ELR w skrócie
Rozporządzenie ramowe w sprawie etykietowania energetycznego (ELR), formalnie rozporządzenie (UE) 2017/1369, jest aktem prawa UE, na którym opiera się etykieta energetyczna A–G. Ustanawia ono ramy dla produktów związanych z energią wprowadzanych do obrotu lub oddawanych do użytku, przewidując ich etykietowanie oraz standardowe informacje o produkcie dotyczące efektywności energetycznej, zużycia energii i innych zasobów w trakcie użytkowania oraz cech dodatkowych, tak aby klienci mogli wybierać produkty bardziej efektywne (art. 1 ust. 1). Same ramy określają role, koncepcję etykiety, bazę danych produktów i mechanizm egzekwowania; grupy produktów, wzory etykiet, metody pomiarowe i zasady prezentacji ustala odrębne rozporządzenie delegowane dla każdej grupy (art. 16).
Jako rozporządzenie ma ono bezpośrednie zastosowanie w każdym państwie członkowskim. Weszło w życie 1 sierpnia 2017 r., czwartego dnia po publikacji, i ma zastosowanie od tej daty, kiedy uchyliło dyrektywę 2010/30/UE; obowiązki dostawców dotyczące bazy danych produktów mają zastosowanie od 1 stycznia 2019 r. (art. 20 ust. 1 i art. 21). Akty delegowane przyjęte na podstawie dawnej dyrektywy pozostają w mocy, wraz z obowiązkami z nowego rozporządzenia, do czasu zastąpienia ich aktem delegowanym na podstawie art. 16 (art. 20 ust. 4).
Tekst urzędowy Rozporządzenie można przeczytać w EUR-Lex: rozporządzenie (UE) 2017/1369 (CELEX 32017R1369) lub tekst ujednolicony z dnia 1 maja 2021 r., który obejmuje zmianę art. 12 ust. 2 dotyczącą opon.
Zakres stosowania
Produkt związany z energią to towar lub system mający wpływ na zużycie energii w trakcie użytkowania, wprowadzany do obrotu lub oddawany do użytku, w tym części mające taki wpływ, które wprowadza się do obrotu dla klientów i które są przeznaczone do wbudowania w produkty (art. 2 pkt 1). Rozporządzenie nie ma zastosowania do produktów używanych, chyba że są przywożone z państwa trzeciego, ani do środków transportu osób lub towarów (art. 1 ust. 2).
Obowiązki dotyczące etykiety, karty produktu i bazy danych dotyczą wyłącznie grup produktów objętych aktem delegowanym. Grupy, dla których obowiązuje dziś akt w sprawie etykietowania energetycznego, to urządzenia chłodnicze, pralki i pralko-suszarki, zmywarki, suszarki bębnowe, wyświetlacze elektroniczne, w tym telewizory, monitory i wyświetlacze reklamowe (digital signage), źródła światła, smartfony i tablety typu slate, ogrzewacze pomieszczeń i ogrzewacze wielofunkcyjne, podgrzewacze wody i zasobniki ciepłej wody, kotły na paliwa stałe, miejscowe ogrzewacze pomieszczeń, klimatyzatory, piekarniki do użytku domowego i okapy kuchenne, jednostki wentylacyjne do budynków mieszkalnych, urządzenia chłodnicze z funkcją sprzedaży bezpośredniej oraz profesjonalne szafy chłodnicze do przechowywania (lista produktów Komisji; rozporządzenia delegowane (UE) 2019/2013–2019/2018, 2023/1669, 2023/2534, nr 811/2013, nr 812/2013, 2015/1186, 2015/1187, nr 626/2011, nr 65/2014, nr 1254/2014 i 2015/1094, każde w art. 1). Opony są etykietowane na podstawie rozporządzenia (UE) 2020/740, ale rejestrowane w tej samej bazie danych produktów (art. 12 ust. 2 lit. a) w brzmieniu zmienionym). Dla grupy produktów bez aktu delegowanego nie ma etykiety, ale nie wolno dostarczać ani prezentować etykiety naśladującej etykietę UE (art. 6 lit. d)); Komisja wybiera nowe grupy według potencjału oszczędności i wymienia je w swoim planie prac (art. 15 i art. 16 ust. 2).
