Czy w naszym produkcie może być zakazana substancja POP?

Rozporządzenie (UE) 2019/1021 wdraża do prawa UE międzynarodowe przepisy o trwałych zanieczyszczeniach organicznych. Jego sedno jest krótkie: zakazana jest produkcja, wprowadzanie do obrotu i stosowanie substancji wymienionych w załączniku I, samodzielnie, w mieszaninach lub w wyrobach, a substancje z załącznika II są objęte ograniczeniami, w obu przypadkach z zastrzeżeniem art. 4 (art. 3 ust. 1 i 2). Definicje wyrobu, substancji, mieszaniny i wprowadzenia do obrotu rozporządzenie przejmuje z REACH (art. 2).^[1][2]

Zwolnienia są wąskie. Przepis art. 3 nie ma zastosowania do substancji stosowanej do badań naukowych w skali laboratoryjnej lub jako wzorzec odniesienia ani do substancji występującej jako niezamierzone zanieczyszczenie śladowe, zgodnie z określeniem w odpowiednich pozycjach załącznika I lub II (art. 4 ust. 1). Niezamierzone zanieczyszczenie śladowe to poziom obecny przypadkowo w minimalnej ilości, poniżej którego substancja nie może być w sposób sensowny użyta (art. 2 pkt 12). Dopuszczalne poziomy określa się zatem dla każdej substancji w załączniku, a nie w artykułach rozporządzenia.^[1]

Pozycje zawierają konkretne liczby. Pozycja dotycząca PFOA toleruje PFOA lub jego sole do 0,025 mg/kg w substancjach, mieszaninach lub wyrobach, a każdy pojedynczy związek pokrewny PFOA lub ich kombinację do 1 mg/kg (pkt 1 i 2). Pozycja dotycząca PFHxS ustala 0,025 mg/kg dla PFHxS lub jego soli i 1 mg/kg dla sumy związków pokrewnych PFHxS (pkt 1 i 2). Pozycje dotyczące tetra-, penta-, heksa-, hepta- i dekaBDE ustalają sumę 10 mg/kg w mieszaninach lub wyrobach innych niż materiały przeznaczone do kontaktu z żywnością, dopuszczają na zasadzie odstępstwa sprzęt elektryczny i elektroniczny objęty zakresem dyrektywy RoHS oraz ustalają wyższe, stopniowo obniżane wartości dla wyrobów z materiału odzyskanego i dla zabawek i artykułów dla dzieci z niego wykonanych. SCCP są dozwolone w wyrobach poniżej 0,15% masy. Niektóre pozycje zaostrzają się w ustalonych terminach, jak UV-328 (100 mg/kg od 4 sierpnia 2025 r., 10 mg/kg od 4 sierpnia 2027 r., 1 mg/kg od 4 sierpnia 2029 r.) i Dechlorane Plus (1 000 mg/kg do 15 kwietnia 2028 r., następnie 1 mg/kg). Kilka pozycji dopuszcza też wymienione zastosowania do ustalonych terminów, na przykład w częściach statków powietrznych lub pojazdów.^[1]

Wykaz się zmienia. Komisja przyjmuje akty delegowane zmieniające załączniki I, II i III, z odrębnym aktem dla każdej substancji (art. 15 ust. 1). Dla substancji dodanej po 15 lipca 2019 r. wyroby wyprodukowane przed dniem rozpoczęcia stosowania rozporządzenia do tej substancji lub w tym dniu otrzymują sześciomiesięczny okres, a wyroby będące już w użyciu w tym dniu pozostają dozwolone (art. 4 ust. 2). Kary ustalają państwa członkowskie (art. 14). Dokumentacja zgodności w zakresie POP jest zatem zapisem z datami: które pozycje, jakie limity, jakie oświadczenia dostawców i jakie badania.^[1]

Limity nie zastępują ogólnych obowiązków w zakresie bezpieczeństwa. W przypadku codziennych wyrobów konsumenckich, dla których nie ma sektorowego aktu harmonizacyjnego, limity POP obowiązują równolegle z rozporządzeniem w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów, czyli rozporządzeniem (UE) 2023/988, więc producenci i importerzy przestrzegają obu: limitów oraz obowiązków GPSR dotyczących analizy ryzyka, dokumentacji technicznej, identyfikacji i podania adresu (art. 9 i 11).^[3]