Wij weten niet of ons product speelgoed is

De speelgoedregels draaien om één definitie. Richtlijn 2009/48/EG is van toepassing op producten die al dan niet uitsluitend zijn ontworpen of bestemd om door kinderen onder 14 jaar te worden gebruikt om mee te spelen (artikel 2, lid 1). De woorden ‘al dan niet uitsluitend’ zijn van belang: een product met een ander doel kan toch speelgoed zijn als spelen door kinderen deel uitmaakt van waarvoor het is ontworpen of bestemd. De richtlijn sluit vervolgens twee groepen uit. In bijlage I staan producten die niet als speelgoed worden beschouwd, en in artikel 2, lid 2, staat speelgoed waarop de richtlijn niet van toepassing is: speeltoestellen en automatische speelmachines voor openbaar gebruik, speelgoedvoertuigen met een verbrandingsmotor, speelgoedstoommachines, en slingers en katapulten.^[1]

Bijlage I is specifiek. Zij noemt onder meer decoratieve voorwerpen voor feestelijke gelegenheden, producten voor verzamelaars die zijn aangeduid voor kinderen vanaf 14 jaar, sportuitrusting voor kinderen zwaarder dan 20 kg, fietsen met een zadelhoogte van meer dan 435 mm, puzzels van meer dan 500 stukjes, functionele educatieve producten boven 24 volt die voor onderwijs worden verkocht, computers en spelcomputers tenzij ze specifiek voor kinderen zijn ontworpen en eigen speelwaarde hebben, fopspenen voor baby’s, lichtbronnen met aantrekkingskracht op kinderen en modeaccessoires voor kinderen die niet bedoeld zijn om mee te spelen.^[1]

Als het product speelgoed is, geldt het traject van de richtlijn. De fabrikant analyseert voordat hij het speelgoed in de handel brengt de chemische, fysische, mechanische, elektrische, ontvlambaarheids-, hygiëne- en radioactiviteitsgevaren en de mogelijke blootstelling (artikel 18). Interne productiecontrole is alleen mogelijk wanneer geharmoniseerde normen die alle relevante veiligheidseisen bestrijken zijn toegepast; het speelgoed ondergaat een EG-typeonderzoek wanneer zulke normen niet bestaan, wanneer ze niet of slechts gedeeltelijk zijn toegepast, wanneer een norm met een beperking is gepubliceerd, of wanneer de fabrikant van mening is dat de aard, het ontwerp, de constructie of het doel van het speelgoed verificatie door een derde vereist (artikel 19, leden 2 en 3). Waarschuwingen volgen artikel 11 en bijlage V, en waarschuwingen die de aankoopbeslissing bepalen moeten vóór de aankoop zichtbaar zijn, ook online (artikel 11, lid 2).^[1]

De richtlijn wordt vervangen. Verordening (EU) 2025/2509 handhaaft de toets van onder de 14 jaar en voegt toe dat een product bestemd is om mee te spelen wanneer een ouder of toezichthouder dat redelijkerwijs mag aannemen op grond van de functies, afmetingen en kenmerken ervan (artikel 2, lid 1); de Commissie kan bij uitvoeringshandeling besluiten of specifieke producten speelgoed zijn (artikel 2, lid 3). In bijlage I, deel I, blijven vier van de vijf uitgesloten soorten speelgoed uit de richtlijn behouden, maar niet slingers en katapulten; vanaf 1 augustus 2030 zijn slingers en katapulten dus speelgoed wanneer zij aan de definitie voldoen (artikel 2, leden 1 en 2, en bijlage I). Deel II handhaaft de lijst van producten die geen speelgoed zijn, beperkt decoratieve voorwerpen tot voorwerpen zonder speelwaarde en lichtbronnen tot permanent aangesloten lichtbronnen, en voegt paintballuitrusting en lees- en educatieve boeken voor kinderen van meer dan 36 maanden zonder speelwaarde toe. De verordening is van toepassing vanaf 1 augustus 2030, waarbij sommige artikelen gelden vanaf 1 januari 2026 (artikel 59); speelgoed dat vóór 1 augustus 2030 in overeenstemming met de richtlijn in de handel is gebracht, mag nog op de markt worden aangeboden (artikel 57, lid 1). Vanaf die datum verbiedt bijlage II, deel III, ook verdere stoffen in speelgoed, waaronder opzettelijk gebruikte PFAS, de bisfenolen in het bijbehorende aanhangsel en hormoonverstorende stoffen voor de menselijke gezondheid, en komt een digitaal productpaspoort in de plaats van de EU-conformiteitsverklaring (artikel 19).^[2]

Een product dat geen speelgoed is, is niet vrij van regels. De verordening algemene productveiligheid is van toepassing wanneer geen specifieke Unievoorschriften met hetzelfde doel de veiligheid regelen (artikel 2, lid 1). Voor consumentenproducten wordt bij de veiligheidsbeoordeling rekening gehouden met kwetsbare consumenten zoals kinderen (artikel 6, lid 1, onder e)) en met producten die, hoewel niet bestemd voor kinderen, vermoedelijk door hen worden gebruikt of lijken op iets wat aantrekkelijk voor hen is (artikel 6, lid 1, onder f), ii)).^[3]