TPED w prostych słowach
Dyrektywa w sprawie transportowalnych urządzeń ciśnieniowych (TPED), formalnie dyrektywa 2010/35/UE, to prawo UE dotyczące pojemników i cystern przewożących towary niebezpieczne pod ciśnieniem. Ustanawia szczegółowe przepisy dotyczące transportowalnych urządzeń ciśnieniowych w celu poprawy bezpieczeństwa i zapewnienia swobodnego przepływu takich urządzeń w Unii (art. 1 ust. 1). To, co odróżnia ją od pozostałego prawodawstwa dotyczącego urządzeń ciśnieniowych, to brak własnych wymogów technicznych. Wszystko, co techniczne – budowa, badania, ocena zgodności, dokumentacja techniczna, kontrola okresowa, kontrola pośrednia, kontrole nadzwyczajne i kwalifikacje jednostek kontrolujących – jest określone przez odesłanie do załączników do dyrektywy 2008/68/WE w sprawie śródlądowego transportu towarów niebezpiecznych, czyli sekcji I.1 załącznika I (ADR dla transportu drogowego), sekcji II.1 załącznika II (RID dla transportu kolejowego) i sekcji III.1 załącznika III (ADN dla żeglugi śródlądowej) (art. 2 pkt 2 i 15–22). Od dyrektywy delegowanej Komisji (UE) 2025/149, którą państwa członkowskie musiały stosować do 30 czerwca 2025 r., sekcje te odsyłają do ADR, RID i ADN w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2025 r., więc aktualna treść techniczna zmienia się w międzynarodowym cyklu, a numer dyrektywy pozostaje ten sam.
Dyrektywa zastąpiła dyrektywę Rady 1999/36/WE, przyjętą 29 kwietnia 1999 r. jako pierwszy krok w kierunku poprawy bezpieczeństwa transportu tych urządzeń, i dostosowała ją zarówno do dyrektywy 2008/68/WE, która rozszerzyła umowy międzynarodowe na ruch krajowy, jak i do wspólnych ram wprowadzania produktów do obrotu z decyzji nr 768/2008/WE (motywy 1–6). Została przyjęta 16 czerwca 2010 r., opublikowana w Dz.Urz. L 165 z 30 czerwca 2010 r. i weszła w życie 20 lipca 2010 r.; państwa członkowskie musiały ją transponować do 30 czerwca 2011 r., a dyrektywy 76/767/EWG, 84/525/EWG, 84/526/EWG, 84/527/EWG i 1999/36/WE – łącznie pięć aktów – zostały uchylone ze skutkiem od 1 lipca 2011 r. (art. 39, art. 42 i art. 43). Dyrektywa (UE) 2024/2749 dodała rozdział 5a o procedurach nadzwyczajnych, obowiązujący od 28 listopada 2024 r. i stosowany przez państwa członkowskie od 30 maja 2026 r. (dyrektywa (UE) 2024/2749, art. 3, art. 11 i art. 12).
Tekst urzędowy Dyrektywę można przeczytać w EUR-Lex: tekst skonsolidowany z 30 maja 2026 r. (CELEX 02010L0035-20260530), który uwzględnia dyrektywę (UE) 2024/2749 i sprostowanie z 2025 r.; akt pierwotny (CELEX 32010L0035) i strona z informacjami o dokumencie wymieniają zmianę i uchylenie pięciu wcześniejszych dyrektyw. Wymogi techniczne znajdują się w tekście skonsolidowanym dyrektywy 2008/68/WE.
Zakres
Transportowalne urządzenia ciśnieniowe to dwie rodziny sprzętu. Pierwsza to wszystkie pojemniki ciśnieniowe, w stosownych przypadkach ich zawory i inne wyposażenie, objęte rozdziałem 6.2 załączników do dyrektywy 2008/68/WE – butle gazowe i podobne pojemniki, które regulują przepisy transportowe. Druga to cysterny, pojazdy-baterie i wagony-baterie, kontenery do gazów wieloelementowe (MEGC), ich zawory i w stosownych przypadkach inne wyposażenie, objęte rozdziałem 6.8 tych załączników. Obie liczą się tylko wtedy, gdy urządzenie jest używane zgodnie z załącznikami do przewozu gazów klasy 2, z wyłączeniem gazów lub wyrobów z cyframi 6 i 7 w kodzie klasyfikacyjnym, oraz do przewozu substancji niebezpiecznych innych klas określonych w załączniku I do dyrektywy (art. 2 pkt 1).
