W naszej plastikowej zabawce wykryto ftalany

Limity ftalanów w zabawkach zawiera REACH, rozporządzenie (WE) nr 1907/2006. Wpis 51 załącznika XVII ogranicza DEHP, DBP, BBP i DIBP: nie wolno wprowadzać ich do obrotu w zabawkach ani artykułach dla dzieci, pojedynczo ani w jakiejkolwiek kombinacji, w stężeniu 0,1% masy materiału uplastycznionego lub wyższym (pkt 2). Wpis 52 ogranicza DINP, DIDP i DNOP w zabawkach i artykułach dla dzieci, które dzieci mogą wkładać do ust, w stężeniach przekraczających 0,1% materiału uplastycznionego. Substancji w wyrobie, której dotyczy ograniczenie z załącznika XVII, nie wprowadza się do obrotu, chyba że spełnia ona to ograniczenie (art. 67 ust. 1).^[1]

Limit mierzy się we właściwym miejscu. Materiał uplastyczniony oznacza PVC, PVDC, poli(octan winylu) i poliuretany, każdy inny polimer, w tym pianki i gumę, z wyjątkiem kauczuku silikonowego i powłok z lateksu naturalnego, a także powłoki powierzchniowe, powłoki antypoślizgowe, wykończenia, kalkomanie, nadruki, kleje, uszczelniacze, farby i tusze (wpis 51 pkt 5 lit. a)). Artykuł dla dzieci to każdy produkt przeznaczony do ułatwiania snu, relaksu, higieny, karmienia lub ssania (pkt 5 lit. c)).^[1]

Dyrektywa w sprawie bezpieczeństwa zabawek włącza te ograniczenia do zgodności zabawki. Dyrektywa 2009/48/WE wymaga, aby zabawki spełniały przepisy unijne dotyczące ograniczeń stosowania niektórych substancji i mieszanin (załącznik II część III pkt 1) oraz zakazuje w zabawkach, ich częściach i odrębnych mikrostrukturalnie elementach substancji sklasyfikowanych jako rakotwórcze, mutagenne lub działające szkodliwie na rozrodczość kategorii 1A, 1B lub 2, z zastrzeżeniem odstępstw w pkt 4 i 5 (pkt 3).^[2]

Wynik badania ftalanów uruchamia więc obowiązki naprawcze z dyrektywy. Producent, który ma powody sądzić, że zabawka jest niezgodna z wymaganiami, musi niezwłocznie podjąć konieczne środki naprawcze w celu doprowadzenia jej do zgodności, a w razie potrzeby wycofać ją z obrotu lub odzyskać, a jeżeli zabawka stwarza ryzyko – niezwłocznie poinformować właściwe organy krajowe państw członkowskich, w których została udostępniona na rynku (art. 4 ust. 8). Importerzy mają ten sam obowiązek (art. 6 ust. 7), mogą wprowadzać do obrotu wyłącznie zabawki zgodne z wymaganiami (art. 6 ust. 1) i nie mogą wprowadzać zabawki, co do której sądzą, że jest niezgodna (art. 6 ust. 2). Producenci dbają o zgodność produkcji seryjnej i uwzględniają zmiany w konstrukcji lub cechach (art. 4 ust. 4).^[2]

Przepisy wkrótce zostaną przeniesione do rozporządzenia. Rozporządzenie (UE) 2025/2509 uchyla dyrektywę 2009/48/WE ze skutkiem od 1 sierpnia 2030 r. (art. 56) i stosuje się je od tej daty, a art. 28–44 oraz 49–55 stosuje się od 1 stycznia 2026 r. (art. 59). Zabawki wprowadzone do obrotu zgodnie z dyrektywą przed 1 sierpnia 2030 r. można nadal udostępniać na rynku (art. 57 ust. 1). Od tej daty jego załącznik II część III zakazuje substancji o określonych zharmonizowanych klasyfikacjach (w tym CMR kategorii 1A, 1B lub 2 oraz substancji zaburzających gospodarkę hormonalną, ze względu na zdrowie ludzi), celowego stosowania PFAS i bisfenoli wymienionych w jego dodatku, natomiast materiały spełniające ograniczenie dotyczące zabawek, specyficzne dla danej substancji, z załącznika XVII do REACH, są wyłączone z tych zakazów w odniesieniu do tej substancji, chyba że dodatek ustanawia bardziej rygorystyczną regułę (pkt 4–9). Rozporządzenie, opublikowane 12 grudnia 2025 r., nie wymienia ftalanów, więc wpisy 51 i 52 pozostają dla nich punktem odniesienia.^[3]