Rok GPSR w praktyce
Rozporządzenie w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów – rozporządzenie (UE) 2023/988, lepiej znane jako GPSR – obowiązuje od 13 grudnia 2024 r. Tego dnia zastąpiło dyrektywę w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów z 2001 r., a po raz pierwszy ten sam tekst zaczął obowiązywać słowo w słowo we wszystkich państwach członkowskich.
Po roku większość sprzedawców produktów konsumenckich spotkała się z GPSR nie jako z tekstem prawnym, lecz jako z serią próśb: platforma handlowa prosi o osobę odpowiedzialną, zanim oferta zostanie opublikowana, formularz wymaga identyfikatorów produktu i ostrzeżeń, a organ nadzoru rynku chce zobaczyć dokumentację stojącą za produktem. Ten artykuł nie jest zestawieniem takich próśb. Jest listą kontrolną, która za nimi stoi: o co prawo pyta w pierwszej kolejności i z którego artykułu wynika każde pytanie.
Jeśli potrzebują Państwo najpierw podstaw rozporządzenia, warto zacząć od naszego wprowadzenia do GPSR i przewodnika po rozporządzeniu GPSR.
1. Kto jest Państwa osobą odpowiedzialną w UE? (art. 16)
Pierwsze pytanie jest niemal zawsze takie samo: kto w UE odpowiada za ten produkt?
Art. 16 ust. 1 jest krótki i rygorystyczny. Produkt objęty GPSR nie może zostać wprowadzony do obrotu, jeżeli nie ma podmiotu gospodarczego z siedzibą w Unii, który odpowiada za zadania, o których mowa w art. 4 ust. 3 rozporządzenia w sprawie nadzoru rynku (UE) 2019/1020. Art. 16 stosuje art. 4 ust. 2 tego rozporządzenia, który określa możliwe podmioty: producent z siedzibą w UE, importer, upoważniony przedstawiciel z pisemnym pełnomocnictwem albo – tylko wtedy, gdy żaden z nich nie ma siedziby w UE – dostawca usług realizacji zamówień w odniesieniu do produktów, którymi się zajmuje.
GPSR dodaje obowiązki ponad zadania z art. 4 ust. 3. Zgodnie z art. 16 ust. 2 osoba odpowiedzialna musi, jeżeli jest to właściwe ze względu na ryzyko, regularnie sprawdzać, czy produkt jest zgodny ze swoją dokumentacją techniczną oraz czy ma oznaczenia identyfikacyjne, dane kontaktowe, instrukcje i informacje dotyczące bezpieczeństwa wymagane na podstawie art. 9 ust. 5–7 – a na żądanie organu musi przedstawić dowody tych kontroli w formie udokumentowanej.
Art. 16 ust. 3 wymaga, aby nazwa, zarejestrowana nazwa handlowa lub znak towarowy oraz dane kontaktowe tego podmiotu, w tym adres pocztowy i elektroniczny, znajdowały się na produkcie lub jego opakowaniu, na paczce albo w dokumencie towarzyszącym.
Lista kontrolna: jeden wskazany z nazwy podmiot z UE dla każdego produktu, pisemne pełnomocnictwo, jeśli jest to upoważniony przedstawiciel, zapis okresowych kontroli oraz dane kontaktowe umieszczone tam, gdzie pozwala na to prawo. Jeśli nie mają Państwo pewności, kto powinien być tym podmiotem, zob. kto jest osobą odpowiedzialną na platformie handlowej.
2. Gdzie jest dokumentacja techniczna? (art. 9)
Drugie żądanie dotyczy dokumentacji stojącej za produktem. Zgodnie z art. 9 ust. 2 producent musi przeprowadzić wewnętrzną analizę ryzyka i sporządzić dokumentację techniczną przed wprowadzeniem produktu do obrotu. Zawiera ona co najmniej ogólny opis produktu oraz jego zasadniczych cech istotnych dla bezpieczeństwa. Jeżeli wymaga tego ryzyko, zawiera także analizę możliwych zagrożeń i przyjęte rozwiązania, wyniki sprawozdań z badań oraz wykaz norm europejskich lub innych zastosowanych odniesień.
Art. 9 ust. 3 dodaje dwie praktyczne zasady: dokumentacja musi być na bieżąco aktualizowana i musi być dostępna dla organów nadzoru rynku przez 10 lat od wprowadzenia produktu do obrotu. Importerzy muszą przechowywać jej kopię przez ten sam okres (art. 11 ust. 6).
Lista kontrolna: analiza ryzyka dla każdego produktu, zastosowane normy lub odniesienia, sprawozdania z badań oraz historia wersji pokazująca, że dokumentacja jest aktualna. Nasz przewodnik po dokumentacji gotowej na audyt pokazuje jeden ze sposobów jej uporządkowania.
