FtLblD w skrócie
Dyrektywa o etykietowaniu obuwia (FtLblD), formalnie dyrektywa 94/11/WE, to unijny przepis, który informuje kupującego, z czego wykonany jest but. Dotyczy etykietowania materiałów użytych do wykonania głównych części obuwia przeznaczonego do sprzedaży konsumentom, przy czym obuwie oznacza wszystkie wyroby z przymocowaną podeszwą, przeznaczone do ochrony lub okrywania stopy, w tym części sprzedawane oddzielnie (art. 1 ust. 1). Etykieta podaje materiał trzech części – cholewki, podszewki i wkładki oraz podeszwy spodniej – jako jedną z czterech grup: skóra, skóra powlekana, materiał włókienniczy lub inne materiały, za pomocą piktogramów z załącznika I albo oznaczeń pisemnych w języku kraju sprzedaży (art. 1 ust. 2 i art. 4 ust. 2).
Jako dyrektywa działa ona przez prawo krajowe: państwa członkowskie musiały przyjąć swoje środki do 23 września 1995 r. i stosować je od 23 marca 1996 r., przy czym zapasy zafakturowane lub dostarczone sprzedawcom detalicznym przed tą datą były wyłączone do 23 września 1997 r. (art. 6). Państwa członkowskie muszą zapewnić, aby całe obuwie wprowadzane do obrotu spełniało wymogi dotyczące etykietowania, i podejmować odpowiednie działania na podstawie prawa krajowego wobec obuwia, które ich nie spełnia (art. 2), a nie mogą zakazywać ani utrudniać obrotu obuwiem zgodnym z dyrektywą przez stosowanie niezharmonizowanych krajowych przepisów o etykietowaniu (art. 3). Tekst zmieniano od 1994 r. tylko trzykrotnie, za każdym razem w celu dodania wersji językowych oznaczeń pisemnych w związku z przystąpieniem nowych państw członkowskich (2004, 2007 i 2013); strona Komisji poświęcona przemysłowi obuwniczemu przedstawia dyrektywę jako chroniącą interesy konsumentów przez ograniczenie ryzyka oszustw zarówno wobec konsumentów, jak i przemysłu.
Tekst urzędowy Dyrektywę można przeczytać w EUR-Lex: dyrektywa 94/11/WE (CELEX 31994L0011) lub tekst ujednolicony z dnia 1 lipca 2013 r., który obejmuje terminy językowe dodane przy rozszerzeniach w 2004, 2007 i 2013 r.
Zakres stosowania
Obuwie to każdy wyrób z przymocowaną podeszwą, przeznaczony do ochrony lub okrywania stopy, w tym części sprzedawane oddzielnie (art. 1 ust. 1). Załącznik II podaje niewyczerpującą listę tego, co to obejmuje: półbuty płaskie lub na obcasie do zwykłego noszenia w pomieszczeniach lub na zewnątrz; trzewiki, półbuty, buty z cholewką do kolan i do ud; sandały, espadryle, buty tenisowe, buty do biegania i inne obuwie sportowe, sandały kąpielowe i inne obuwie swobodne; specjalne obuwie sportowe z kolcami, korkami, ogranicznikami, zatrzaskami lub paskami albo do nich przeznaczone, a także buty łyżwiarskie, narciarskie, do narciarstwa biegowego, zapaśnicze, bokserskie i obuwie kolarskie oraz złożone wyroby obuwnicze z przymocowanymi łyżwami; pantofle do tańca; obuwie wykonane z jednego kawałka, takie jak obuwie z formowanej gumy lub tworzywa, ale nie jednorazowe wyroby z cienkiego materiału bez przymocowanej podeszwy; kalosze nakładane; obuwie jednorazowe z przymocowaną podeszwą; oraz obuwie ortopedyczne. Co do zasady w zakres dyrektywy wchodzą wyroby z działu 64 Nomenklatury scalonej (załącznik II).
Wyłączone są cztery grupy (art. 1 ust. 1): obuwie używane, noszone; obuwie ochronne objęte dyrektywą 89/686/EWG, którą rozporządzenie (UE) 2016/425 uchyliło ze skutkiem od 21 kwietnia 2018 r., tak że odesłanie odczytuje się jako dotyczące obuwia ochronnego w rozumieniu tego rozporządzenia (rozporządzenie (UE) 2016/425, art. 46); obuwie objęte dyrektywą 76/769/EWG w sprawie ograniczeń dotyczących substancji niebezpiecznych, uchyloną rozporządzeniem REACH (WE) nr 1907/2006 ze skutkiem od 1 czerwca 2009 r., przy czym odesłania do uchylonej dyrektywy odczytuje się jako odesłania do tego rozporządzenia (rozporządzenie (WE) nr 1907/2006, art. 139; rozporządzenie wykonawcze nr 1046/2021, § 2); oraz obuwie-zabawki. Dyrektywa dotyczy obuwia przeznaczonego do sprzedaży konsumentom, zatem obuwie, które nigdy nie jest oferowane konsumentom, jest poza jej zakresem, natomiast obuwie robocze lub zawodowe sprzedawane konsumentom, które nie jest środkiem ochrony indywidualnej, musi być etykietowane jak każdy inny but.