Załącznik I wymienia sześć numerów UN spoza klasy 2: UN 1051 cyjanowodór stabilizowany zawierający mniej niż 3% wody (klasa 6.1), UN 1052 bezwodny fluorowodór (klasa 8), UN 1745 pentafluorek bromu (klasa 5.1), UN 1746 trifluorek bromu (klasa 5.1), UN 1790 kwas fluorowodorowy zawierający więcej niż 85% fluorowodoru (klasa 8) i UN 2495 pentafluorek jodu (klasa 5.1); wpisy dla UN 1745, UN 1746 i UN 2495 wyłączają przewóz w cysternach (załącznik I). Definicja wytycza następnie własne granice: kartridże gazowe UN 2037 są włączone, natomiast aerozole UN 1950, otwarte pojemniki kriogeniczne, butle gazowe do aparatów oddechowych, gaśnice UN 1044, urządzenia zwolnione zgodnie z pkt 1.1.3.2 załączników do dyrektywy 2008/68/WE oraz urządzenia zwolnione z przepisów dotyczących budowy i badania opakowań zgodnie z przepisami szczególnymi z pkt 3.3 tych załączników są wyłączone (art. 2 pkt 1).
Art. 1 ust. 2 określa następnie trzy sytuacje objęte dyrektywą i są one tak samo ważne jak sam sprzęt. Dyrektywa ma zastosowanie do nowych urządzeń, które nie noszą oznakowań zgodności wynikających z dyrektyw 84/525/EWG, 84/526/EWG, 84/527/EWG lub 1999/36/WE, w celu udostępnienia ich na rynku; do urządzeń noszących oznakowania niniejszej dyrektywy lub tych czterech dyrektyw, na potrzeby ich kontroli okresowych, kontroli pośrednich, kontroli nadzwyczajnych i użytkowania; oraz do urządzeń, które nie noszą oznakowań wynikających z dyrektywy 1999/36/WE, na potrzeby ponownej oceny zgodności. Nie ma zastosowania do urządzeń wprowadzonych do obrotu przed datą wdrożenia dyrektywy 1999/36/WE, które nie zostały poddane ponownej ocenie, ani do urządzeń używanych wyłącznie do transportu towarów niebezpiecznych między państwami członkowskimi a państwami trzecimi, realizowanego zgodnie z art. 4 dyrektywy 2008/68/WE (art. 1 ust. 3 i 4). Urządzenia, które nie są transportowalnymi urządzeniami ciśnieniowymi, podlegają innym przepisom: dyrektywa 2014/68/UE w sprawie urządzeń ciśnieniowych wyłącza ze swojego zakresu urządzenia objęte dyrektywami 2008/68/WE i 2010/35/UE, więc zbiorniki stacjonarne, rurociągi i zespoły podlegają dyrektywie w sprawie urządzeń ciśnieniowych, a proste spawane zbiorniki na powietrze lub azot dyrektywie 2014/29/UE (dyrektywa 2014/68/UE, art. 1 ust. 2 lit. s).
