Nie wiemy, co oznaczają dla nas przepisy o opakowaniach

Rozporządzenie (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych ustanawia wymogi dotyczące całego cyklu życia opakowań w zakresie zrównoważenia środowiskowego i etykietowania oraz przepisy o rozszerzonej odpowiedzialności producenta, zapobieganiu powstawaniu odpadów oraz zbiórce i przetwarzaniu odpadów opakowaniowych (art. 1 ust. 1). Dotyczy wszystkich opakowań, bez względu na materiał, i wszystkich odpadów opakowaniowych (art. 2 ust. 1). Weszło w życie dwudziestego dnia po opublikowaniu 22 stycznia 2025 r. i stosuje się je od 12 sierpnia 2026 r. (art. 71).^[1]

Zastępuje ono dyrektywę. Dyrektywa 94/62/WE jest uchylona ze skutkiem od 12 sierpnia 2026 r., z kilkoma wyjątkami: identyfikacja materiałów na podstawie jej art. 8 ust. 2 obowiązuje nadal do upływu 30 miesięcy od wejścia w życie aktu wykonawczego w sprawie etykiet; zasadniczy wymóg dotyczący minimalizacji z jej załącznika II pkt 1 tiret pierwsze obowiązuje do 31 grudnia 2029 r.; jej przepisy o poziomach recyklingu w państwach członkowskich, ich obliczaniu i sprawozdawczości obowiązują do 31 grudnia 2028 r., a przekazywanie danych Komisji – do 31 grudnia 2029 r. (art. 70 ust. 1). Ponieważ rozporządzenie jest stosowane bezpośrednio, te same przepisy obowiązują teraz w każdym państwie członkowskim, jednak rejestracja i opłaty z tytułu odpowiedzialności producenta nadal przebiegają przez krajowe rejestry i systemy.^[1][2]

Wymagania dotyczące produktu z art. 5–12 mają różne terminy. Limit metali ciężkich wynoszący 100 mg/kg (art. 5 ust. 4) oraz limity PFAS dla opakowań przeznaczonych do kontaktu z żywnością od 12 sierpnia 2026 r. (art. 5 ust. 5) obowiązują już teraz. Zharmonizowane etykietowanie następuje od 12 sierpnia 2028 r. albo po upływie 24 miesięcy od aktów wykonawczych (art. 12 ust. 1); minimalizacja opakowań – do 1 stycznia 2030 r. (art. 10 ust. 1); projektowanie z myślą o recyklingu – od 1 stycznia 2030 r. albo po upływie 24 miesięcy od aktów delegowanych (art. 6 ust. 2); minimalny udział recyklatu w częściach z tworzyw sztucznych – do 1 stycznia 2030 r. albo po upływie 3 lat od aktu wykonawczego (art. 7 ust. 1); a ograniczenia dotyczące niektórych formatów opakowań z załącznika V – od 1 stycznia 2030 r. (art. 25 ust. 1). Przed Sądem Unii Europejskiej toczą się skargi o stwierdzenie nieważności części rozporządzenia, w tym art. 7 (sprawa T-243/25) i ograniczeń formatów z załącznika V; zawisłość skargi nie zawiesza stosowania przepisów.^[1]

Obowiązki zależą od roli. Producentem jest ten, kto wytwarza opakowanie lub produkt w opakowaniu albo zleca jego zaprojektowanie lub wytworzenie pod własną nazwą lub znakiem towarowym (art. 3 ust. 1 pkt 13). Wprowadza on do obrotu wyłącznie opakowania zgodne z wymaganiami, przeprowadza ocenę zgodności, o której mowa w art. 38, sporządza dokumentację techniczną i deklarację zgodności UE oraz podaje swoją nazwę i adres pocztowy na opakowaniu lub za pomocą nośnika danych (art. 15 ust. 1, 2 i 6). Importerzy sprawdzają, czy zostało to wykonane, i dodają własne dane (art. 18 ust. 2 i 3); dystrybutorzy przed sprzedażą weryfikują rejestrację, oznakowanie i dane podmiotów (art. 19 ust. 2).^[1]

Obok tego działa odpowiedzialność producenta. Producenci rejestrują się w każdym państwie członkowskim, w którym po raz pierwszy udostępniają opakowania na rynku (art. 44 ust. 2), i ponoszą rozszerzoną odpowiedzialność producenta za te opakowania (art. 45 ust. 1). To, kto jest producentem w tym rozumieniu, określa odrębnie art. 3 ust. 1 pkt 15 i nie zawsze jest to to samo przedsiębiorstwo co producent opakowania.^[1]