Obowiązki spoczywają na trzech podmiotach. Producent lub jego upoważniony przedstawiciel mający siedzibę we Wspólnocie odpowiada za dostarczenie etykiety i prawidłowość zawartych w niej informacji; jeżeli żaden z nich nie ma siedziby we Wspólnocie, obowiązek spoczywa na osobie odpowiedzialnej za pierwsze wprowadzenie obuwia do obrotu na rynku Wspólnoty; a sprzedawca detaliczny pozostaje odpowiedzialny za zapewnienie, aby sprzedawane przez niego obuwie miało odpowiednie etykietowanie (art. 4 ust. 5). Duńskie rozporządzenie dodaje, że importera lub sprzedawcę detalicznego, który wprowadza obuwie do obrotu pod własną nazwą lub znakiem towarowym, traktuje się jak producenta (rozporządzenie wykonawcze nr 1046/2021, § 15).
Co należy zrobić
Trzy części i cztery materiały
Załącznik I definiuje części. Cholewka to zewnętrzna część elementu konstrukcyjnego połączonego z podeszwą spodnią. Podszewka i wkładka to podszewka cholewki i wkładka, tworzące wnętrze obuwia. Podeszwa spodnia to dolna część, narażona na ścieranie i połączona z cholewką (załącznik I pkt 1). W przypadku cholewki akcesoria i wzmocnienia, takie jak naszywki na kostce, obrzeża, ozdoby, sprzączki, języki, wzmocnienia otworów na sznurówki lub podobne elementy, pomija się przy klasyfikacji; w przypadku podeszwy spodniej klasyfikację opiera się na objętości materiałów (art. 1 ust. 2 pkt iii i iv).
Załącznik I definiuje także materiały. Skóra to skóra zwierzęca z zachowaną w mniejszym lub większym stopniu pierwotną strukturą włóknistą, garbowana tak, aby nie podlegała gniciu, z włosem lub wełną albo bez, w tym skóra dwojona lub segmentowa; skóra rozdrobniona na cząstki włókniste, małe kawałki lub proszek i uformowana ponownie w arkusze nie jest skórą, a ewentualna powłoka powierzchniowa lub przyklejone wykończenie nie może być grubsze niż 0,15 mm. Skóra powlekana to skóra, której powłoka powierzchniowa nie przekracza jednej trzeciej całkowitej grubości wyrobu, ale jest grubsza niż 0,15 mm. Materiały włókiennicze to produkty objęte dyrektywą 71/307/EWG w sprawie nazw wyrobów włókienniczych wraz ze zmianami, odesłanie, które dziś wskazuje na reżim nazw włókien tekstylnych z rozporządzenia (UE) nr 1007/2011, którym duńskie rozporządzenie posługuje się do zdefiniowania wyrobu włókienniczego (rozporządzenie wykonawcze nr 1046/2021, § 3 pkt 5). Wszystko inne to inne materiały (załącznik I pkt 2). Piktogramy materiałów pojawiają się na etykiecie obok piktogramów trzech części (załącznik I pkt 2).
Zasada 80%
Etykieta podaje materiał stanowiący co najmniej 80% powierzchni cholewki oraz podszewki i wkładki, a także co najmniej 80% objętości podeszwy spodniej. Jeżeli żaden pojedynczy materiał nie stanowi co najmniej 80%, podaje się informacje o dwóch głównych materiałach użytych w składzie (art. 4 ust. 1). Strona Komisji poświęcona przemysłowi obuwniczemu podsumowuje tę samą zasadę: etykietowania wymagają tylko materiały pokrywające co najmniej 80% powierzchni lub 80% objętości podeszwy spodniej, a gdy ten próg nie jest osiągnięty, należy podać informacje o dwóch głównych użytych materiałach.