Obowiązki spoczywają na dwóch rolach. Dostawcą jest producent mający siedzibę w Unii, upoważniony przedstawiciel producenta niemającego siedziby w Unii lub importer, który wprowadza produkt do obrotu na rynku Unii (art. 2 pkt 14). Sprzedawcą jest sprzedawca detaliczny lub inna osoba fizyczna lub prawna, która w ramach działalności handlowej oferuje produkty do sprzedaży, wynajmu lub sprzedaży ratalnej albo prezentuje je klientom lub instalatorom, niezależnie od tego, czy otrzymuje wynagrodzenie (art. 2 pkt 13). Sprzedaż na odległość obejmuje sprzedaż wysyłkową, katalogową, internetową, telemarketing lub każdą inną metodę, w przypadku której nie można oczekiwać, że potencjalny klient zobaczy prezentowany produkt (art. 2 pkt 15).
Co należy zrobić
Etykieta i karta produktu
Etykieta to graficzny schemat, drukowany lub elektroniczny, z zamkniętą skalą wykorzystującą wyłącznie litery od A do G, z których każda oznacza klasę, w siedmiu kolorach od ciemnozielonego do czerwonego (art. 2 pkt 19). Dostawca zapewnia, aby każdemu egzemplarzowi wprowadzanemu do obrotu towarzyszyła bezpłatnie prawidłowa wydrukowana etykieta i karta produktu zgodnie z aktem delegowanym; akt delegowany może dopuszczać wprowadzenie parametrów karty do bazy danych produktów w jej miejsce, a wówczas dostawca drukuje kartę dla sprzedawcy na żądanie, i może dopuszczać wydrukowanie etykiety na opakowaniu (art. 3 ust. 1). Sprzedawcy, którym brakuje etykiety lub karty, żądają ich od dostawcy, który dostarcza je w ciągu pięciu dni roboczych, i mogą pobrać kartę z bazy danych, jeżeli ta funkcja istnieje (art. 3 ust. 2, art. 5 ust. 2 i art. 5 ust. 3).
Dostawca musi zapewnić prawidłowość etykiet i kart oraz sporządzić dokumentację techniczną wystarczającą do oceny tej prawidłowości, w tym sprawozdania z badań lub podobne dowody techniczne (art. 3 ust. 3 i art. 2 pkt 23). Produkty nie mogą być zaprojektowane tak, aby ich parametry były automatycznie zmieniane w warunkach badania w celu uzyskania korzystniejszej wartości, a po oddaniu egzemplarza do użytku dostawca potrzebuje wyraźnej zgody klienta na każdą aktualizację, która pogorszyłaby parametr etykiety, musi wyjaśnić zmianę i musi umożliwić klientowi jej odrzucenie bez uniknionej utraty funkcjonalności (art. 3 ust. 4 i art. 3 ust. 5). Normy zharmonizowane opublikowane w Dzienniku Urzędowym dają domniemanie zgodności z wymogami dotyczącymi pomiarów i obliczeń z aktu delegowanego (art. 13).
