PPWR in gewone taal
De verordening verpakkingen en verpakkingsafval (PPWR), formeel Verordening (EU) 2025/40 betreffende verpakkingen en verpakkingsafval, is het ene EU-regelboek voor de hele levenscyclus van verpakking. Zij stelt eisen aan milieuduurzaamheid en etikettering waaraan verpakking moet voldoen om op de markt te worden gebracht, en zij legt regels vast voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid, preventie van verpakkingsafval, hergebruik en navullen, en de inzameling en recycling van verpakkingsafval (art. 1, lid 1). Omdat het een verordening is, geldt zij vanaf 12 augustus 2026 rechtstreeks in elke lidstaat zonder nationale omzetting, en vervangt zij vanaf die datum de richtlijn verpakking en verpakkingsafval 94/62/EG (art. 70 en art. 71).
De kernregel van de verordening is eenvoudig: verpakking mag alleen op de markt worden gebracht indien zij conform is (art. 4, lid 1). Wat ‘conform’ betekent, wordt gefaseerd opgebouwd. Stofbeperkingen en de algemene verplichtingen van marktdeelnemers gelden vanaf 12 augustus 2026; geharmoniseerde etikettering volgt vanaf 12 augustus 2028; en de ontwerpeisen inzake recycleerbaarheid, gerecycled materiaal, minimalisering, formaatbeperkingen en hergebruikdoelen gelden vanaf 1 januari 2030, in verscheidene gevallen pas 24 of 36 maanden nadat de Commissie de ondersteunende gedelegeerde en uitvoeringshandelingen heeft vastgesteld indien dat later is.
Officiële tekst Lees de verordening op EUR-Lex: Verordening (EU) 2025/40 (CELEX 32025R0040). Het richtsnoerdocument C/2026/3084 van de Commissie interpreteert bepaalde bepalingen; Gedelegeerd besluit (EU) 2026/429 stelt palletwikkelfolie en -banden vrij van de 100 %-hergebruikvereisten.
Toepassingsgebied
De verordening geldt voor alle verpakking, ongeacht het gebruikte materiaal, en voor al het verpakkingsafval, ongeacht of het wordt gebruikt in of afkomstig is van industrie, andere productie, detailhandel of distributie, kantoren, diensten of huishoudens (art. 2, lid 1). Verpakking is elk voorwerp dat een marktdeelnemer gebruikt om producten te bevatten, te beschermen, te verwerken, te leveren of te presenteren aan een andere marktdeelnemer of een eindgebruiker. De definitie omvat uitdrukkelijk voorwerpen die noodzakelijk zijn om een product te bevatten, te ondersteunen of te bewaren zonder er integraal deel van uit te maken, de onderdelen en accessoires ervan, serviceverpakking die bestemd is om op het verkooppunt te worden gevuld, wegwerpartikelen die op het verkooppunt worden verkocht en gevuld, doorlatende thee- en koffiezakjes, en eenpersoonsdrankeenheden die in een apparaat worden gebruikt (art. 3, lid 1, punt 1); bijlage I geeft een indicatieve lijst van wat wel en niet als verpakking geldt. De verordening onderscheidt verkoop-, groeps-, transport- en e-commerceverpakking, en verpakking voor eenmalig gebruik van herbruikbare verpakking (art. 3, lid 1, punten 5 tot en met 8 en 27 tot en met 28).
De verordening staat naast, niet boven, de regels voor het verpakte product: zij geldt onverminderd de Unievereisten inzake veiligheid, kwaliteit, gezondheidsbescherming en hygiëne van verpakte producten en de vervoersvereisten, en bij strijdigheid met Richtlijn 2008/68/EG betreffende het vervoer van gevaarlijke goederen over land heeft die richtlijn voorrang (art. 2, lid 2). Primaire en secundaire verpakking van geneesmiddelen, contactgevoelige verpakking van medische hulpmiddelen en in-vitrodiagnostiek, babyvoedingsverpakking en verpakking voor gevaarlijke goederen zijn uitgezonderd van de eisen inzake recycleerbaarheid en gerecycled materiaal (art. 6, lid 11, en art. 7, lid 4).
