Składnik naszego kosmetyku został zakazany lub ograniczony

Rozporządzenie o produktach kosmetycznych, czyli rozporządzenie (WE) nr 1223/2009, kontroluje składniki za pomocą swoich załączników. Art. 14 ust. 1 stanowi, że produkt kosmetyczny nie może zawierać substancji zakazanych wymienionych w załączniku II, substancji ograniczonych, stosowanych poza warunkami z załącznika III, ani barwników, konserwantów i filtrów UV innych niż dozwolone w załącznikach IV, V i VI na określonych w nich warunkach. Art. 15 dodaje, że substancje sklasyfikowane jako rakotwórcze, mutagenne lub działające szkodliwie na rozrodczość (CMR) zgodnie z częścią 3 załącznika VI do rozporządzenia CLP są zakazane, z wąskimi wyjątkami dla substancji kategorii 2 uznanych za bezpieczne przez Komitet Naukowy ds. Bezpieczeństwa Konsumentów (SCCS) oraz ostrzejszymi warunkami dla substancji kategorii 1A i 1B.^[1]

Załączniki nie są niezmienne. W przypadku potencjalnego zagrożenia dla zdrowia ludzi, które wymaga rozwiązania na szczeblu Unii, Komisja może zmieniać załączniki II–VI po konsultacji z SCCS (art. 31 ust. 1). Tekst skonsolidowany z 18 maja 2026 r. wymienia ponad pięćdziesiąt aktów zmieniających. Każdy z nich ma własną datę. Rozporządzenie (UE) 2025/877 dodało na przykład do załącznika II substancje sklasyfikowane jako CMR rozporządzeniem delegowanym (UE) 2024/197 (wpisy od 1731 do 1751), skreśliło wpis w załączniku III dotyczący tlenku trimetylobenzoilodifenylofosfiny stosowanego w systemach do sztucznych paznokci, weszło w życie 2 czerwca 2025 r. i jest stosowane od 1 września 2025 r., czyli od dnia, od którego stosuje się te klasyfikacje (art. 2, motywy 4 i 11). Nie przewiduje ono okresu wyprzedaży zapasów. Wniosek Komisji z 8 lipca 2025 r., COM(2025) 531, ustanowiłby termin na składanie wniosków o odstępstwo oraz okresy przejściowe wynoszące 12 miesięcy na wprowadzanie do obrotu i 24 miesiące dla produktów już udostępnionych po zakazie CMR. Na dzień 4 października 2026 r. jest to projekt, a nie obowiązujące prawo.^[1][2][3]

Obowiązek śledzenia tych zmian spoczywa na osobie odpowiedzialnej. Zgodnie z art. 5 ust. 1 osoba odpowiedzialna zapewnia m.in. zgodność z art. 14 i 15. Zgodnie z art. 5 ust. 2 osoba odpowiedzialna, która ma powody sądzić, że wprowadzony do obrotu produkt jest niezgodny z wymaganiami, musi niezwłocznie podjąć środki naprawcze niezbędne do doprowadzenia go do zgodności, wycofać go z obrotu lub odzyskać, a jeżeli stwarza on ryzyko dla zdrowia ludzi – poinformować właściwe organy państw członkowskich, w których był udostępniany, oraz państwa członkowskiego, w którym dokumentacja produktu jest łatwo dostępna.^[1]

Zmiana receptury nie kończy się na tym, że nowa receptura działa. Dokumentację produktu prowadzi się dla każdego produktu, zawiera ona raport bezpieczeństwa i jest w razie potrzeby aktualizowana, a przechowuje się ją przez dziesięć lat od wprowadzenia do obrotu ostatniej partii (art. 11).^[1]

Dystrybutorzy mają własny obowiązek. Muszą działać z należytą starannością, a jeżeli mają powody sądzić, że produkt jest niezgodny z wymaganiami, nie mogą go udostępniać, dopóki nie zostanie doprowadzony do zgodności (art. 6 ust. 3). Właściwe organy mogą wymagać od osoby odpowiedzialnej podjęcia działań naprawczych w wyznaczonym terminie w razie naruszenia ograniczeń dotyczących substancji (art. 25 ust. 1 lit. f)) i mogą wymagać tego samego od dystrybutorów (art. 26).^[1]