EPREL, baza danych produktów
Komisja tworzy i prowadzi bazę danych produktów z częścią publiczną, częścią dotyczącą zgodności i portalem internetowym; baza danych nie zastępuje odpowiedzialności organów nadzoru rynku (art. 12 ust. 1). Od 1 stycznia 2019 r. dostawca musi przed wprowadzeniem do obrotu egzemplarza nowego modelu wprowadzić informacje z załącznika I: w części publicznej swoją nazwę lub znak towarowy, adres i dane kontaktowe, identyfikator modelu, etykietę w formacie elektronicznym, klasę energetyczną i inne parametry etykiety oraz parametry karty produktu; w części dotyczącej zgodności identyfikatory modeli wszystkich modeli równoważnych już wprowadzonych do obrotu oraz poszczególne części dokumentacji technicznej wymienione w art. 12 ust. 5, a mianowicie ogólny opis modelu, zastosowane normy, środki ostrożności dotyczące montażu, instalacji, konserwacji lub badań, zmierzone parametry techniczne, obliczenia wykonane na ich podstawie i warunki badania (art. 4 ust. 1, art. 12 ust. 4, art. 12 ust. 5 i załącznik I). Modele wprowadzone do obrotu między 1 sierpnia 2017 r. a 1 stycznia 2019 r. należało zarejestrować do 30 czerwca 2019 r. (art. 4 ust. 2).
Produkt, którego cechy istotne dla etykiety ulegają zmianie, jest nowym modelem; dostawca wskazuje w bazie danych, że nie wprowadza się już do obrotu egzemplarzy danego modelu, przechowuje dane dotyczące zgodności przez 15 lat od ostatniego egzemplarza, chyba że akt delegowany przewiduje krótszy okres, a dane publiczne nie są nigdy usuwane (art. 4 ust. 4 i art. 4 ust. 6). Część dotycząca zgodności jest dostępna wyłącznie dla organów nadzoru rynku i Komisji (art. 12 ust. 4), a dostawca zachowuje prawa dostępu i edycji własnych wpisów, wraz z rejestrem zmian (art. 12 ust. 10). Zestawy ogrzewaczy objęte rozporządzeniami delegowanymi (UE) nr 811/2013, nr 812/2013 i 2015/1187, których etykieta jest wyłączną odpowiedzialnością sprzedawcy, są zwolnione z obowiązku rejestracji (art. 4 ust. 5). Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2024/994 określa szczegóły operacyjne bazy danych dla produktów związanych z energią i dla opon (jego art. 1).
Prezentacja i reklama
Sprzedawca prezentuje etykietę dostawcy w widoczny sposób, w tym w sprzedaży na odległość online, dla każdego egzemplarza modelu objętego aktem i udostępnia klientom kartę produktu, w tym w formie fizycznej w punkcie sprzedaży na żądanie (art. 5 ust. 1). Zarówno dostawca, jak i sprzedawca muszą wskazywać klasę efektywności energetycznej oraz zakres klas dostępnych na etykiecie w reklamach wizualnych i technicznych materiałach promocyjnych dotyczących konkretnego modelu, zgodnie z aktem delegowanym (art. 6 lit. a)); akty delegowane określają także, gdzie etykieta jest prezentowana, jak jest udostępniana w sprzedaży na odległość i jak klasa pojawia się w reklamie (art. 16 ust. 3 lit. e), g) i j)). Żaden z nich nie może dostarczać ani prezentować innych etykiet, znaków, symboli lub napisów, które mogłyby wprowadzić klientów w błąd lub spowodować ich dezorientację co do zużycia energii lub zasobów, ani naśladować etykiet na produktach bez aktu delegowanego lub na produktach niezwiązanych z energią (art. 6 lit. c)–e)).
