AerD w skrócie
Dyrektywa o opakowaniach aerozolowych (AerD), formalnie dyrektywa Rady 75/324/EWG, to zharmonizowane unijne prawo bezpieczeństwa dotyczące puszek aerozolowych. Obejmuje opakowania aerozolowe w rozumieniu art. 2, z wyjątkiem opakowań o maksymalnej pojemności poniżej 50 ml oraz opakowań przekraczających limity pojemności z załącznika (art. 1), i czyni jeden podmiot odpowiedzialnym za produkt: osobę odpowiedzialną za wprowadzenie opakowania aerozolowego do obrotu, która umieszcza symbol „3” (odwrócone epsilon) jako dowód, że opakowanie spełnia wymagania dyrektywy i jej załącznika (art. 3). Państwa członkowskie nie mogą odmówić, zakazać ani ograniczyć wprowadzania do obrotu opakowania, które jest zgodne (art. 4).
Dyrektywa należy do najstarszych unijnych aktów prawa produktowego i powstała przed nowymi ramami prawnymi (NLF). Nie ma w niej rozdziału o podmiotach gospodarczych, oznakowania CE, deklaracji zgodności UE ani jednostek notyfikowanych; jej treść techniczna znajduje się w załączniku, który Komisja dostosowuje do postępu technicznego w trybie procedury komitetowej (art. 5–7). Jako dyrektywa działa ona przez prawo krajowe: państwa członkowskie miały obowiązek dostosować się do niej w ciągu 18 miesięcy od jej notyfikacji 21 maja 1975 r. (art. 11), a każda zmiana miała własne daty transpozycji i stosowania. Akty przystąpienia z 1979 i 1985 r. rozciągnęły ją na Grecję, Hiszpanię i Portugalię.
Tekst urzędowy Dyrektywę można przeczytać w EUR-Lex: dyrektywa Rady 75/324/EWG (CELEX 31975L0324) lub tekst skonsolidowany z 12 lutego 2018 r., który uwzględnia dyrektywę (UE) 2016/2037.
Zakres
Opakowaniem aerozolowym jest każdy jednorazowy pojemnik wykonany z metalu, szkła lub tworzywa sztucznego, zawierający gaz sprężony, skroplony lub rozpuszczony pod ciśnieniem, z cieczą, pastą lub proszkiem albo bez nich, i wyposażony w urządzenie uwalniające, które pozwala wyrzucać zawartość w postaci cząstek stałych lub ciekłych zawieszonych w gazie, w postaci piany, pasty lub proszku albo w stanie ciekłym (art. 2). Zawartość nie ma znaczenia: obejmuje to dezodoranty, lakiery do włosów, farby, smary, środki czyszczące w sprayu, pianki i środki owadobójcze, a dyrektywa nie przewiduje wyłączeń dla aerozoli leczniczych, kosmetycznych ani spożywczych. Jej przepisy o znakowaniu stosuje się bez uszczerbku dla rozporządzenia CLP (WE) nr 1272/2008, które nadal reguluje klasyfikację i znakowanie zawartości (art. 8 ust. 1).
Zakres wyznaczają dwa limity wielkości. Opakowania o maksymalnej pojemności poniżej 50 ml są wyłączone (art. 1). W górnej części skali pojemność całkowita nie może przekraczać 1 000 ml dla pojemników metalowych (załącznik, pkt 3.1), 220 ml dla szkła powlekanego tworzywem lub w inny sposób trwale zabezpieczonego (pkt 4.1.1) i 150 ml dla szkła niezabezpieczonego (pkt 4.2.1); opakowania z tworzyw sztucznych, które mogą się rozpryskiwać po rozerwaniu, traktuje się jak szkło niezabezpieczone, a te, które nie mogą się rozpryskiwać, jak szkło zabezpieczone (pkt 5.1 i 5.2), a pojemniki przekraczające te limity nie wchodzą w zakres dyrektywy (art. 1). Napełnialne lub wielokrotnego użytku pojemniki ciśnieniowe w ogóle nie są opakowaniami aerozolowymi, ponieważ definicja wymaga pojemnika jednorazowego użytku. Opakowania aerozolowe objęte dyrektywą są z kolei wyłączone z zakresu dyrektywy 2014/68/UE w sprawie urządzeń ciśnieniowych (dyrektywa 2014/68/UE, art. 1 ust. 2 lit. d)).