3. Co pokazuje oferta? (art. 19)
Dla każdego, kto sprzedaje przez internet, art. 19 jest miejscem, w którym GPSR staje się widoczny. Każda oferta sprzedaży na odległość musi w jasny i widoczny sposób zawierać co najmniej:
- nazwę producenta, jego zarejestrowaną nazwę handlową lub znak towarowy oraz adres pocztowy i elektroniczny;
- jeżeli producent nie ma siedziby w UE, nazwę oraz adres pocztowy i elektroniczny osoby odpowiedzialnej;
- informacje umożliwiające identyfikację produktu, w tym zdjęcie, jego rodzaj i wszelkie inne identyfikatory produktu;
- wszelkie ostrzeżenia lub informacje dotyczące bezpieczeństwa, które muszą się znajdować na produkcie, jego opakowaniu lub w dokumentach towarzyszących, w języku łatwo zrozumiałym dla konsumentów.
Odzwierciedla to wymagania dotyczące fizycznego produktu z art. 9 ust. 5–7: rodzaj, numer partii lub numer seryjny, dane kontaktowe producenta oraz instrukcje i informacje dotyczące bezpieczeństwa.
Lista kontrolna: dla każdej oferty należy porównać cztery elementy z art. 19 z fizyczną etykietą. Oferta pokazująca mniej niż produkt to najczęstsza luka. Jeśli oferta została już usunięta, zob. co zrobić, gdy platforma handlowa usuwa ofertę.
4. Dlaczego platformy pytają, zanim zaczną Państwo sprzedawać (art. 22)
Sprzedawcy często postrzegają prośby platform jako ich wewnętrzną politykę. W dużej mierze wynikają one z GPSR. Art. 22 nakłada na dostawców internetowych platform handlowych ich własne obowiązki:
- muszą wyznaczyć pojedynczy punkt kontaktowy dla organów i zarejestrować się w portalu Safety Gate (art. 22 ust. 1);
- muszą zaprojektować swój interfejs tak, aby przedsiębiorcy mogli podać informacje z art. 19 dla każdego produktu i aby były one wyświetlane w ofercie (art. 22 ust. 9);
- ich wewnętrzne procesy muszą umożliwiać przedsiębiorcom przekazanie tych informacji oraz samocertyfikacji, że oferują wyłącznie produkty zgodne z wymaganiami (art. 22 ust. 10);
- muszą wykonywać nakaz organu dotyczący usunięcia treści oferujących produkt niebezpieczny lub uniemożliwienia dostępu do nich w ciągu dwóch dni roboczych (art. 22 ust. 4) oraz rozpatrywać zgłoszenia dotyczące bezpieczeństwa produktów w ciągu trzech dni roboczych (art. 22 ust. 8).
Dlatego pola z danymi pojawiają się już przy rejestracji: platforma musi móc je zbierać i pokazywać. Nie przenosi to obowiązku ze sprzedawcy – obowiązki samych podmiotów gospodarczych wynikające z art. 9, 11 i 16 pozostają w mocy.
5. Wypadki i produkty niebezpieczne (art. 9 ust. 8 i art. 20)
Ostatnia pozycja listy kontrolnej to ta, z której większość sprzedawców ma nadzieję nigdy nie skorzystać. Zgodnie z art. 20 producent musi bez zbędnej zwłoki zgłosić wypadek spowodowany jego produktem właściwym organom państwa członkowskiego, w którym on nastąpił, za pośrednictwem Safety Business Gateway. Dotyczy to zdarzeń, w których doszło do śmierci lub poważnego uszczerbku na zdrowiu i bezpieczeństwie osoby. Importerzy i dystrybutorzy, którzy dowiedzą się o wypadku, muszą poinformować producenta, a jeżeli producent ma siedzibę poza UE, osoba odpowiedzialna musi zapewnić dokonanie zgłoszenia.
Jeżeli producent uważa, że wprowadzony przez niego do obrotu produkt jest niebezpieczny, art. 9 ust. 8 wymaga, aby niezwłocznie podjął środki naprawcze, poinformował konsumentów i powiadomił organy za pośrednictwem Safety Business Gateway.
Lista kontrolna: wyznaczony właściciel procesu zgłaszania wypadków, dostęp do Safety Business Gateway oraz pisemna procedura wycofania produktów z obrotu i ich odzyskiwania.
Jak Conphora pomaga
Wszystkie pytania z pierwszego roku GPSR sprowadzają się do tych samych danych: kto jest podmiotem z UE, gdzie znajduje się dokumentacja i czy każda oferta pokazuje to, co pokazuje produkt. Conphora przechowuje te dane w jednym miejscu:
- Jeden rekord dla każdego produktu z producentem, osobą odpowiedzialną w UE i danymi kontaktowymi, które muszą znaleźć się na produkcie i w ofercie.
- Dokumentacja techniczna z wersjami – analiza ryzyka, sprawozdania z badań i normy – gotowa do udostępnienia, gdy zapyta organ.
- Kontrole ofert, które porównują informacje z art. 19 z danymi z etykiety, zanim produkt trafi do sprzedaży.
- Przypomnienia o okresowych kontrolach osoby odpowiedzialnej i przeglądach dokumentów.
Zaczynają Państwo drugi rok GPSR? Niech odpowiedzi na te pięć pytań staną się standardową częścią każdej dokumentacji produktu. Zobacz plany i cennik →