Zarząd pyta, za co odpowiada firma

Pierwsze ryzyko ma charakter regulacyjny. Jeżeli produkt może zagrażać zdrowiu lub bezpieczeństwu albo jest niezgodny z mającymi zastosowanie przepisami, organy nadzoru rynku zobowiązują właściwy podmiot gospodarczy do podjęcia odpowiednich i proporcjonalnych działań naprawczych w wyznaczonym przez siebie terminie (rozporządzenie (UE) 2019/1020, art. 16 ust. 1 i 2). Działania te mogą obejmować doprowadzenie produktu do zgodności, uniemożliwienie jego udostępniania, wycofanie z obrotu lub odzyskanie oraz ostrzeżenie opinii publicznej, a także jego zniszczenie (art. 16 ust. 3). Jeżeli podmiot nie podejmie działań, organy zapewniają wycofanie produktu z obrotu lub jego odzyskanie albo zakazują lub ograniczają jego sprzedaż i informują opinię publiczną (art. 16 ust. 5). Ich uprawnienia obejmują żądanie dokumentów, niezapowiedziane kontrole, nabywanie próbek pod ukrytą tożsamością oraz nakładanie kar (art. 14 ust. 4).^[1]

Koszty pojawiają się na dwa sposoby. Państwa członkowskie mogą upoważnić swoje organy do dochodzenia od podmiotu gospodarczego zwrotu całości kosztów ich działań związanych z niezgodnością, w tym kosztów badań, przechowywania i podjętych środków (art. 15). Ponadto państwa członkowskie ustanawiają kary za naruszenia unijnego prawodawstwa harmonizacyjnego wymienionego w załączniku II do rozporządzenia (UE) 2019/1020 oraz rozporządzenia (UE) 2023/988 w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów; oba akty wymagają, aby kary były skuteczne, proporcjonalne i odstraszające, i żaden z nich nie określa kwoty (rozporządzenie (UE) 2019/1020, art. 41; GPSR, art. 44).^[1][2]

Drugim ryzykiem jest koszt odzyskania produktu. Jeżeli producent ma powody sądzić, że wprowadzony przez niego do obrotu produkt jest niebezpieczny, musi niezwłocznie podjąć środki naprawcze, w tym, stosownie do okoliczności, wycofanie z obrotu lub odzyskanie (GPSR, art. 9 ust. 8). W przypadku odzyskania produktu odpowiedzialny podmiot oferuje konsumentowi skuteczny, bezpłatny i terminowy środek zaradczy: wybór między co najmniej dwoma spośród naprawy, wymiany i zwrotu pieniędzy w kwocie co najmniej równej zapłaconej cenie, chyba że możliwy jest tylko jeden lub pozostałe byłyby nieproporcjonalne (art. 37 ust. 1 i 2). Konsument nie ponosi kosztów wysyłki ani zwrotu produktu (art. 37 ust. 5).^[2]

Trzecim ryzykiem jest odpowiedzialność cywilna za szkodę. Na podstawie dyrektywy (UE) 2024/2853 w sprawie odpowiedzialności za produkty wadliwe, którą stosuje się do produktów wprowadzonych do obrotu lub oddanych do użytku od 9 grudnia 2026 r., osoba fizyczna, która poniosła szkodę wyrządzoną przez produkt wadliwy, ma prawo do odszkodowania (art. 2 ust. 1 i art. 5). Odpowiada producent; jeżeli producent ma siedzibę poza Unią, odpowiadają także importer i upoważniony przedstawiciel, a w razie ich braku dostawca usług realizacji zamówień (art. 8 ust. 1). Przedsiębiorstwo, które istotnie modyfikuje produkt, jest traktowane jak jego producent (art. 8 ust. 2), a jeżeli nie można zidentyfikować odpowiedzialnego podmiotu gospodarczego mającego siedzibę w Unii, odpowiedzialność ponosi dystrybutor, który w ciągu jednego miesiąca od wniosku nie wskaże takiego podmiotu ani własnego dostawcy (art. 8 ust. 3). Wobec poszkodowanego odpowiedzialności nie można wyłączyć w drodze umowy (art. 15). Produkty wprowadzone do obrotu przed tą datą nadal podlegają dyrektywie 85/374/EWG (art. 21).^[3]