Dyrektywa wymienia tylko jeden podmiot zobowiązany – osobę odpowiedzialną za wprowadzenie do obrotu, której nazwa i adres lub znak towarowy widnieją na opakowaniu (art. 8 ust. 1 lit. a)) i która gwarantuje badania (załącznik, pkt 6.1). Nie definiuje producentów, napełniaczy, importerów ani dystrybutorów, a art. 4 rozporządzenia (UE) 2019/1020 dotyczący odpowiedzialnego podmiotu gospodarczego w Unii jej nie obejmuje, ponieważ dyrektywa nie znajduje się wśród aktów wymienionych w art. 4 ust. 5 tego rozporządzenia. W praktyce osobą odpowiedzialną za wprowadzenie do obrotu jest napełniacz, właściciel marki lub importer, którego nazwa widnieje na puszce, a krajowe prawo transponujące obejmuje pozostałe ogniwa łańcucha: duńskie rozporządzenie wykonawcze stosuje się do osób wprowadzających aerozole do obrotu lub udostępniających je i dopuszcza to wyłącznie wtedy, gdy aerozole spełniają jego załącznik 1 (rozporządzenie wykonawcze nr 247/2014, § 3 i § 4).
Co należy zrobić
Analiza zagrożeń, budowa i napełnianie
Osoba odpowiedzialna za wprowadzenie do obrotu musi przeanalizować zagrożenia związane z opakowaniem, w tym w stosownych przypadkach ryzyko wdychania rozpylanej substancji w normalnych i dających się racjonalnie przewidzieć warunkach używania, z uwzględnieniem rozkładu wielkości kropel oraz właściwości fizycznych i chemicznych zawartości, oraz odpowiednio zaprojektować, wykonać i zbadać opakowanie, a także opracować wszelkie szczególne oświadczenia dotyczące jego używania (załącznik, pkt 2). Napełnione opakowanie musi spełniać wymagania załącznika w normalnych warunkach używania i przechowywania; zawór musi uszczelniać je praktycznie hermetycznie i być zabezpieczony, na przykład kapslem, przed niezamierzonym otwarciem i uszkodzeniem; a zawartość nie może pogarszać wytrzymałości mechanicznej pojemnika nawet podczas długotrwałego przechowywania (pkt 2.1.1–2.1.3). Objętość fazy ciekłej w temperaturze 50°C nie może przekraczać 90% pojemności netto (pkt 2.3).
W przypadku opakowań metalowych ciśnienie próbne wynosi co najmniej 10 barów, gdy ciśnienie napełniania w temperaturze 50°C jest niższe niż 6,7 bara, a gdy wynosi ono 6,7 bara lub więcej – jest o 50% wyższe od ciśnienia wewnętrznego w temperaturze 50°C (pkt 3.1.1). Ciśnienie w temperaturze 50°C nie może przekraczać 12 barów w przypadku gazu skroplonego z zakresem palności w powietrzu w temperaturze 20°C i pod ciśnieniem 1,013 bara, 13,2 bara w przypadku gazu skroplonego bez takiego zakresu i 15 barów w przypadku gazów sprężonych lub rozpuszczonych bez takiego zakresu (pkt 3.1.2, w brzmieniu nadanym dyrektywą (UE) 2016/2037). Pojemniki ze szkła zabezpieczonego mogą zawierać gaz sprężony, skroplony lub rozpuszczony, muszą wytrzymywać ciśnienie próbne co najmniej 12 barów (gaz sprężony lub rozpuszczony) lub 10 barów (gaz skroplony) i są napełniane do najwyżej 9 barów w temperaturze 50°C gazem sprężonym, 8 barów gazem rozpuszczonym albo do wartości z tabeli w pkt 4.1.4 lit. c) w temperaturze 20°C gazem skroplonym; ich powłoka musi zapobiegać rozpryskiwaniu szkła po upuszczeniu napełnionego opakowania w temperaturze 20°C z wysokości 1,8 m na betonową posadzkę (pkt 4.1.2–4.1.4). Pojemniki ze szkła niezabezpieczonego mogą być napełniane wyłącznie gazem skroplonym lub rozpuszczonym, muszą wytrzymywać 12 barów i są napełniane do najwyżej 8 barów w temperaturze 50°C gazem rozpuszczonym albo do wartości z tabeli w pkt 4.2.3 lit. b) gazem skroplonym (pkt 4.2–4.2.3).
