutorzy wyświetlają etykietę w punkcie sprzedaży, przekazują kopię, gdy opony nie są widoczne, pokazują etykietę w pobliżu ceny w internecie i w papierowej sprzedaży na odległość, odczytują klasy w marketingu telefonicznym, pokazują ją w reklamie wizualnej i zamieszczają informacje z załącznika IV w technicznych materiałach promocyjnych oraz w stosownych przypadkach publikują oświadczenie o oponach przyczepnych na lodzie (art. 6 i załącznik IV). Dostawcy pojazdów i dystrybutorzy pojazdów przekazują etykietę i techniczne materiały promocyjne oraz zapewniają dostępność karty przed sprzedażą nowego pojazdu (art. 7). Dostawcy usług hostingowych umożliwiają wyświetlanie i informują dystrybutora (art. 8).
Badania, weryfikacja i tolerancje
Informacje przekazywane na podstawie art. 4, 6 i 7 muszą być uzyskane metodami badań, o których mowa w załączniku I, i procedurą dostosowania laboratoryjnego z załącznika V dla oporu toczenia (art. 9). Państwa członkowskie stosują procedurę weryfikacji z załącznika VI dla każdego parametru przy ocenie zgodności zadeklarowanych klas (art. 10).
Zgodnie z załącznikiem VI najpierw badana jest jedna opona lub jeden komplet opon; jeżeli zmierzone wartości odpowiadają zadeklarowanym klasom lub zadeklarowanej wartości hałasu w granicach tolerancji weryfikacji, etykietę uznaje się za zgodną, a jeżeli nie, bada się trzy dodatkowe opony lub komplety i stosuje ich średnią. Jeżeli klasy lub wartości wynikają z wyników badań homologacyjnych na podstawie rozporządzenia (WE) nr 661/2009 lub regulaminu nr 117 EKG ONZ, państwa członkowskie mogą wykorzystać dane pomiarowe z badań zgodności produkcji przeprowadzonych na podstawie rozporządzenia (UE) 2018/858, oceniane według tych samych tolerancji. Tolerancje są następujące: dostosowany współczynnik oporu toczenia nie może przekraczać górnej granicy zadeklarowanej klasy o więcej niż 0,3 N/kN; zmierzony zewnętrzny hałas toczenia nie może przekraczać zadeklarowanej wartości N o więcej niż 1 dB(A); zmierzony wskaźnik przyczepności na mokrej nawierzchni G(T) nie może być niższy niż dolna granica zadeklarowanej klasy; a zmierzone wartości przyczepności na śniegu i na lodzie nie mogą być niższe niż minimalne wskaźniki (załącznik VI).
Egzekwowanie i kary
Rozporządzenie (UE) 2019/1020 ma zastosowanie do opon objętych rozporządzeniem i do aktów delegowanych przyjętych na jego podstawie (art. 12 ust. 1). Państwa członkowskie muszą zapewnić, by ich krajowe organy nadzoru rynku ustanowiły system rutynowych i doraźnych kontroli punktów sprzedaży (art. 11 ust. 4), a krajowe strategie nadzoru rynku opracowane na podstawie art. 13 rozporządzenia (UE) 2019/1020 muszą obejmować działania zapewniające skuteczne egzekwowanie etykietowania opon (art. 12 ust. 3). Komisja zachęca do współpracy i wymiany informacji między organami, w szczególności przez ściślejsze zaangażowanie Grupy ds. Współpracy Administracyjnej w zakresie Etykietowania Opon (art. 12 ust. 2), a organy mogą odzyskać koszty kontroli dokumentów i fizycznych badań produktu od dostawcy, który nie jest zgodny z wymogami (art. 12 ust. 4).
Prawidłowość etykiety ma własną ścieżkę. Dostawca przekazuje wartości użyte do określenia klas, wszelkie dodatkowe deklarowane informacje o właściwościach i etykietę odpowiedniemu organowi krajowemu przed wprowadzeniem typów opon do obrotu, aby organ mógł zweryfikować etykietę (art. 4 ust. 5). Art. 4 ust. 5 i art. 11 ust. 3 definiują ten organ przez odniesienie do pojęcia „organ krajowy” z art. 3 pkt 37 rozporządzenia (UE) 2018/858: organ udzielający homologacji lub inny organ zaangażowany w nadzór rynku, kontrolę graniczną lub rejestrację w państwie członkowskim w odniesieniu do pojazdów, układów, komponentów, oddzielnych zespołów technicznych, części lub wyposażenia i za nie odpowiedzialny. Słowo „odpowiedni” pochodzi z niniejszego rozporządzenia; rozporządzenie (UE) 2018/858 nie definiuje „odpowiedniego organu krajowego”. Jeżeli organ ten ma wystarczające powody, by sądzić, że dostawca nie zapewnił prawidłowości etykiety, weryfikuje zadeklarowane klasy i dodatkowe informacje z przekazanymi wartościami i dokumentacją (art. 11 ust. 3). Państwa członkowskie nie mogą utrudniać wprowadzania do obrotu ani oddawania do użytku zgodnych opon (art. 11 ust. 1), a jeżeli przyznają zachęty na opony, mogą one dotyczyć wyłącznie opon klasy A lub B pod względem oporu toczenia lub przyczepności na mokrej nawierzchni, przy czym opodatkowanie i środki fiskalne nie są zachętami (art. 11 ust. 2).