Verplichtingen rusten op marktdeelnemers: de fabrikant, leverancier, importeur, distributeur, gemachtigde, einddistributeur en fulfilmentdienstverlener (art. 3, lid 1, punt 12). De fabrikant is wie verpakking of een verpakt product vervaardigt, of een van beide onder zijn eigen naam of merk laat vervaardigen; een micro-onderneming die merkeigenaar is en wier verpakkingsleverancier in dezelfde lidstaat is gevestigd, is niet de fabrikant, de leverancier is dat (art. 3, lid 1, punt 13). Importeurs en distributeurs die onder hun eigen merk verkopen of verpakking zodanig wijzigen dat dit de conformiteit kan beïnvloeden, nemen de verplichtingen van de fabrikant over (art. 21). Een afzonderlijke rol, de producent, draagt de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid: dat is de fabrikant, importeur of distributeur die verpakking of verpakte producten voor het eerst in een lidstaat beschikbaar stelt, deze rechtstreeks aan eindgebruikers in een andere lidstaat verkoopt, of verpakte producten uitpakt zonder eindgebruiker te zijn (art. 3, lid 1, punt 15). Onlineplatforms en fulfilmentdienstverleners moeten controleren of de producenten die zij bedienen, geregistreerd zijn (art. 45, leden 4 tot en met 8).
Wat u moet doen
Stoffen in verpakking
Verpakking moet zodanig worden vervaardigd dat de aanwezigheid en concentratie van zorgwekkende stoffen geminimaliseerd is (art. 5, lid 1). De som van lood, cadmium, kwik en zeswaardig chroom in verpakking of de onderdelen ervan mag niet meer dan 100 mg/kg bedragen (art. 5, lid 4). Vanaf 12 augustus 2026 mag voedselcontactverpakking niet op de markt worden gebracht met PFAS op of boven 25 ppb voor een individuele PFAS-stof, 250 ppb voor de som van PFAS-stoffen of 50 ppm inclusief polymere PFAS (art. 5, lid 5). Conformiteit wordt aangetoond in de technische documentatie van bijlage VII (art. 5, lid 6). Uiterlijk op 31 december 2026 moet de Commissie, bijgestaan door ECHA, verslag uitbrengen over zorgwekkende stoffen in verpakking (art. 5, lid 2).
Recycleerbaarheid, gerecycled materiaal en composteerbaarheid
Alle verpakking moet recycleerbaar zijn: ontworpen voor materiaalrecycling en, wanneer zij afval wordt, gescheiden ingezameld, gesorteerd en op schaal gerecycled (art. 6, leden 1 en 2). De fabrikant beoordeelt de recycleerbaarheid aan de hand van ontwerpcriteria voor recycling die de Commissie uiterlijk op 1 januari 2028 moet vaststellen, en drukt dit uit in klasse A, B of C (art. 6, leden 3 en 4). Vanaf 1 januari 2030, of 24 maanden na die gedelegeerde handelingen indien later, mag verpakking buiten de klassen A tot en met C niet meer op de markt worden gebracht; vanaf 1 januari 2038 blijven alleen klasse A en B over (art. 6, lid 3). De voorwaarde van recycling op schaal geldt vanaf 1 januari 2035 of vijf jaar na de methode van de Commissie (art. 6, leden 2 en 5). Innovatieve verpakking mag tot vijf jaar op de markt worden gebracht zonder aan de criteria te voldoen, na kennisgeving aan de bevoegde autoriteit (art. 6, lid 10). De bijdragen voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid van producenten worden 18 maanden nadat de criteria en de methode van kracht zijn, gemoduleerd naar recycleerbaarheidsklasse (art. 6, lid 8).
Vanaf 1 januari 2030, of drie jaar na de berekeningsmethode van de Commissie indien later, moet elk kunststofonderdeel van verpakking minimumgehalte gerecycled materiaal uit consumentenafval van kunststof bevatten, berekend per productielocatie en jaar: 30 % voor contactgevoelige PET, 10 % voor andere contactgevoelige kunststoffen, 30 % voor kunststof wegwerpdrankflessen en 35 % voor andere kunststofverpakking, stijgend naar 50 %, 25 %, 65 % en 65 % vanaf 1 januari 2040 (art. 7, leden 1 en 2). Gerecycled materiaal moet afkomstig zijn van afval dat in de Unie of onder gelijkwaardige normen is ingezameld en gerecycled (art. 7, lid 3); geneesmiddelen-, medische, composteerbare, verpakking voor gevaarlijke goederen en babyvoedingsverpakking en kunststofonderdelen onder 5 % van het verpakkingsgewicht zijn vrijgesteld (art. 7, leden 4 en 5). Uiterlijk op 12 februari 2028 moeten thee-, koffie- en drankzakjes en klevende fruitstickers composteerbaar zijn, en moet andere biologisch afbreekbare verpakking ontworpen zijn voor materiaalrecycling (art. 9, leden 1 en 3).