Badania
Osoba odpowiedzialna za wprowadzenie do obrotu gwarantuje badania z pkt 6.1: próbę ciśnieniem hydraulicznym pustych pojemników, w której pojemniki metalowe lub z tworzyw sztucznych nie mogą wykazywać wycieku ani widocznego lub trwałego odkształcenia wykraczającego poza niewielkie symetryczne odkształcenie dopuszczone w pkt 6.1.1.2; próbę rozrywania wykazującą, że puste pojemniki metalowe pękają dopiero przy ciśnieniu o 20% lub więcej wyższym od ciśnienia próbnego; próbę upadku dla szkła zabezpieczonego; oraz kontrolę końcową każdego napełnionego opakowania (pkt 6.1.1–6.1.4). Referencyjnym badaniem końcowym jest kąpiel w gorącej wodzie, w której ciśnienie wewnętrzne musi osiągnąć wartość, jaką zawartość wywierałaby w temperaturze 50°C, a każde opakowanie z widocznym trwałym odkształceniem lub wyciekiem jest odrzucane. Można stosować inne metody na gorąco dające to samo ciśnienie, tę samą temperaturę i tę samą dokładność wykrywania albo metodę na zimno zgodną z alternatywą ADR dla kąpieli wodnej, jeżeli właściwy organ zatwierdził metodę na podstawie dokumentacji technicznej, a zatwierdzenie, dokumentację i wszelkie sprawozdania z kontroli należy mieć łatwo dostępne pod adresem z etykiety (pkt 6.1.4.1 i 6.1.4.3). Załącznik powołuje się na dyrektywę 94/55/WE w odniesieniu do metody na zimno i właściwego organu; dyrektywa ta została uchylona z dniem 30 czerwca 2009 r. dyrektywą 2008/68/WE w sprawie lądowego transportu towarów niebezpiecznych (dyrektywa 2008/68/WE, art. 12 ust. 1), więc odesłania należy czytać jako odnoszące się do przepisów ADR stosowanych na podstawie dyrektywy 2008/68/WE. Państwa członkowskie mogą same kontrolować partie, badając przez 25 sekund pięć pojemników z jednorodnej partii liczącej 2 500 sztuk lub z godziny produkcji i, jeżeli badanie powtórne dziesięciu kolejnych się nie powiedzie, uznając całą partię za nieodpowiednią, oraz zanurzając napełnione opakowania w kąpieli wodnej o temperaturze 50°C (pkt 6.2.1 i 6.2.2).