Piktogramy lub wyrazy oraz język
Informacje przekazuje się na samym obuwiu. Producent lub jego upoważniony przedstawiciel mający siedzibę we Wspólnocie może wybrać piktogramy albo oznaczenia pisemne co najmniej w języku lub językach, które państwo członkowskie konsumpcji może określić zgodnie z Traktatem, w sposób zdefiniowany i zilustrowany w załączniku I, a państwa członkowskie muszą zapewnić, aby konsumenci byli odpowiednio informowani o znaczeniu piktogramów bez tworzenia barier handlowych (art. 4 ust. 2). Załącznik I wymienia oznaczenia pisemne we wszystkich językach urzędowych; dla Danii są to Overdel, Foring og bindsål i Ydersål dla części oraz Læder, Overtrukket læder, Tekstil-materialer i Andre materialer dla grup materiałów. Duńskie rozporządzenie dopuszcza piktogramy albo tekst w języku duńskim i dodaje, że etykieta może wymieniać wyłącznie materiały wymienione w jego załączniku I (rozporządzenie wykonawcze nr 1046/2021, § 4 ust. 2 i § 5 ust. 3).
Gdzie i jak umieszcza się etykietę
Etykietowanie oznacza umieszczenie wymaganych informacji na co najmniej jednym egzemplarzu obuwia z każdej pary, przez wydrukowanie, naklejenie, wytłoczenie lub przymocowaną etykietę (art. 4 ust. 3). Etykieta musi być widoczna, trwale przymocowana i dostępna, piktogramy muszą być dostatecznie duże, by informacje były łatwe do zrozumienia, a etykietowanie nie może mieć możliwości wprowadzenia konsumenta w błąd (art. 4 ust. 4). Dodatkowe informacje tekstowe mogą towarzyszyć wymaganym informacjom w razie potrzeby, a państwa członkowskie nie mogą z tego powodu zakazywać ani utrudniać obrotu obuwiem zgodnym z dyrektywą (art. 5); jeżeli używa się fakultatywnego określenia „skóra licowa pełnoziarnista” (full grain leather), odnosi się ono wyłącznie do skóry zachowującej pierwotną powierzchnię licową odsłoniętą po usunięciu naskórka, bez usuwania jakiejkolwiek części powierzchni przez szlifowanie, matowienie lub dwojenie (załącznik I pkt 2 lit. a) ppkt (i)).
Obowiązki według roli
Producenci i ich upoważnieni przedstawiciele w Unii wybierają format, dostarczają etykietę i odpowiadają za jej prawidłowość (art. 4 ust. 2 i art. 4 ust. 5). Importerzy przejmują tę odpowiedzialność, gdy ani producent, ani jego przedstawiciel nie mają siedziby w Unii (art. 4 ust. 5). Sprzedawcy detaliczni pozostają odpowiedzialni za sprzedaż wyłącznie obuwia z etykietą (art. 4 ust. 5). Duńskie rozporządzenie szczegółowo opisuje ten łańcuch: producent oznakowuje obuwie przed wprowadzeniem do obrotu (§ 7); upoważniony przedstawiciel działa na podstawie pisemnego pełnomocnictwa, które może obejmować obowiązki w zakresie etykietowania (§§ 8 i 9); importer zapewnia oznakowanie obuwia przed wprowadzeniem do obrotu, wstrzymuje je, jeżeli wie lub powinien wiedzieć, że nie jest oznakowane, i niezwłocznie działa w odniesieniu do obuwia już wprowadzonego (§§ 10 i 11); sprzedawca detaliczny zapewnia oznakowanie obuwia przed udostępnieniem go na rynku, utrzymuje etykietę widoczną i dostępną dla konsumenta przed zakupem, informuje konsumenta o znaczeniu piktogramów przed zakupem i wstrzymuje obuwie, o którym wie lub powinien wiedzieć, że nie ma etykiety (§§ 12–14); a importerów i sprzedawców pod własną marką traktuje się jak producentów (§ 15). Wytyczne Erhvervsstyrelsen wskazują, że przepisy dotyczą zarówno sprzedaży online, jak i sklepów stacjonarnych oraz że znaczenie piktogramów można wyjaśnić za pomocą plakatu na ścianie, ulotek w sklepie lub na stronie sprzedażowej, na której obuwie dodaje się do koszyka.
Egzekwowanie przepisów i kary
Państwa członkowskie muszą zapewnić, aby całe obuwie wprowadzane do obrotu spełniało wymogi dotyczące etykietowania, a w przypadku wprowadzenia do obrotu obuwia niezgodnego z wymogami – podjąć odpowiednie działania określone w prawie krajowym (art. 2). Dyrektywa nie zawiera własnego przepisu o karach. Od 16 lipca 2021 r. rozporządzenie (UE) 2019/1020 wymienia ją w załączniku I (pkt 8) jako unijne prawodawstwo harmonizacyjne objęte ramami nadzoru rynku z tego rozporządzenia oraz w załączniku II (pkt 7) jako prawodawstwo bez przepisów o karach, co oznacza, że państwa członkowskie muszą ustanowić skuteczne, proporcjonalne i odstraszające kary za jej naruszenia na podstawie art. 41 tego rozporządzenia (rozporządzenie (UE) 2019/1020, art. 41, art. 44, załącznik I i załącznik II).