Przeskalowanie: od A+++ z powrotem do A–G
Komisja musiała przeskalować etykiety obowiązujące w dniu 1 sierpnia 2017 r., tak aby powróciła jednolita skala A–G (art. 11 ust. 1 i art. 11 ust. 4). Gdy etykietę wprowadza się lub przeskalowuje, nie należy oczekiwać, że jakiekolwiek produkty trafią wówczas do klasy A, a czas, w którym większość modeli osiągnie tę klasę, musi wynosić co najmniej 10 lat, albo klasy A i B pozostają puste tam, gdzie technologia rozwija się szybciej (art. 11 ust. 8 i art. 11 ust. 9). Przeskalowane etykiety dla zmywarek, urządzeń chłodniczych, pralek, pralko-suszarek, telewizorów i lamp miały zostać przyjęte do 2 listopada 2018 r. i prezentowane 12 miesięcy po wejściu w życie (art. 11 ust. 5 lit. b)); sześć rozporządzeń delegowanych z 11 marca 2019 r. ma zastosowanie od 1 marca 2021 r., a dla źródeł światła od 1 września 2021 r. (rozporządzenia delegowane (UE) 2019/2013, 2019/2014, 2019/2016, 2019/2017 i 2019/2018, każde w art. 11 lub art. 9; 2019/2015, art. 10). Pozostałe grupy etykietowane na podstawie dyrektywy miały zostać przeskalowane do 2 sierpnia 2023 r., z prezentacją 18 miesięcy po wejściu w życie (art. 11 ust. 4); smartfony i tablety otrzymały etykietę od 20 czerwca 2025 r., a suszarki bębnowe od 1 lipca 2025 r. (rozporządzenie delegowane (UE) 2023/1669, art. 8; 2023/2534, art. 10). Ogrzewacze pomieszczeń, podgrzewacze wody i kotły na paliwa stałe miały zostać poddane przeglądowi do 2 sierpnia 2025 r., z przeskalowanymi etykietami przyjętymi w stosownych przypadkach do 2 sierpnia 2026 r., a w każdym razie nie później niż do 2 sierpnia 2030 r. (art. 11 ust. 5 lit. a)). Ani termin z 2023 r., ani terminy dotyczące ogrzewaczy nie zostały dotrzymane: w sprawozdaniu z wdrażania z 24 czerwca 2026 r. Komisja wskazuje przeglądy klimatyzatorów, piekarników do użytku domowego i okapów kuchennych, jednostek wentylacyjnych do budynków mieszkalnych, profesjonalnych szaf chłodniczych do przechowywania, miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń, ogrzewaczy pomieszczeń i ogrzewaczy wielofunkcyjnych, podgrzewaczy wody i kotłów na paliwa stałe jako nadal będące w przygotowaniu, zatem grupy te zachowują dotychczasowe etykiety do czasu zastosowania przeskalowanego aktu delegowanego (COM(2026) 319, sekcja 2). Etykieta jest ponownie przeglądana, gdy Komisja szacuje, że 30% sprzedawanych egzemplarzy mieści się w klasie A albo 50% w klasach A i B oraz można oczekiwać dalszego rozwoju technologicznego (art. 11 ust. 6). Jeżeli środek ekoprojektu zakazuje klas E, F lub G, klasy te są pokazywane na szaro (art. 11 ust. 10).
Podczas przeskalowania dostawca dostarcza zarówno dotychczasową, jak i przeskalowaną etykietę oraz kartę z produktami wprowadzonymi do obrotu w ciągu czterech miesięcy przed datą rozpoczęcia prezentacji określoną w akcie delegowanym oraz przekazuje przeskalowane etykiety dla produktów wcześniejszych na żądanie od początku tego okresu; sprzedawca wymienia etykiety na prezentowanych produktach, w sklepach i online, w ciągu 14 dni roboczych po dacie rozpoczęcia prezentacji i nigdy nie pokazuje etykiety przeskalowanej przed nią (art. 11 ust. 13 lit. a)–c)). Sprzedawca, który nie może uzyskać przeskalowanej etykiety, ponieważ dostawca zaprzestał działalności, może sprzedawać ten zapas z dotychczasową etykietą przez okres do dziewięciu miesięcy po dacie rozpoczęcia prezentacji, a jeżeli obie etykiety wymagają odmiennych badań, dostawca może pominąć etykietę przeskalowaną dla egzemplarzy wprowadzonych do obrotu przed okresem czterech miesięcy, o ile nie następują kolejne egzemplarze tego modelu, również z dziewięciomiesięcznym okresem wyprzedaży (art. 11 ust. 13 lit. b) ppkt (i) i (ii)).