Klasyfikacja palności
Zawartość jest łatwopalna, jeżeli zawiera jakikolwiek składnik sklasyfikowany jako ciecz łatwopalna (temperatura zapłonu nie wyższa niż 93°C), ciało stałe łatwopalne lub gaz łatwopalny; substancje piroforyczne, samonagrzewające się lub reagujące z wodą nigdy nie mogą być składnikami zawartości aerozolu (pkt 1.8). Aerozol jest skrajnie łatwopalny, jeżeli zawiera 85% lub więcej składników łatwopalnych, a jego chemiczne ciepło spalania wynosi 30 kJ/g lub więcej, niepalny, jeżeli zawiera 1% lub mniej składników łatwopalnych, a ciepło spalania jest niższe niż 20 kJ/g, a w pozostałych przypadkach albo klasyfikuje się go jako skrajnie łatwopalny, albo bada (pkt 1.9). Aerozole rozpylane o cieple spalania poniżej 20 kJ/g są łatwopalne, jeżeli badanie odległości zapłonu wykazuje zapłon w odległości 15 cm lub większej, ale mniejszej niż 75 cm, i skrajnie łatwopalne przy 75 cm lub więcej; gdy zapłon nie następuje, badanie w przestrzeni zamkniętej uznaje je za łatwopalne przy równoważniku czasu 300 s/m3 lub mniejszym albo gęstości deflagracji 300 g/m3 lub mniejszej, a w przeciwnym razie za niepalne, natomiast rozpylacze o cieple spalania 20 kJ/g lub więcej są skrajnie łatwopalne przy 75 cm lub więcej, a w pozostałych przypadkach łatwopalne (pkt 1.9.1). Aerozole w postaci piany są skrajnie łatwopalne przy wysokości płomienia 20 cm lub więcej utrzymującej się przez dwie sekundy lub dłużej albo 4 cm lub więcej utrzymującej się przez siedem sekund lub dłużej, a łatwopalne przy wysokości 4 cm lub więcej utrzymującej się przez dwie sekundy lub dłużej (pkt 1.9.2). Ciepło spalania określa się według uznanych reguł techniki lub metodą obliczeniową z pkt 1.10, a osoba odpowiedzialna za wprowadzenie do obrotu musi opisać metodę w dokumencie dostępnym w jednym z urzędowych języków Unii pod adresem z etykiety. Procedury badań określa pkt 6.3.
Oznaczanie i etykietowanie
Każde opakowanie, a w przypadku gdy dane nie mogą zostać umieszczone na opakowaniu z powodu jego małych rozmiarów (maksymalna pojemność 150 ml lub mniej) – dołączona do niego etykieta, musi nosić widocznymi, czytelnymi i nieusuwalnymi znakami nazwę i adres lub znak towarowy osoby odpowiedzialnej za wprowadzenie do obrotu, symbol „3” (odwrócone epsilon), oznaczenia kodowe umożliwiające identyfikację partii napełnienia, dane z pkt 2.2 załącznika oraz zawartość netto wagowo i objętościowo (art. 8 ust. 1). Punkt 2.2 wymaga, bez uszczerbku dla CLP, hasła ostrzegawczego „Uwaga” i pozostałych elementów etykiety dla aerozoli kategorii 3, gdy aerozol jest niepalny, „Uwaga” i elementów kategorii 2, gdy jest łatwopalny, oraz „Niebezpieczeństwo” i elementów kategorii 1, gdy jest skrajnie łatwopalny, każdorazowo zgodnie z tabelą 2.3.1 załącznika I do CLP, zwrotu wskazującego środki ostrożności P102, gdy opakowanie jest produktem konsumenckim, oraz wszelkich dodatkowych środków ostrożności przy obsłudze, które zwracają uwagę konsumentów na szczególne zagrożenia i które muszą znaleźć odzwierciedlenie także w osobnych instrukcjach użytkowania. Jeżeli zawartość obejmuje składniki łatwopalne, ale aerozol nie jest sklasyfikowany jako łatwopalny ani skrajnie łatwopalny, etykieta musi zawierać oświadczenie „X% masy zawartości stanowią składniki łatwopalne” (art. 8 ust. 1a). Państwa członkowskie mogą wymagać swojego języka urzędowego dla brzmienia etykiety (art. 8 ust. 2) i muszą zapobiegać stosowaniu oznaczeń, które mogłyby być pomylone z symbolem (art. 9).