W Danii ustawa o produktach i nadzorze rynku (lovbekendtgørelse nr 22 z dnia 8 stycznia 2026 r.) wymienia dyrektywę o etykietowaniu obuwia wśród objętych nią aktów (§ 2 ust. 1 pkt 21), wskazuje Erhvervsstyrelsen jako organ kontrolny (§ 9 ust. 1) i karze grzywną podmiot gospodarczy, który wprowadza do obrotu produkt niezgodny z wymogami (§ 37 ust. 1 pkt 1 w związku z § 5) lub który lekceważy decyzję organu (§ 37 ust. 1 pkt 6); ponieważ etykietowanie obuwia jest obszarem produktowym wymienionym w § 2 ust. 1 pkt 21, kara za te czyny może wzrosnąć do pozbawienia wolności do dwóch lat w okolicznościach obciążających, takich jak zagrożenie bezpieczeństwa lub zdrowia, wypadek powodujący ciężkie obrażenia lub śmierć, ponowne naruszenie albo systematyczne naruszenie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej (§ 37 ust. 2), a przedsiębiorstwa mogą ponosić odpowiedzialność (§ 37 ust. 5). Rozporządzenie wykonawcze nr 1046 z dnia 28 maja 2021 r., wydane na podstawie §§ 8 i 37 ustawy, pozwala organowi wydawać nakazy na podstawie § 14 ustawy, gdy obuwie nie jest oznakowane zgodnie z §§ 4–6 (§ 17), i przewiduje grzywny dla producenta, który nie oznakuje obuwia, upoważnionego przedstawiciela bez pisemnego pełnomocnictwa lub niewykonującego swoich zadań, importera lub sprzedawcy detalicznego, który wprowadza do obrotu lub udostępnia obuwie bez etykiety albo nie reaguje na takie obuwie, oraz sprzedawcy detalicznego, który nie zapewnia widoczności etykiety lub nie wyjaśnia piktogramów przed zakupem (§ 18), przy czym przedsiębiorstwa ponoszą odpowiedzialność na podstawie § 19. Organem jest departament Markedsovervågning Erhvervsstyrelsen: od stycznia 2026 r. Sikkerhedsstyrelsen jest departamentem Erhvervsstyrelsen pod tą nazwą i wykonuje te same zadania co wcześniej. Kontroluje etykietowanie obuwia i wyrobów włókienniczych za pomocą kontroli zarówno sklepów internetowych, jak i sklepów stacjonarnych.
Jak pomaga Conphora
Conphora monitoruje FtLblD i duńskie rozporządzenie oraz zestawia Państwa obuwie z wymogami dotyczącymi etykietowania, wskazując luki w klasyfikacji materiałów, zasadzie 80%, wyborze piktogramów lub języka i łańcuchu odpowiedzialności, zanim staną się problemem egzekucyjnym. Platforma pomaga prowadzić dokumentację etykietowania dla każdego modelu i powiadamia o zmianie przepisów lub praktyki duńskiego organu.
Zobacz, jak działa Conphora · Zobacz plany i cennik
Źródła
- Dyrektywa 94/11/WE w sprawie etykietowania materiałów użytych do wykonania głównych części obuwia, tekst ujednolicony z dnia 1 lipca 2013 r. (EUR-Lex)
- Dyrektywa 94/11/WE w brzmieniu opublikowanym w Dz.Urz. UE L 100 z 19 kwietnia 1994 r. (EUR-Lex)
- Informacje o dokumencie, daty i powiązania dla CELEX 31994L0011 (EUR-Lex)
- Dyrektywa Rady 2006/96/WE, przystąpienie Bułgarii i Rumunii (EUR-Lex)
- Dyrektywa Rady 2013/15/UE, przystąpienie Chorwacji (EUR-Lex)
- Rozporządzenie (UE) 2019/1020 w sprawie nadzoru rynku i zgodności produktów (EUR-Lex)
- Rozporządzenie (UE) 2016/425 w sprawie środków ochrony indywidualnej (EUR-Lex)
- Przemysł obuwniczy, przepisy o etykietowaniu (Komisja Europejska, DG GROW)
- Kontrol med mærkning af tekstilprodukter og fodtøj (Erhvervsstyrelsen, Markedsovervågning)
- Bekendtgørelse nr. 1046 af 28. maj 2021 om mærkning af fodtøj og etikettering og mærkning af tekstilprodukter (Retsinformation)
- Bekendtgørelse af lov om produkter og markedsovervågning, LBK nr. 22 af 8. januar 2026 (Retsinformation)
- Sikkerhedsstyrelsen, en del af Erhvervsstyrelsen (Erhvervsstyrelsen)
Niniejszy przewodnik ma charakter ogólnoinformacyjny i nie stanowi porady prawnej.