Klant vraagt waar ons hout, cacao of rubber vandaan komt

De EU-ontbossingsverordening, Verordening (EU) 2023/1115, regelt het in de handel brengen en op de markt aanbieden in de Unie, en de uitvoer, van de in bijlage I opgenomen producten die runderen, cacao, koffie, oliepalm, rubber, soja of hout bevatten, ermee zijn gevoed of daarmee zijn gemaakt (artikel 1, lid 1). Bijlage I somt de producten op naar douanecode: onder meer houten meubels, artikelen van papier en karton, nieuwe banden, rubberen handschoenen, chocolade, koffie- en sojaproducten. Verordening (EU) 2025/2650 heeft de gedrukte producten van hoofdstuk 49 geschrapt. Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/2102 van de Commissie, van kracht sinds 18 september 2026, heeft producten toegevoegd zoals bevroren runderlongen, oploskoffie en derivaten van palmolie, waaronder zeep, heeft leer, transportbanden en andere artikelen van gevulkaniseerd rubber van de posten 4010 en 4016, sojabonen voor zaaidoeleinden en stoelen voor vliegtuigen en voertuigen geschrapt, en heeft monsters, begeleidend marketingmateriaal en verpakkingsmateriaal dat bij een ander product wordt gebruikt uitgesloten; sommige van de toegevoegde posten gelden pas vanaf 30 december 2027.^[1][2][3]

De kernregel staat in artikel 3. Een relevant product mag alleen in de handel worden gebracht, op de markt worden aangeboden of worden uitgevoerd als het ontbossingsvrij is, is geproduceerd in overeenstemming met de wetgeving van het land van productie en onder een zorgvuldigheidsverklaring of een vereenvoudigde verklaring valt. Ontbossingsvrij betekent geproduceerd op land waarop na 31 december 2020 geen ontbossing heeft plaatsgevonden, en voor hout geoogst zonder dat na die datum bosdegradatie is veroorzaakt (artikel 2, punt 13).^[1]

De verordening is gewijzigd bij Verordening (EU) 2024/3234 en Verordening (EU) 2025/2650. De wijziging van 2025 voerde de downstreammarktdeelnemer in, die producten in de handel brengt die zijn gemaakt uit producten waarvoor al een verklaring bestaat (artikel 2, punt 15 ter), en gaf de verplichtingen van handelaren een nieuwe vorm (artikel 2, punt 17). Marktdeelnemers moeten de referentienummers van hun zorgvuldigheidsverklaringen, of de identificatiecodes van de verklaringen, doorgeven aan de downstreammarktdeelnemers en handelaren die zij beleveren (artikel 4, lid 7). Downstreammarktdeelnemers en handelaren moeten de namen en adressen van hun leveranciers en afnemers bijhouden, en de referentienummers wanneer de leverancier een marktdeelnemer is, en deze ten minste vijf jaar bewaren (artikel 5, leden 3 en 4).^[1]

Dit is de informatie waar een zakelijke klant het vaakst om vraagt. De geolocatie van elk perceel wordt door de marktdeelnemer verzameld en gaat in de verklaring naar de autoriteiten (artikel 9, lid 1, onder d), en bijlage II); de marktdeelnemer moet de referentienummers of identificatiecodes van de verklaringen doorgeven (artikel 4, lid 7), en downstreammarktdeelnemers en handelaren verzamelen de gegevens van leveranciers en afnemers (artikel 5, lid 3). De tekst vereist niet dat perceelgegevens door de keten omlaag reizen.^[1]

De verplichtingen zijn van toepassing vanaf 30 december 2026, en vanaf 30 juni 2027 voor marktdeelnemers die natuurlijke personen zijn of micro- of kleine ondernemingen die op 31 december 2024 al als zodanig waren gevestigd, behalve voor producten die onder de bijlage bij Verordening (EU) nr. 995/2010 vielen (artikel 38, leden 2 en 3). De vereenvoudigingsbeoordeling die artikel 34, lid 1 bis, voorschrijft, is op 4 mei 2026 gepubliceerd: de Commissie achtte het niet passend verdere wijzigingen van de tekst voor te stellen en vertrouwde op richtsnoeren, het informatiesysteem en de gedelegeerde handeling tot wijziging van bijlage I (COM(2026) 191). EUR-Lex vermeldt ook een voorstel van 10 september 2026, COM(2026) 661, dat Frans-Guyana uit het territoriale toepassingsgebied van de verordening zou uitsluiten.^[1][2][4]