Obowiązki według ról
Osoba odpowiedzialna za wprowadzenie do obrotu odpowiada za analizę zagrożeń, limity budowy i napełniania, badania z pkt 6.1, klasyfikację palności i etykietę oraz umieszcza symbol „3” (art. 3, art. 8 i załącznik, pkt 2 i 6.1). Napełniacz lub producent, który wprowadza opakowanie do obrotu pod własną nazwą, jest tą osobą; w pozostałych przypadkach wykonuje budowę i badania, które gwarantuje osoba odpowiedzialna za wprowadzenie do obrotu, przy czym załącznik wprost wymienia producenta przy próbie upadku (pkt 6.1.3), a kod partii identyfikuje jego napełnienie (art. 8 ust. 1 lit. c)). Importer, którego nazwa i adres widnieją na puszce, jest również osobą odpowiedzialną za wprowadzenie do obrotu. Dystrybutorów obejmuje prawo krajowe: w Danii mogą oni udostępniać na rynku wyłącznie aerozole spełniające załącznik 1 do rozporządzenia wykonawczego i opatrzone oznakowaniem w języku duńskim oraz nie mogą dodawać oznaczeń przypominających symbol (rozporządzenie wykonawcze nr 247/2014, § 3–5).
Egzekwowanie i kary
Dyrektywa nie zawiera artykułu o karach. Zobowiązuje państwa członkowskie do zapobiegania stosowaniu oznaczeń, które mogłyby być pomylone z symbolem (art. 9), i przyznaje im klauzulę ochronną: państwo członkowskie, które na uzasadnionej podstawie stwierdzi, że zgodne opakowania stwarzają zagrożenie dla bezpieczeństwa lub zdrowia, może tymczasowo zakazać ich sprzedaży na swoim terytorium lub uzależnić ją od szczególnych warunków, informując o tym pozostałe państwa członkowskie i Komisję, która przeprowadza konsultacje w ciągu sześciu tygodni, wydaje opinię i może przyjąć dostosowania techniczne dyrektywy (art. 10). W pozostałym zakresie nadzór rynku podlega rozporządzeniu (UE) 2019/1020, które wymienia dyrektywę w załączniku I (pkt 4) i załączniku II: organy żądają działań naprawczych w celu zakończenia niezgodności lub usunięcia ryzyka, zapobiegają udostępnianiu produktu na rynku albo nakazują jego wycofanie z obrotu lub odzyskanie (rozporządzenie (UE) 2019/1020, art. 16), a państwa członkowskie ustanawiają skuteczne, proporcjonalne i odstraszające kary (art. 41).
W Danii dyrektywę wdraża rozporządzenie wykonawcze nr 247 z 14 marca 2014 r. w sprawie budowy aerozoli, które powiela dyrektywę w swoim załączniku 1, wymaga oznakowania w języku duńskim i karze grzywną naruszenie swojego § 4 lub § 5, załącznika 1 albo nakazu lub zakazu, z odpowiedzialnością karną osób prawnych (§ 1, § 5 i § 8). Rozporządzenie wykonawcze nr 1336 z 29 listopada 2017 r. zastąpiło załącznik 1 w celu transpozycji dyrektywy (UE) 2016/2037 i weszło w życie 12 lutego 2018 r. (nr 1336/2017, § 1 i § 2). Ustawa o produktach, LBK nr 22 z 8 stycznia 2026 r., obejmuje dyrektywę o aerozolach (§ 2 ust. 1 pkt 8), wskazuje Erhvervsstyrelsen jako organ kontroli (§ 9) i przewiduje grzywny oraz, dla obszarów produktów obejmujących aerozole, karę pozbawienia wolności do 2 lat w okolicznościach obciążających (§ 37). Sikkerhedsstyrelsen przejął kontrolę nad opakowaniami aerozolowymi od Arbejdstilsynet 1 grudnia 2018 r., przy czym Arbejdstilsynet zachował produkty wykonywane na zamówienie lub importowane na potrzeby morskiej działalności naftowej i gazowej, a od stycznia 2026 r. Sikkerhedsstyrelsen jest departamentem Erhvervsstyrelsen o nazwie Markedsovervågning, który wykonuje te same zadania.