Rozporządzenie (WE) nr 1222/2009 to pkt 34 załącznika I do rozporządzenia (UE) 2019/1020 i pkt 14 jego załącznika II, czyli wykazu unijnego prawodawstwa harmonizacyjnego bez przepisów o karach; obie pozycje czyta się jako niniejsze rozporządzenie, ponieważ art. 17 traktuje odesłania do uchylonego aktu jako odesłania do rozporządzenia (UE) 2020/740, które zawiera własny przepis o karach w art. 11 ust. 5. Etykietowanie opon nie figuruje w wykazie z art. 4 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2019/1020, więc odrębny obowiązek posiadania w Unii odpowiedzialnego podmiotu gospodarczego z tego rozporządzenia nie wynika; dostawca jest zresztą zawsze producentem z UE, upoważnionym przedstawicielem lub importerem mającym siedzibę w Unii.
Kary mają charakter krajowy. Państwa członkowskie ustanawiają przepisy dotyczące kar i mechanizmów egzekwowania w przypadku naruszeń rozporządzenia i jego aktów delegowanych, dbają o ich wykonanie i musiały powiadomić Komisję do 1 maja 2021 r., a o każdej późniejszej zmianie – bez zwłoki; kary muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające (art. 11 ust. 5).
W Danii rozporządzenie jest egzekwowane na podstawie ustawy o produktach, lov om produkter og markedsovervågning, ogłoszonej w tekście jednolitym jako LBK nr. 22 z 8 stycznia 2026 r. Jej § 2 wymienia rozporządzenie (UE) 2020/740 jako obszar produktowy nr 33, a uchylone rozporządzenie (WE) nr 1222/2009 jako nr 32, a oba są rozporządzeniami produktowymi w rozumieniu § 4 nr 5 i produktami związanymi z ruchem drogowym w rozumieniu § 4 nr 6. Pracę dzielą dwa duńskie organy, a to, z którym mają Państwo do czynienia, zależy od przepisu. W przypadku art. 4 ust. 5 i art. 11 ust. 3 – przekazania zadeklarowanych wartości i etykiety przed wprowadzeniem opony do obrotu oraz ich weryfikacji – duńskim adresatem jest Færdselsstyrelsen, czyli organ udzielający homologacji pojazdom i ich częściom na podstawie ustawy o homologacji i kontroli pojazdów oraz rozporządzenia wykonawczego nr 787 z 18 czerwca 2025 r., a zatem organ krajowy w rozumieniu art. 3 pkt 37 rozporządzenia (UE) 2018/858. W zakresie ogólnego nadzoru rynku i kar organem kontrolnym na podstawie § 9 ust. 1 ustawy o produktach jest Erhvervsstyrelsen, za pośrednictwem swojego departamentu Markedsovervågning, który od stycznia 2026 r. przejął zadania Sikkerhedsstyrelsen. § 9 ust. 2 go tu nie wypiera: przenosi kontrolę tylko tam, gdzie inne przepisy ustanawiają zasady zapobiegania szczególnym zagrożeniom, a etykieta opony jest wymogiem informacyjnym, nie zasadą dotyczącą ryzyka. Uprawnienie ministra transportu z § 8 c do wydawania przepisów o kontroli wymogów etykietowania produktów związanych z ruchem drogowym wykonuje Færdselsstyrelsen, lecz żadne rozporządzenie wykonawcze wydane na podstawie tego paragrafu nie obejmuje etykietowania opon, więc uprawnienie to pozostaje niewykorzystane. W praktyce Færdselsstyrelsen publikuje duńskie wytyczne dotyczące etykiety opon i jest naturalnym pierwszym punktem kontaktu (ustawa o produktach, § 8 c i § 9 ust. 1–3; rozporządzenie wykonawcze nr 787 z 18 czerwca 2025 r., § 5 i § 11).