Obowiązki według roli
Dostawcy, niezależnie od tego, czy są to producenci z UE, upoważnieni przedstawiciele czy importerzy, ponoszą obowiązki dotyczące etykiety, karty produktu, prawidłowości, dokumentacji, bazy danych, zgody na aktualizacje, przeciwdziałania obchodzeniu przepisów i reklamy (art. 3, art. 4 i art. 6). Sprzedawcy prezentują etykietę i kartę, żądają brakujących, wymieniają etykiety przy przeskalowaniu, etykietują zestawy ogrzewaczy, które sami składają, i przestrzegają zasad reklamy (art. 4 ust. 5, art. 5, art. 6 i art. 11 ust. 13). Obie strony współpracują z organami i niezwłocznie usuwają niezgodności, z własnej inicjatywy lub na żądanie (art. 6 lit. b)).
Egzekwowanie przepisów i kary
Artykuł 8 stosuje do objętych produktów art. 16–29 rozporządzenia (WE) nr 765/2008; artykuły te zostały skreślone rozporządzeniem (UE) 2019/1020 od 16 lipca 2021 r. i odczytuje się je jako odesłania do tego rozporządzenia, które wymienia rozporządzenie (UE) 2017/1369 w swoim załączniku I (rozporządzenie (UE) 2019/1020, art. 39, art. 44 i załącznik I pkt 68). Organy nadzoru rynku mogą dochodzić od dostawcy zwrotu kosztów kontroli dokumentów i badań fizycznych, jeżeli produkt jest niezgodny (art. 8 ust. 5). Jeżeli organ ma wystarczające powody, by sądzić, że produkt stwarza ryzyko dla interesów publicznych chronionych rozporządzeniem, ocenia produkt, żąda od dostawcy lub sprzedawcy podjęcia działań naprawczych, wycofania produktu z obrotu lub jego odzyskania w terminie współmiernym do ryzyka, a jeżeli podmiot nie działa, podejmuje środki tymczasowe zakazujące lub ograniczające udostępnianie produktu, nakazujące jego wycofanie z obrotu lub odzyskanie i informuje o tym Komisję i pozostałe państwa członkowskie, których zastrzeżenia rozstrzyga się w ramach unijnej procedury ochronnej (art. 9 i art. 10). Środki te obejmują wszystkie egzemplarze niezgodnego modelu i jego modele równoważne, chyba że dostawca wykaże ich zgodność (art. 10 ust. 5).
Kary mają charakter krajowy: państwa członkowskie ustanawiają skuteczne, proporcjonalne i odstraszające kary i mechanizmy egzekwowania (art. 7 ust. 4). W Danii ustawa o etykietowaniu energetycznym produktów (produktenergimærkningsloven, lovbekendtgørelse nr 186 z dnia 2 lutego 2022 r.) uzupełnia rozporządzenie i rozporządzenie (UE) 2019/1020, wyznacza jako organ kontrolny Erhvervsministeren lub upoważniony przez niego organ, pozwala mu żądać od dostawców badania produktów na ich koszt, jeżeli produkty nie spełniają wymogów, wchodzić do lokali przedsiębiorstw bez nakazu sądowego, wydawać nakazy (påbud) doprowadzenia produktu do zgodności, zaprzestania wprowadzającego w błąd marketingu, wycofania produktu z obrotu lub jego odzyskania, zakazy (forbud) wprowadzania do obrotu, polecenia dla właścicieli interfejsów internetowych dotyczące zmiany lub usunięcia treści, a na podstawie orzeczenia sądu – blokowanie, oraz publikować wyniki; niedopełnienie obowiązków dostawcy z art. 3, 4 i 12 ust. 5, obowiązków sprzedawcy z art. 5 lub obowiązków reklamowych z art. 6 jest zagrożone grzywną (§ 2, § 3, § 4, § 5, § 5 b, § 5 c, § 8 i § 12). Rozporządzenie wykonawcze nr 1322 z dnia 9 czerwca 2021 r. wskazuje Sikkerhedsstyrelsen jako organ kontrolny (§ 2); Sikkerhedsstyrelsen prowadzi na zlecenie Energistyrelsen nadzór rynku w zakresie ekoprojektu i etykietowania energetycznego od 1 sierpnia 2018 r., kontroluje sklepy i sklepy internetowe, sprawdza dokumentację dostawców i bada produkty w akredytowanych laboratoriach, a od stycznia 2026 r. jest częścią Erhvervsstyrelsen, podczas gdy Energistyrelsen zachowuje ogólną odpowiedzialność za opracowywanie i wykładnię przepisów i jest duńskim organem odpowiedzialnym za bazę danych EPREL. Decyzje organu kontrolnego można zaskarżyć do Energiklagenævnet w terminie czterech tygodni (§ 11 ustawy; § 7 rozporządzenia wykonawczego).