Jak pomaga Conphora
Conphora monitoruje dyrektywę o opakowaniach aerozolowych, jej powiązanie z CLP i duńskie rozporządzenie wykonawcze oraz zestawia Państwa produkty aerozolowe z przepisami dotyczącymi pojemności, ciśnienia, fazy ciekłej, badań, klasyfikacji palności i znakowania, wskazując braki w analizie zagrożeń, dokumentacji badań, dokumentacji ciepła spalania i etykiecie, zanim staną się problemem egzekucyjnym. Platforma przechowuje zatwierdzenia i dokumentację techniczną, które załącznik wymaga mieć dostępne pod adresem z etykiety, powiązuje kod partii z dokumentacją, na której się opiera, i powiadamia Państwa o zmianie załącznika lub elementów etykiety CLP.
Zobacz, jak działa Conphora · Zobacz plany i cennik
Źródła
- Dyrektywa Rady 75/324/EWG w sprawie opakowań aerozolowych, tekst skonsolidowany z 12 lutego 2018 r. (EUR-Lex)
- Dyrektywa Rady 75/324/EWG w brzmieniu opublikowanym w Dz.Urz. UE L 147 z 9 czerwca 1975 r. (EUR-Lex)
- Informacje o dokumencie, daty i powiązania dla CELEX 31975L0324 (EUR-Lex)
- Dyrektywa Komisji 94/1/WE dostosowująca niektóre aspekty techniczne dyrektywy 75/324/EWG (EUR-Lex)
- Rozporządzenie Rady (WE) nr 807/2003 dostosowujące przepisy o komitologii w aktach Rady (EUR-Lex)
- Dyrektywa Komisji 2008/47/WE dostosowująca dyrektywę 75/324/EWG do postępu technicznego (EUR-Lex)
- Rozporządzenie (WE) nr 219/2009 w sprawie procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą (EUR-Lex)
- Dyrektywa Komisji 2013/10/UE dostosowująca przepisy o znakowaniu do rozporządzenia CLP (EUR-Lex)
- Dyrektywa Komisji (UE) 2016/2037 w sprawie maksymalnego dopuszczalnego ciśnienia opakowań aerozolowych i znakowania CLP (EUR-Lex)
- Rozporządzenie (UE) 2019/1020 w sprawie nadzoru rynku i zgodności produktów, załącznik I pkt 4 i załącznik II (EUR-Lex)
- Dyrektywa 2014/68/UE w sprawie urządzeń ciśnieniowych, art. 1 ust. 2 lit. d) wyłączający opakowania aerozolowe (EUR-Lex)
- Dyrektywa 2008/68/WE w sprawie lądowego transportu towarów niebezpiecznych, art. 12 uchylający dyrektywę 94/55/WE (EUR-Lex)
- Rozporządzenie (UE) nr 182/2011 w sprawie uprawnień wykonawczych, art. 12 dotyczący decyzji 1999/468/WE (EUR-Lex)
- Rozporządzenie (WE) nr 1272/2008 w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania (CLP), przywołane w art. 8 ust. 1 i pkt 2.2 załącznika (EUR-Lex)
- Dyrektywa o opakowaniach aerozolowych (Komisja Europejska, DG GROW)
- Regler for aerosolbeholdere (Sikkerhedsstyrelsen, Markedsovervågning)
- Kontrol med aerosolbeholdere (Sikkerhedsstyrelsen, Markedsovervågning)
- Sikkerhedsstyrelsen, en del af Erhvervsstyrelsen from January 2026 (Erhvervsstyrelsen)
- Bekendtgørelse nr. 247 af 14. marts 2014 om indretning m.v. af aerosoler (retsinformation.dk)
- Bekendtgørelse nr. 1336 af 29. november 2017 om ændring af bekendtgørelse om indretning m.v. af aerosoler (retsinformation.dk)
- Lov om produkter og markedsovervågning, LBK nr. 22 af 8. januar 2026 (retsinformation.dk)
Niniejszy przewodnik ma charakter ogólnoinformacyjny i nie stanowi porady prawnej.