Minimalisering en herbruikbare verpakking
Uiterlijk op 1 januari 2030 moet de fabrikant of importeur ervoor zorgen dat het gewicht en volume van verpakking beperkt zijn tot het voor de functionaliteit noodzakelijke minimum, beoordeeld aan de hand van de prestatiecriteria van bijlage IV, en mag verpakking waarvan het enige doel is het waargenomen volume te vergroten (dubbele wanden, valse bodems, onnodige lagen) niet op de markt worden gebracht, tenzij een beschermd model, merk of geografische aanduiding dit rechtvaardigt (art. 10, leden 1 en 2). Verpakking die vanaf 11 februari 2025 op de markt wordt gebracht, is alleen herbruikbaar indien zij aan alle negen criteria van art. 11, lid 1, voldoet, met inbegrip van het ontworpen zijn voor zoveel mogelijk rotaties, het reconditioneerbaar zijn volgens bijlage VI en het recycleerbaar zijn aan het einde van de levensduur; de Commissie stelt uiterlijk op 12 februari 2027 minimumaantallen rotaties vast (art. 11).
Etikettering en claims
Vanaf 12 augustus 2028, of 24 maanden na de uitvoeringshandelingen van de Commissie indien later, moet verpakking een geharmoniseerd pictogrametiket over haar materiaalsamenstelling dragen om consumenten te helpen bij het sorteren; transportverpakking anders dan e-commerceverpakking en statiegeldverpakking zijn uitgesloten, en composteerbare verpakking moet gemarkeerd zijn als niet thuis composteerbaar en niet in de natuur weg te gooien (art. 12, lid 1). Herbruikbare verpakking die vanaf 12 februari 2029 op de markt wordt gebracht, moet als herbruikbaar geëtiketteerd zijn met een QR-code of andere gegevensdrager met informatie over het hergebruiksysteem en de inzameling (art. 12, lid 2). Etiketten over gerecycled of biobased materiaal moeten de geharmoniseerde specificatie volgen (art. 12, lid 4). Etiketten moeten zichtbaar, leesbaar en stevig zijn, in een taal die de lidstaat bepaalt, en de informatie moet ook beschikbaar zijn vóór online aankoop (art. 12, lid 5). Geen etiket, merkteken, symbool of opschrift mag consumenten misleiden over duurzaamheid, andere verpakkingskenmerken of afvalbeheeropties (art. 12, lid 8), en milieuclaims over gereguleerde verpakkingseigenschappen zijn alleen toegestaan wanneer de verpakking de minimumeisen overtreft (art. 14).
De algemene verplichtingen van marktdeelnemers
Fabrikanten brengen alleen conforme verpakking op de markt, voeren de interne productiecontrole van bijlage VII uit, stellen de technische documentatie en de EU-conformiteitsverklaring per verpakkingstype op, bewaren beide gedurende 5 jaar voor eenmalig gebruik en 10 jaar voor herbruikbare verpakking, houden de serieproductie conform, voorzien de verpakking van een identificatiemiddel en hun naam en contactgegevens, nemen corrigerende maatregelen en informeren de autoriteit wanneer verpakking niet conform is, en verstrekken documentatie binnen 10 dagen na een met redenen omkleed verzoek (art. 15). Leveranciers geven fabrikanten de documentatie die zij nodig hebben (art. 16). Gemachtigden handelen binnen een mandaat dat ten minste het bewaren van documenten en het meewerken met autoriteiten moet dekken (art. 17). Importeurs verifiëren het werk van de fabrikant voordat verpakking op de markt wordt gebracht, voegen hun eigen identificatie toe, bewaken de conformiteit tijdens opslag en vervoer, nemen corrigerende maatregelen en houden de conformiteitsverklaring gedurende 5 of 10 jaar beschikbaar (art. 18). Distributeurs verifiëren de producentenregistratie, etikettering en identificatie, houden non-conforme verpakking tegen en zien erop toe dat corrigerende maatregelen worden genomen (art. 19). Fulfilmentdienstverleners zorgen dat opslag, verwerking en verzending de conformiteit niet in gevaar brengen (art. 20). Elke marktdeelnemer moet gedurende 5 of 10 jaar zijn leveranciers en klanten kunnen identificeren (art. 22).