Jak pomaga Conphora
Conphora monitoruje ELR i każde rozporządzenie delegowane przyjęte na jego podstawie oraz zestawia Państwa produkty z wymaganiami dotyczącymi etykiety, karty produktu, dokumentacji technicznej i EPREL właściwymi dla ich grupy, wskazując luki, zanim wykryje je kontrola w sklepie lub kontrola dokumentów. Platforma przechowuje zarejestrowane dane i dokumentację razem dla każdego modelu oraz powiadamia o przyjęciu aktu delegowanego, zbliżającej się dacie rozpoczęcia prezentacji przeskalowanej etykiety lub o tym, że plan prac Komisji dociera do Państwa grupy produktów.
Zobacz, jak działa Conphora · Zobacz plany i cennik
Źródła
- Rozporządzenie (UE) 2017/1369 ustanawiające ramy etykietowania energetycznego, tekst ujednolicony z dnia 1 maja 2021 r. (EUR-Lex)
- Rozporządzenie (UE) 2017/1369 w brzmieniu opublikowanym w Dz.Urz. UE L 198 z 28 lipca 2017 r. (EUR-Lex)
- Rozporządzenie (UE) 2020/740 w sprawie etykietowania opon, zmieniające rozporządzenie (UE) 2017/1369 (EUR-Lex)
- Rozporządzenie (UE) 2019/1020 w sprawie nadzoru rynku i zgodności produktów (EUR-Lex)
- Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2024/994 w sprawie szczegółów operacyjnych EPREL (EUR-Lex)
- Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2019/2013 w sprawie wyświetlaczy elektronicznych (EUR-Lex)
- Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2019/2014 w sprawie pralek i pralko-suszarek (EUR-Lex)
- Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2019/2015 w sprawie źródeł światła (EUR-Lex)
- Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2019/2016 w sprawie urządzeń chłodniczych (EUR-Lex)
- Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2019/2017 w sprawie zmywarek (EUR-Lex)
- Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2019/2018 w sprawie urządzeń chłodniczych z funkcją sprzedaży bezpośredniej (EUR-Lex)
- Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2023/1669 w sprawie smartfonów i tabletów typu slate (EUR-Lex)
- Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2023/2534 w sprawie suszarek bębnowych do użytku domowego (EUR-Lex)
- Sprawozdanie Komisji w sprawie wdrażania rozporządzenia (UE) 2017/1369, COM(2026) 319 (EUR-Lex)
- Jak rozumieć etykietę energetyczną (Komisja Europejska)
- Lista produktów objętych dyrektywą 2009/125/WE i rozporządzeniem (UE) 2017/1369 (Komisja Europejska)
- EPREL, europejski rejestr produktów do celów etykietowania energetycznego (Komisja Europejska)
- Kontrol og tilsyn: ecodesign og energimærkning (Sikkerhedsstyrelsen)
- Sådan foregår kontrol med energimærkning (Sikkerhedsstyrelsen)
- Produktenergimærkningsloven, lovbekendtgørelse nr. 186 af 2. februar 2022 (Retsinformation)
- Bekendtgørelse nr. 1322 af 9. juni 2021 om kontrol af energimærkning af energirelaterede produkter (Retsinformation)
Niniejszy przewodnik ma charakter ogólnoinformacyjny i nie stanowi porady prawnej.