Wij maakten een groene claim zonder bewijs

Milieuclaims vallen onder het consumentenrecht. De richtlijn oneerlijke handelspraktijken, Richtlijn 2005/29/EG, verbiedt oneerlijke handelspraktijken (artikel 5, lid 1), en een praktijk is misleidend wanneer zij onjuiste informatie bevat of de gemiddelde consument misleidt of waarschijnlijk misleidt, ook wanneer de informatie feitelijk juist is, onder meer door de algehele presentatie (artikel 6, lid 1). Tot de belangrijkste kenmerken die zij noemt, behoren milieu- of sociale kenmerken en aspecten van circulariteit, zoals duurzaamheid, herstelbaarheid en recycleerbaarheid (artikel 6, lid 1, onder b), zoals gewijzigd bij Richtlijn (EU) 2024/825).^[1][2]

Bewijs is waar veel claims stranden. Op grond van artikel 12 geven de lidstaten rechters en bestuursorganen de bevoegdheid om van de handelaar te eisen dat hij bewijs levert van de juistheid van feitelijke claims, en die claims als onjuist te beschouwen als het gevraagde bewijs niet wordt geleverd of onvoldoende wordt geacht. De richtlijn staat ook toe dat personen met een gerechtvaardigd belang, waaronder concurrenten, optreden tegen oneerlijke praktijken (artikel 11, lid 1). Een claim die zonder bewijsdossier is gepubliceerd, is dus een claim die niet te verdedigen is wanneer iemand erom vraagt.^[1]

Richtlijn (EU) 2024/825 heeft verschillende groene claims onder alle omstandigheden onrechtmatig gemaakt. De lidstaten moesten de maatregelen uiterlijk 27 maart 2026 vaststellen en vanaf 27 september 2026 toepassen (artikel 4, lid 1). Bijlage I bij de richtlijn oneerlijke handelspraktijken vermeldt nu onder meer algemene milieuclaims waarvoor de handelaar geen erkende uitstekende milieuprestatie kan aantonen die relevant is voor de claim (punt 4 bis), claims over het hele product of het hele bedrijf die slechts één aspect betreffen (punt 4 ter), en claims dat een product een neutrale, verminderde of positieve impact op de uitstoot van broeikasgassen heeft vanwege compensatie (punt 4 quater). Bij deze praktijken gaat het er niet om of de consument is misleid; de praktijk is als zodanig oneerlijk (artikel 5, lid 5).^[1][2]

De overwegingen geven voorbeelden. ‘Milieuvriendelijk’, ‘ecovriendelijk’, ‘groen’, ‘klimaatvriendelijk’, ‘biologisch afbreekbaar’ en ‘biogebaseerd’ zijn algemene claims wanneer ze niet op hetzelfde medium worden gespecificeerd. ‘Klimaatvriendelijke verpakking’ is algemeen, terwijl ‘100 % van de energie die voor de productie van deze verpakking is gebruikt, komt uit hernieuwbare bronnen’ specifiek is (Richtlijn (EU) 2024/825, overweging 9). Erkende uitstekende milieuprestatie betekent overeenstemming met het EU-ecolabel, een officieel erkende regeling volgens EN ISO 14024 of topprestaties op grond van ander Unierecht (richtlijn oneerlijke handelspraktijken, artikel 2, onder s).^[2]

De Commissie heeft in maart 2023 een afzonderlijke Green Claims-richtlijn voorgesteld om gedetailleerde regels voor onderbouwing en verificatie vast te stellen. Op 4 oktober 2026 vermeldt EUR-Lex procedure 2023/0085(COD) als lopend, met stappen van de eerste lezing en zonder vastgestelde handeling, dus het is geen wet. Sancties voor inbreuken op de richtlijn oneerlijke handelspraktijken worden nationaal vastgesteld. Wanneer ze worden opgelegd bij gecoördineerde handhaving op grond van artikel 21 van Verordening (EU) 2017/2394, moeten boetes mogelijk zijn met een maximum van ten minste 4 % van de jaaromzet van de handelaar in de betrokken lidstaten, of ten minste 2 miljoen EUR wanneer omzetgegevens niet beschikbaar zijn (artikel 13, leden 3 en 4).^[3][1]