Mogen we de instructies alleen online aanbieden?

De vraag is of de instructies het product fysiek moeten vergezellen. Op grond van de verordening algemene productveiligheid (EU) 2023/988 zorgen fabrikanten ervoor dat hun product ‘vergezeld gaat van duidelijke instructies en veiligheidsinformatie’ in een taal die consumenten gemakkelijk begrijpen, zoals bepaald door de lidstaat waar het wordt aangeboden; de eis geldt niet wanneer het product zonder die instructies veilig en overeenkomstig het beoogde gebruik kan worden gebruikt (artikel 9, lid 7). Importeurs zorgen voor hetzelfde (artikel 11, lid 4). Distributeurs verifiëren het voordat zij het product op de markt aanbieden (artikel 12, lid 1). Op grond van artikel 2, lid 1, derde alinea, onder b), zijn deze artikelen niet van toepassing op producten die onder harmonisatiewetgeving van de Unie vallen; die volgen hun eigen wetgeving.^[1]

De CE-richtlijnen gebruiken hetzelfde werkwoord. Op grond van de laagspanningsrichtlijn 2014/35/EU zorgt de fabrikant ervoor dat het materieel ‘vergezeld gaat van instructies en veiligheidsinformatie’ in een taal die consumenten en andere eindgebruikers gemakkelijk begrijpen, zoals bepaald door de betrokken lidstaat (artikel 6, lid 7), en de importeur zorgt daar eveneens voor (artikel 8, lid 4). De radioapparatuurrichtlijn 2014/53/EU vereist hetzelfde en somt op wat de instructies bevatten, zoals de frequentiebanden en het maximale radiofrequentievermogen (artikel 10, lid 8). Zij staat wel toe dat één document online gaat: elk exemplaar mag worden geleverd met een vereenvoudigde conformiteitsverklaring die het exacte internetadres van de volledige verklaring vermeldt (artikel 10, lid 9). Geen van deze teksten biedt een uitsluitend online alternatief voor de instructies zelf. De Blauwe Gids van de Commissie, die richtsnoer is en geen wet, leest de wetgeving zo dat de veiligheidsinformatie op papier moet worden verstrekt, terwijl de rest van de instructies elektronisch of op een website mag staan, gedurende een redelijke termijn toegankelijk moet blijven en op verzoek kosteloos op papier beschikbaar moet zijn (voetnoot 114). In mei 2025 heeft de Commissie voorgesteld digitale instructies toe te staan onder de laagspannings-, EMC-, radio- en andere richtlijnen (COM(2025) 503) en onder verschillende verordeningen, waaronder de machineverordening (COM(2025) 504). In de geraadpleegde teksten waren het voorstellen en geen wet.^[2][3][6][7]

De machineverordening (EU) 2023/1230 is de hier onderzochte wetgeving die dat wel toestaat. Zij is van toepassing vanaf 20 januari 2027 (artikel 54). Artikel 10, lid 7, bepaalt dat de instructies ‘in digitaal formaat mogen worden verstrekt’. De fabrikant moet dan op het product of, wanneer dat niet mogelijk is, op de verpakking of in een bijgevoegd document aangeven hoe ze te raadplegen zijn, ze zo presenteren dat gebruikers ze kunnen afdrukken, downloaden en opslaan, en ze online toegankelijk houden gedurende de verwachte levensduur en ten minste 10 jaar na het in de handel brengen. Op verzoek van de gebruiker bij de aankoop worden binnen een maand kosteloos papieren instructies verstrekt. Voor machines die door niet-professionele gebruikers mogen worden gebruikt, wordt de veiligheidsinformatie die essentieel is voor de ingebruikneming en het veilige gebruik op papier verstrekt. De conformiteitsverklaring mag ook worden verstrekt via een internetadres of een machineleesbare code (artikel 10, lid 8).^[4][4]

Onlineverkoop voegt een afzonderlijke plicht toe. Op grond van artikel 19, onder d), van de GPSR, dat buiten hoofdstuk III, afdeling 1, valt, moet een onlineaanbod duidelijk en zichtbaar de waarschuwingen en veiligheidsinformatie tonen die op het product, de verpakking of de bijgevoegde documenten staan krachtens de GPSR of de toepasselijke harmonisatiewetgeving van de Unie, in een taal die consumenten gemakkelijk begrijpen. Ontbreken instructies of waarschuwingen, dan kunnen autoriteiten eisen dat het product conform wordt gemaakt of, wanneer het risico zich alleen onder bepaalde omstandigheden of voor bepaalde eindgebruikers voordoet, dat waarschuwingen worden aangebracht in de taal van de lidstaat, en zorgen zij voor het uit de handel nemen of een verbod wanneer de marktdeelnemer niet optreedt (Verordening (EU) 2019/1020, artikel 16, lid 3, onder a) en e), en leden 4 en 5).^[1][5]