Verpakking verminderen: lege ruimte, formaatverboden, hergebruik en navullen
Marktdeelnemers die groeps-, transport- of e-commerceverpakking vullen, moeten de verhouding lege ruimte op of onder 50 % houden vanaf 1 januari 2030, of drie jaar na de methode van de Commissie indien later, en vulmateriaal zoals luchtkussens en chips telt als lege ruimte; marktdeelnemers die verkoopverpakking vullen, moeten lege ruimte uiterlijk op 12 februari 2028 tot het minimum beperken (art. 24). Vanaf 1 januari 2030 mogen de formaten van bijlage V niet meer op de markt worden gebracht: kunststof groepsverpakking voor eenmalig gebruik, kunststof verpakking voor eenmalig gebruik voor minder dan 1,5 kg verse groenten en fruit, kunststof verpakking voor eenmalig gebruik voor op de plaats zelf geconsumeerde voeding en dranken in de horeca, kunststof portieverpakking voor eenmalig gebruik in de horeca, hoteltoiletartikelen voor eenmalig gebruik en zeer lichte kunststof draagtassen, elk met de in de bijlage opgenomen uitzonderingen (art. 25).
Vanaf 1 januari 2030 moeten marktdeelnemers die transportverpakking of voor transport gebruikte verkoopverpakking gebruiken, ervoor zorgen dat ten minste 40 % herbruikbaar is binnen een hergebruiksysteem, 100 % voor verplaatsingen tussen hun eigen of verbonden vestigingen en voor leveringen aan een andere marktdeelnemer in dezelfde lidstaat, en 10 % voor groepsdozen die geen karton zijn; einddistributeurs van dranken moeten ten minste 10 % in herbruikbare verpakking verkopen en deze gratis terugnemen, met vrijstellingen voor kleine winkels, eilanden, dunbevolkte gemeenten, micro-ondernemingen onder 1 000 kg per jaar en lidstaten die hun recycling- en preventiedoelen overtreffen (art. 29). Gedelegeerd besluit (EU) 2026/429 stelt palletwikkelfolie en -banden vrij van de 100 %-vereisten. Wie herbruikbare verpakking gebruikt, moet deelnemen aan een conform hergebruiksysteem en de verpakking reconditioneren (art. 26 en art. 27); navulpunten moeten de regels van bijlage VI volgen en de regels voor navullen tonen (art. 28). In de horecasector moeten einddistributeurs consumenten uiterlijk op 12 februari 2027 toestaan hun eigen verpakking mee te brengen voor afhaaldranken en -maaltijden en uiterlijk op 12 februari 2028 herbruikbare afhaalverpakking aanbieden, met uitzondering voor micro-ondernemingen (art. 32 en art. 33).
Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid en registers
Producenten moeten zich, voordat zij dit doen, registreren in het nationale register van elke lidstaat waar zij voor het eerst verpakking of verpakte producten beschikbaar stellen, of deze uitpakken zonder eindgebruiker te zijn, en de hoeveelheden van het voorgaande kalenderjaar uiterlijk op 1 juni rapporteren; onder 10 ton per jaar geldt een vereenvoudigd verslag (art. 44). Zij dragen uitgebreide producentenverantwoordelijkheid onder de Kaderrichtlijn afvalstoffen voor die verpakking, met de kosten van het etiketteren van afvalbakken en samenstellingsonderzoeken erbij (art. 45, leden 1 en 2). Producenten die rechtstreeks aan eindgebruikers in een andere lidstaat verkopen, moeten daar een gemachtigde voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid aanwijzen (art. 45, lid 3). Onlineplatforms moeten het registernummer en de zelfcertificering van de producent verzamelen voordat zij verkoop toestaan, en fulfilmentdienstverleners moeten dezelfde informatie verifiëren en producenten schorsen die onjuiste informatie niet corrigeren (art. 45, leden 4 tot en met 9). De lidstaten moeten uiterlijk op 1 januari 2029 een gescheiden inzameling van 90 % bereiken van kunststoffen wegwerpflessen en metalen drankverpakkingen tot drie liter via statiegeldsystemen (art. 50), het verpakkingsafval per hoofd met 5 %, 10 % en 15 % verminderen in 2030, 2035 en 2040 ten opzichte van 2018 (art. 43), en het verbruik van lichte kunststof draagtassen op of onder 40 per persoon per jaar houden (art. 34).
