Nikt w firmie nie odpowiada za zgodność produktów

Unijne prawo produktowe nie zwraca się do działów ani stanowisk. Jego obowiązki spoczywają na podmiocie gospodarczym: producencie, importerze, dystrybutorze. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2023/988 w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów producent przeprowadza wewnętrzną analizę ryzyka i sporządza dokumentację techniczną przed wprowadzeniem produktu do obrotu, aktualizuje ją i przechowuje do dyspozycji organów przez 10 lat oraz zapewnia procedury gwarantujące, że produkty wytwarzane seryjnie pozostaną zgodne (art. 9 ust. 2–4). Zapewnia kanały do składania skarg, bada je i prowadzi wewnętrzny rejestr (art. 9 ust. 11 i 12). Importer przed wprowadzeniem produktu do obrotu upewnia się, że producent spełnił obowiązki dotyczące dokumentacji i oznakowania (art. 11 ust. 1).^[1]

Rozporządzenie dodaje jeden wymóg organizacyjny: podmioty gospodarcze zapewniają wewnętrzne procesy dotyczące bezpieczeństwa produktów, umożliwiające im spełnianie odpowiednich wymogów (art. 14). Wytyczne Komisji podają jako przykład personel przeszkolony w kwestiach bezpieczeństwa produktów i znający unijne przepisy w tej dziedzinie (komunikat Komisji C/2025/6233, sekcja 3.1.1). Rozporządzenie nie mówi, jak mają wyglądać te procesy ani kto nimi kieruje. To decyzja firmy, a firma, w której nikt nie odpowiada za tę kwestię, jej nie podjęła.^[1][5]

Kilka obowiązków nie może czekać, aż ktoś poczuje się odpowiedzialny. Jeżeli producent uważa lub ma powody sądzić, że produkt jest niebezpieczny, musi niezwłocznie podjąć środki naprawcze, poinformować konsumentów i powiadomić organy (art. 9 ust. 8). O wypadku spowodowanym przez produkt powiadamia się bez zbędnej zwłoki od chwili, gdy producent się o nim dowie, a importerzy i dystrybutorzy, którzy dowiedzą się o wypadku, informują o nim producenta bez zbędnej zwłoki (art. 20 ust. 1 i 3). Na wniosek podmiot gospodarczy wskazuje swoich dostawców i klientów biznesowych, przez sześć lat (art. 15 ust. 3 i 5). Każdy z tych obowiązków zakłada, że informacja, która dotrze do jednej części firmy, trafi do osoby, która może podjąć decyzję.^[1]

Obowiązki nie maleją, gdy jedna osoba wykonuje tę pracę obok innej; artykuły dotyczące producenta i importera nie przewidują wyjątku dla małych podmiotów. Nadają jednak pracy strukturę. Niektóre obowiązki są bramkami: trzeba je spełnić przed wprowadzeniem produktu do obrotu, a importer, który ma powody sądzić, że nie zostały spełnione, nie może wprowadzić produktu do obrotu (art. 11 ust. 2). Inne są terminami, jak natychmiastowe działanie w sprawie produktu niebezpiecznego (art. 9 ust. 8 i art. 11 ust. 8) i zgłoszenie wypadku (art. 20 ust. 1). Reszta ma charakter ciągły: aktualizowanie dokumentacji i utrzymywanie zgodności produkcji seryjnej (art. 9 ust. 4), prowadzenie rejestru. Zakres dokumentacji jest sam powiązany z ryzykiem: dokumentacja zawiera co najmniej ogólny opis produktu i jego zasadniczych cech istotnych dla oceny bezpieczeństwa, a analizę możliwych ryzyk i przyjętych rozwiązań, sprawozdania z badań i zastosowane normy dodaje się w stosownych przypadkach z uwzględnieniem możliwych ryzyk (art. 9 ust. 2), więc prosty produkt o niskim ryzyku wymaga krótkiej dokumentacji. Komisja ma też przyjąć szczegółowe wytyczne dla podmiotów gospodarczych, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb MŚP, w tym mikroprzedsiębiorstw, dotyczące sposobu wypełniania obowiązków wynikających z rozporządzenia (art. 17 ust. 2).^[1]

W przypadku produktów objętych aktem z oznakowaniem CE rozdział GPSR zawierający te artykuły organizacyjne nie ma zastosowania (art. 2 ust. 1 akapit trzeci lit. b); akty sektorowe ustanawiają własne. Na przykład zgodnie z dyrektywą niskonapięciową 2014/35/UE producenci zapewniają procedury gwarantujące, że produkcja seryjna pozostaje zgodna, oraz odpowiednio uwzględniają zmiany w projekcie lub cechach produktu oraz w normach lub specyfikacjach, w odniesieniu do których deklaruje się zgodność (art. 6 ust. 4). Niebieski przewodnik Komisji formułuje zasadę, która za tym wszystkim stoi: producent ponosi ostateczną odpowiedzialność za zgodność produktu i w żadnym wypadku nie może zwolnić się z tej odpowiedzialności, przekazując ją upoważnionemu przedstawicielowi, dystrybutorowi ani podwykonawcy (sekcja 3.1). Gdy organy stwierdzą niezgodność, wymagają działania od właściwego podmiotu gospodarczego, czyli od firmy (rozporządzenie (UE) 2019/1020, art. 16 ust. 2).^[2][3][4]