Klient pyta, skąd pochodzi nasze drewno, kakao lub kauczuk

Rozporządzenie o wylesianiu, czyli rozporządzenie (UE) 2023/1115, reguluje wprowadzanie do obrotu i udostępnianie na rynku Unii oraz wywóz produktów wymienionych w załączniku I, które zawierają bydło, kakao, kawę, palmę olejową, kauczuk, soję lub drewno, były nimi karmione lub zostały z nich wytworzone (art. 1 ust. 1). Załącznik I wymienia produkty według kodów celnych: wśród nich meble drewniane, wyroby z papieru i tektury, nowe opony, rękawice gumowe, czekoladę oraz produkty z kawy i soi. Rozporządzenie (UE) 2025/2650 usunęło druki z rozdziału 49. Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2026/2102, obowiązujące od 18 września 2026 r., dodało produkty takie jak mrożone ozory wołowe, kawę rozpuszczalną i pochodne oleju palmowego, w tym mydło, usunęło skórę, taśmy przenośnikowe i inne wyroby z kauczuku wulkanizowanego z pozycji 4010 i 4016, nasiona soi do siewu oraz siedzenia do statków powietrznych i pojazdów, a ponadto wyłączyło próbki, towarzyszące materiały marketingowe i materiały opakowaniowe używane z innym produktem; część dodanych pozycji ma zastosowanie dopiero od 30 grudnia 2027 r.^[1][2][3]

Podstawowa zasada wynika z art. 3. Produkt objęty rozporządzeniem może być wprowadzony lub udostępniony na rynku albo wywieziony tylko wtedy, gdy nie powoduje wylesiania, został wyprodukowany zgodnie z przepisami kraju produkcji i jest objęty oświadczeniem o należytej staranności lub uproszczoną deklaracją. Produkt niepowodujący wylesiania to produkt wyprodukowany na gruncie, na którym po 31 grudnia 2020 r. nie doszło do wylesiania, a w przypadku drewna – pozyskany bez powodowania degradacji lasów po tej dacie (art. 2 pkt 13).^[1]

Rozporządzenie zmieniono rozporządzeniem (UE) 2024/3234 i rozporządzeniem (UE) 2025/2650. Zmiana z 2025 r. wprowadziła operatora niższego szczebla, który wprowadza do obrotu produkty wytworzone z produktów już objętych oświadczeniem (art. 2 pkt 15b), i zmieniła obowiązki handlowców (art. 2 pkt 17). Podmioty muszą przekazywać numery referencyjne swoich oświadczeń o należytej staranności lub identyfikatory deklaracji operatorom niższego szczebla i handlowcom, których zaopatrują (art. 4 ust. 7). Operatorzy niższego szczebla i handlowcy muszą posiadać nazwy i adresy swoich dostawców i odbiorców oraz numery referencyjne, jeżeli dostawcą jest podmiot, i przechowywać je przez co najmniej pięć lat (art. 5 ust. 3 i 4).^[1]

O te informacje klient biznesowy pyta najczęściej. Geolokalizację każdej działki zbiera podmiot, a w oświadczeniu trafia ona do organów (art. 9 ust. 1 lit. d) i załącznik II); podmiot musi przekazać dalej numery referencyjne lub identyfikatory deklaracji (art. 4 ust. 7), a operatorzy niższego szczebla i handlowcy zbierają dane dostawców i odbiorców (art. 5 ust. 3). Przepisy nie wymagają, aby dane działek przekazywano w dół łańcucha.^[1]

Obowiązki mają zastosowanie od 30 grudnia 2026 r., a od 30 czerwca 2027 r. – w przypadku podmiotów będących osobami fizycznymi oraz mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw, które powstały jako takie do 31 grudnia 2024 r., z wyjątkiem produktów objętych załącznikiem do rozporządzenia (UE) nr 995/2010 (art. 38 ust. 2 i 3). Przegląd uproszczeń wymagany na podstawie art. 34 ust. 1a opublikowano 4 maja 2026 r.: Komisja nie uznała za właściwe zaproponowania dalszych zmian tekstu i oparła się na wytycznych, systemie informacyjnym oraz akcie delegowanym zmieniającym załącznik I (COM(2026) 191). Na EUR-Lex figuruje również propozycja z 10 września 2026 r., COM(2026) 661, która wyłączyłaby Gujanę Francuską z terytorialnego zakresu stosowania rozporządzenia.^[1][2][4]