Nie wiemy, czy wycofać produkt z obrotu, czy go odzyskać

Rozporządzenie (UE) 2023/988 w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów definiuje oba pojęcia. Wycofanie z obrotu to każdy środek mający na celu uniemożliwienie udostępnienia na rynku produktu znajdującego się w łańcuchu dostaw (art. 3 pkt 26); odzyskanie produktu to każdy środek mający na celu doprowadzenie do zwrotu produktu, który został już udostępniony konsumentowi (art. 3 pkt 25). Pierwszy zatrzymuje egzemplarze, które nie dotarły do konsumentów, drugi sprowadza z powrotem te, które do nich dotarły.^[1]

O wyborze przesądza obowiązek, który za nim stoi. Producent, który uważa lub ma powody sądzić, że wprowadzony przez niego do obrotu produkt jest niebezpieczny, musi niezwłocznie podjąć środki naprawcze niezbędne do skutecznego przywrócenia zgodności produktu z wymaganiami, w tym wycofać go z obrotu lub odzyskać, stosownie do sytuacji; poinformować konsumentów na podstawie art. 35 lub 36, albo obu tych przepisów; oraz poinformować organy nadzoru rynku państw członkowskich, w których produkt został udostępniony, za pośrednictwem Safety Business Gateway, podając szczegóły dotyczące ryzyka, środków już podjętych oraz, jeżeli są dostępne, ilości produktów nadal znajdujących się w obrocie w podziale na państwa członkowskie (art. 9 ust. 8). Importerzy i dystrybutorzy dopilnowują podjęcia tych samych środków (art. 11 ust. 8 i art. 12 ust. 4).^[1]

Na pytanie, co oznacza „stosownie do sytuacji”, odpowiada ocena ryzyka. Produkt niebezpieczny to każdy produkt, który nie jest bezpieczny (art. 3 pkt 3); art. 6 wymienia aspekty podlegające ocenie, od cech produktu i jego prezentacji po konsumentów, którzy z niego korzystają; a poważne ryzyko to takie, które wymaga szybkiej interwencji organów, także wtedy, gdy jego skutki nie są natychmiastowe (art. 3 pkt 5). Jeżeli egzemplarze obarczone ryzykiem są u konsumentów, skuteczny jest tylko taki środek, który do konsumentów dociera.^[1]

Przepisy dotyczące samych organów wskazują ten sam kierunek. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2019/1020 działania naprawcze mogą obejmować natychmiastowe wycofanie produktu z obrotu lub jego odzyskanie oraz ostrzeżenie opinii publicznej; ostrzeżenia i warunki można nakazać tylko wtedy, gdy ryzyko występuje wyłącznie w określonych warunkach lub dla określonych użytkowników końcowych; a produkty stwarzające poważne ryzyko są wycofywane z obrotu lub odzyskiwane, jeżeli nie ma innego skutecznego środka eliminującego to ryzyko (art. 16 ust. 3, art. 16 ust. 4 i art. 19 ust. 1). Jeżeli podmiot nie działa, organ sam dopilnowuje podjęcia środka (art. 16 ust. 5).^[2]

Niezależnie od wybranego środka należy go odnotować w wewnętrznym rejestrze skarg, odzyskań produktów i środków naprawczych (art. 9 ust. 12 i art. 11 ust. 10), najlepiej wraz z decyzją i jej uzasadnieniem; organ może żądać sprawozdań z postępów i zdecydować, kiedy środek jest zakończony (art. 15 ust. 6).^[1]