Handhaving en sancties
De verordening voegt zichzelf toe aan bijlage I van Verordening (EU) 2019/1020, zodat het markttoezichtkader op verpakking van toepassing is (art. 66). Wanneer een markttoezichtautoriteit voldoende reden heeft om aan te nemen dat verpakking een risico vormt voor het milieu of de menselijke gezondheid, beoordeelt zij deze, eist zij evenredige corrigerende maatregelen binnen een vastgestelde termijn en, indien de marktdeelnemer niet meewerkt, verbiedt zij het aanbieden van de verpakking, neemt zij deze uit de handel of roept zij deze terug, en informeert zij de Commissie en de andere lidstaten (art. 58). Conforme verpakking die nog steeds een risico vormt, kan aan dezelfde maatregelen worden onderworpen (art. 60), en douaneautoriteiten ontvangen de informatie voor invoercontroles (art. 61). Formele non-conformiteit, zoals een ontbrekende of onjuiste EU-conformiteitsverklaring, onvolledige technische documentatie, ontbrekende identificatie of een QR-code zonder de vereiste informatie, moet worden beëindigd en leidt, indien zij aanhoudt, tot verbod, terugroeping of het uit de handel nemen; aanhoudende non-conformiteit met de regels inzake recycleerbaarheid, gerecycled materiaal, lege ruimte, formaat, hergebruik, navullen en afhalen leidt tot de nationale sancties (art. 62).
Sancties worden op nationaal niveau vastgesteld. De lidstaten moeten uiterlijk op 12 februari 2027 doeltreffende, evenredige en afschrikkende sancties vaststellen en deze aan de Commissie meedelen, en voor de afvalreductieplichten van de artikelen 24 tot en met 29 moeten de sancties bestuurlijke boetes of een gelijkwaardige door de rechter opgelegde boete omvatten (art. 68). In Denemarken is Miljøstyrelsen (het Deense milieuagentschap) de aan de Commissie aangewezen bevoegde autoriteit voor de verordening, en registreren producenten zich bij Dansk Producentansvar.
Hoe Conphora helpt
Conphora volgt de PPWR en brengt uw verpakking in kaart tegenover de eisen ervan, en signaleert lacunes in stofbeperkingen, recycleerbaarheidsklassen, gerecycled materiaal, etikettering, de EU-conformiteitsverklaring en producentregistratie voordat deze tot handhavingsproblemen leiden. Het platform helpt u de technische documentatie op te bouwen en bij te houden, volgt de deadlines van 2026, 2028 en 2030 per verpakkingstype, en waarschuwt u wanneer de Commissie de gedelegeerde en uitvoeringshandelingen vaststelt die de klok laten lopen.
Bekijk hoe Conphora werkt · Bekijk abonnementen en prijzen
Bronnen
- Verordening (EU) 2025/40 betreffende verpakkingen en verpakkingsafval, PB L 2025/40 van 22 januari 2025 (EUR-Lex)
- Documentinformatie, data, rectificaties en relaties voor CELEX 32025R0040 (EUR-Lex)
- Gedelegeerd besluit (EU) 2026/429 van de Commissie tot vrijstelling van palletwikkelfolie en -banden van de 100 %-hergebruikvereisten (EUR-Lex)
- Mededeling C/2026/3084 van de Commissie, richtsnoerdocument voor Verordening (EU) 2025/40 (EUR-Lex)
- Verordening (EU) 2019/1020 betreffende markttoezicht en conformiteit van producten (EUR-Lex)
- Packaging waste (Europese Commissie, DG Milieu)
- Packaging and Packaging Waste Regulation, implementation and national competent authorities (Europese Commissie, Green Forum)
- Packaging and Packaging Waste Regulation, frequently asked questions of 3 August 2026 (Europese Commissie)
- Producentansvar for emballage, typiske spørgsmål og svar (Miljøstyrelsen)
Deze gids bevat algemene informatie en vormt geen juridisch advies.