Niemand in het bedrijf is eigenaar van productconformiteit

EU-productwetgeving richt zich niet op afdelingen of functietitels. De plichten rusten op de marktdeelnemer: de fabrikant, de importeur, de distributeur. Op grond van de verordening (EU) 2023/988 inzake algemene productveiligheid (GPSR) voert de fabrikant een interne risicoanalyse uit en stelt hij technische documentatie op voordat hij een product in de handel brengt, houdt hij die actueel en 10 jaar ter beschikking van de autoriteiten, en zorgt hij voor procedures waarmee in serie geproduceerde producten conform blijven (artikel 9, leden 2 tot en met 4). Hij zorgt voor kanalen voor klachten, onderzoekt die en houdt een intern register bij (artikel 9, leden 11 en 12). Een importeur zorgt ervoor, voordat hij een product in de handel brengt, dat de fabrikant aan zijn plichten inzake documentatie en markering heeft voldaan (artikel 11, lid 1).^[1]

De verordening voegt één organisatorische eis toe: marktdeelnemers zorgen ervoor dat zij interne processen voor productveiligheid hebben waarmee zij aan de toepasselijke eisen kunnen voldoen (artikel 14). Als voorbeeld noemen de richtsnoeren van de Commissie personeel dat is opgeleid in productveiligheid en kennis heeft van de EU-wetgeving inzake productveiligheid (Mededeling van de Commissie C/2025/6233, paragraaf 3.1.1). Hoe die processen eruitzien en wie ze uitvoert, zegt de verordening niet. Dat is de keuze van het bedrijf, en een bedrijf waar niemand de vraag als de zijne beschouwt, heeft die keuze niet gemaakt.^[1][5]

Verschillende plichten kunnen niet wachten tot iemand zich verantwoordelijk voelt. Wanneer een fabrikant van mening is of redenen heeft om aan te nemen dat een product gevaarlijk is, moet hij onmiddellijk corrigerende maatregelen nemen, de consumenten informeren en de autoriteiten informeren (artikel 9, lid 8). Een ongeval dat door een product is veroorzaakt, wordt gemeld zonder onnodige vertraging na het moment waarop de fabrikant ervan op de hoogte is, en importeurs en distributeurs die van een ongeval vernemen, informeren de fabrikant zonder onnodige vertraging (artikel 20, leden 1 en 3). Op verzoek identificeert een marktdeelnemer zijn leveranciers en zakelijke afnemers, gedurende zes jaar (artikel 15, leden 3 en 5). Elk daarvan veronderstelt dat informatie die in één deel van het bedrijf binnenkomt, een persoon bereikt die kan beslissen.^[1]

De plichten worden niet kleiner wanneer één persoon het werk naast een andere functie doet; de artikelen over fabrikanten en importeurs maken geen uitzondering voor kleine marktdeelnemers. Ze geven het werk wel een structuur. Sommige plichten zijn poorten: ze moeten zijn vervuld voordat een product in de handel wordt gebracht, en een importeur die redenen heeft om aan te nemen dat dit niet het geval is, mag het product niet in de handel brengen (artikel 11, lid 2). Andere zijn klokken, zoals onmiddellijk optreden bij een gevaarlijk product (artikel 9, lid 8, en artikel 11, lid 8) en het melden van een ongeval (artikel 20, lid 1). De rest is doorlopend: de documentatie actueel houden en serieproductie conform houden (artikel 9, lid 4), het register bijhouden. De hoeveelheid documentatie is zelf aan het risico gekoppeld: het dossier bevat ten minste een algemene beschrijving van het product en zijn essentiële kenmerken die van belang zijn voor de beoordeling van de veiligheid, en de analyse van de mogelijke risico's en de gekozen oplossingen; testrapporten en toegepaste normen komen erbij waar dat passend is gezien de mogelijke risico's (artikel 9, lid 2), zodat een eenvoudig product met een laag risico een kort dossier nodig heeft. De Commissie moet bovendien specifieke richtsnoeren vaststellen voor marktdeelnemers, met bijzondere aandacht voor de behoeften van het mkb, waaronder micro-ondernemingen, over de wijze waarop zij aan de verplichtingen van de verordening kunnen voldoen (artikel 17, lid 2).^[1]

Voor producten die onder een CE-rechtsakt vallen, is het hoofdstuk van de GPSR met deze organisatorische artikelen niet van toepassing (artikel 2, lid 1, derde alinea, onder b)); de sectorale rechtsakten stellen hun eigen regels. Op grond van de Laagspanningsrichtlijn 2014/35/EU bijvoorbeeld zorgen fabrikanten voor procedures waarmee serieproductie conform blijft en waarin voldoende rekening wordt gehouden met wijzigingen in het ontwerp of de kenmerken van het product en in de normen of specificaties aan de hand waarvan de conformiteit wordt verklaard (artikel 6, lid 4). De Blauwe gids van de Commissie formuleert het beginsel achter dit alles: de fabrikant draagt de uiteindelijke verantwoordelijkheid voor de conformiteit van het product en kan zich in geen geval van zijn verantwoordelijkheden ontdoen door ze over te dragen aan een gemachtigde, een distributeur of een onderaannemer (paragraaf 3.1). Wanneer autoriteiten een non-conformiteit vaststellen, eisen zij dat de betrokken marktdeelnemer, het bedrijf, maatregelen neemt (Verordening (EU) 2019/1020, artikel 16, lid 2).^[2][3][4]