Duński zestaw środków jest dla etykietowania opon taki sam jak dla innych obszarów produktowych: tymczasowy zakaz dostarczania, wprowadzania do obrotu, wystawiania lub innego udostępniania, gdy produkt może stwarzać ryzyko (§ 13); nakazy ostrzeżenia użytkowników o ryzyku, zaprzestania wprowadzającego w błąd marketingu, usunięcia niezgodności, zaprzestania sprzedaży lub dostaw, skutecznego i natychmiastowego wycofania produktu z obrotu, jego odzyskania od użytkowników lub bezpiecznego zniszczenia oraz ostrzeżenia (§ 14); zakazy wprowadzania do obrotu, udostępniania, dostarczania lub oddawania do użytku wraz z nakazem zniszczenia (§ 16); oraz zamknięcie sprawy wytycznymi, zakazem, nakazem lub ostrzeżeniem (§ 14 a). Opona niezgodna z rozporządzeniem stawia podmiot gospodarczy w sytuacji naruszenia § 5 stk. 1 nr 2 ustawy o produktach, który wymaga, aby produkty były zgodne z rozporządzeniami produktowymi i którego § 3 a nie wyłącza dla produktów związanych z ruchem drogowym. Naruszenie to jest karane na podstawie § 37 stk. 1 nr 1 grzywną, chyba że na podstawie innych przepisów należy się surowsza kara, a kara może wzrosnąć do pozbawienia wolności do 2 lat w okolicznościach obciążających – zagrożenie bezpieczeństwa lub zdrowia, wypadek powodujący ciężkie obrażenia lub śmierć, recydywa albo systematyczne naruszanie w celu osiągnięcia korzyści – ponieważ etykietowanie opon to obszar produktowy nr 33, mieszczący się w przedziale, który obejmuje eskalacja. Niewykonanie decyzji organu i uchylanie się od jego kontroli są karane według tej samej skali. Przedsiębiorstwa mogą ponosić odpowiedzialność karną na podstawie rozdziału 5 kodeksu karnego. Ustawa pozwala też duńskiemu ministrowi ds. przedsiębiorczości rozporządzeniem wykonawczym ustalać kary za naruszenie rozporządzeń produktowych, ale § 3 a wyłącza to uprawnienie wobec produktów związanych z ruchem drogowym i żadne takie rozporządzenie wykonawcze w sprawie etykietowania opon nie zostało wydane (§ 3 a, § 5 stk. 1 nr 2 i § 37).
Jak pomaga Conphora
Conphora monitoruje rozporządzenie w sprawie etykietowania opon, akty delegowane, które wprowadziłyby do etykiety opony bieżnikowane i nowe parametry, unijny wniosek upraszczający z 2026 r. oraz duńską ustawę o produktach i zestawia Państwa gamę opon z wyłączeniami z art. 2, klasami C1, C2 i C3, skalami klasyfikacji z załącznika I oraz tolerancjami z załącznika VI. Wskazuje luki we wpisie w EPREL, treści i formacie etykiety, karcie informacyjnej produktu, wyświetlaniu w punkcie sprzedaży i w internecie oraz w treściach promocyjnych i internetowych z załącznika IV, zanim wykryje je kontrola punktu sprzedaży, przechowuje dowody i pięcioletnie zapisy w jednym miejscu oraz powiadamia Państwa, gdy zmieni się parametr, metoda badania, organ lub samo rozporządzenie.
Zobacz, jak działa Conphora · Zobacz plany i ceny
Źródła
- Rozporządzenie (UE) 2020/740 w sprawie etykietowania opon, tekst skonsolidowany z 5 czerwca 2020 r. (EUR-Lex)
- Rozporządzenie (UE) 2020/740 w brzmieniu opublikowanym w Dz.Urz. L 177 z 5 czerwca 2020 r. (EUR-Lex)
- Informacje o dokumencie, daty, sprostowania i powiązania dla CELEX 32020R0740 (EUR-Lex)
- Rozporządzenie (WE) nr 1222/2009 w sprawie etykietowania opon, uchylone od 1 maja 2021 r. (EUR-Lex)
- Rozporządzenie (WE) nr 661/2009 w sprawie ogólnego bezpieczeństwa pojazdów silnikowych, uchylone od 6 lipca 2022 r. (EUR-Lex)
- Rozporządzenie (UE) 2019/2144 w sprawie ogólnego bezpieczeństwa pojazdów silnikowych (EUR-Lex)
- Rozporządzenie (UE) 2019/1020 w sprawie nadzoru rynku i zgodności produktów (EUR-Lex)
- Rozporządzenie (UE) 2017/1369 ustanawiające ramy etykietowania energetycznego, które tworzy bazę EPREL (EUR-Lex)
- Rozporządzenie (UE) 2018/858 w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów silnikowych (EUR-Lex)
- Rozporządzenie (UE) 2022/2065, akt o usługach cyfrowych (EUR-Lex)
- COM(2026) 565 final, wniosek w sprawie uproszczenia i lepszego wykorzystania opcji cyfrowych w etykietowaniu energetycznym i etykietowaniu opon (EUR-Lex)
- Opony, etykieta opony UE oraz obowiązki dostawców i dealerów (Komisja Europejska, Energy Efficient Products)
- Informacje o EPREL dla dostawców produktów (Komisja Europejska, Energy Efficient Products)
- EPREL, Europejski Rejestr Produktów do Celów Etykietowania Energetycznego (Komisja Europejska)
- Bekendtgørelse af lov om produkter og markedsovervågning, LBK nr. 22 af 8. januar 2026 (Retsinformation)
- Bekendtgørelse nr. 787 af 18. juni 2025 om Færdselsstyrelsens opgaver og beføjelser samt klageadgang (Retsinformation)
- Sikkerhedsstyrelsen, en del af Erhvervsstyrelsen od stycznia 2026 r. (Erhvervsstyrelsen)
Niniejszy przewodnik ma charakter ogólnoinformacyjny i nie stanowi porady prawnej.