Obowiązki spoczywają na sześciu rodzajach podmiotów. Producent, upoważniony przedstawiciel, importer i dystrybutor to znany łańcuch, ale dyrektywa dodaje właściciela, czyli każdą osobę mającą siedzibę w Unii, która jest właścicielem urządzenia, oraz operatora, czyli każdą osobę mającą siedzibę w Unii, która je użytkuje, przy czym użytkowanie oznacza napełnianie, tymczasowe magazynowanie związane z przewozem, opróżnianie i ponowne napełnianie (art. 2 pkt 5 i 8–13). Wszystkie te podmioty są podmiotami gospodarczymi, gdy działają w ramach działalności handlowej lub służby publicznej, odpłatnie lub nieodpłatnie (art. 2 pkt 14), a importer lub dystrybutor, który wprowadza urządzenia do obrotu pod własną nazwą lub znakiem towarowym albo modyfikuje urządzenia już będące w obrocie tak, że może to wpłynąć na zgodność, jest uznawany za producenta (art. 10). Państwa członkowskie mogą ustanowić wymogi dotyczące średnio- lub długoterminowego magazynowania albo użytkowania na miejscu, ale nie mogą dodawać wymogów dotyczących samych urządzeń (art. 3).
Co należy zrobić
Ocena zgodności względem załączników do dyrektywy 2008/68/WE
Producenci muszą zapewnić, wprowadzając urządzenia do obrotu, że zostały zaprojektowane, wyprodukowane i udokumentowane zgodnie z wymogami określonymi w załącznikach do dyrektywy 2008/68/WE i w dyrektywie (art. 4 ust. 1) oraz przechowywać dokumentację techniczną określoną w tych załącznikach przez okres tam określony (art. 4 ust. 3). Nowe urządzenia objęte art. 1 ust. 2 lit. a muszą spełniać odpowiednie wymogi dotyczące oceny zgodności, kontroli okresowej, kontroli pośredniej i kontroli nadzwyczajnych z tych załączników i rozdziałów 3 i 4 dyrektywy; urządzenia objęte art. 1 ust. 2 lit. b, które już noszą oznakowanie zgodności, muszą spełniać specyfikacje dokumentacji, według której zostały wyprodukowane, i pozostawać w reżimie kontroli (art. 12 ust. 1 i 2). Świadectwa oceny zgodności i ponownej oceny zgodności oraz sprawozdania z kontroli okresowych, kontroli pośrednich i kontroli nadzwyczajnych wydane przez jednostkę notyfikowaną są ważne we wszystkich państwach członkowskich, a dla demontowalnych części napełnialnych urządzeń można przeprowadzić odrębną ocenę zgodności (art. 12 ust. 3).
Oznakowanie Pi
Urządzenia, które przeszły ocenę zgodności, noszą oznakowanie Pi, które wskazuje zgodność z mającymi zastosowanie wymogami oceny zgodności określonymi w załącznikach do dyrektywy 2008/68/WE i w dyrektywie (art. 2 pkt 16). Umieszcza je wyłącznie producent albo, w przypadku ponownej oceny, w sposób określony w załączniku III, a w przypadku butli gazowych wcześniej zgodnych z dyrektywami 84/525/EWG, 84/526/EWG lub 84/527/EWG – jednostka notyfikowana lub pod jej nadzorem; można je umieszczać wyłącznie na urządzeniach spełniających te wymogi lub wymogi ponownej oceny z art. 13, a na żadnych innych (art. 14 ust. 1 i 2). Umieszczając je lub zlecając jego umieszczenie, producent bierze na siebie odpowiedzialność za zgodność urządzenia ze wszystkimi mającymi zastosowanie wymogami, a na potrzeby dyrektywy jest to jedyne oznakowanie poświadczające tę zgodność (art. 14 ust. 3 i 4). Oznakowania, znaki i napisy mogące wprowadzać osoby trzecie w błąd co do znaczenia lub formy oznakowania Pi są zabronione, a każde inne oznakowanie musi zachować nienaruszoną jego widoczność, czytelność i znaczenie (art. 14 ust. 5). Demontowalne części napełnialnych urządzeń o bezpośredniej funkcji bezpieczeństwa muszą same być oznakowane Pi (art. 14 ust. 6).
Szczegóły techniczne zawiera art. 15. Oznakowanie składa się z symbolu w formie podanej w art. 15 ust. 1, z zachowaniem proporcji rysunku z podziałką, przy czym siatka nie stanowi części oznakowania; minimalna wysokość wynosi 5 mm, a dla urządzeń o średnicy 140 mm lub mniejszej 2,5 mm. Umieszcza się je w sposób widoczny, czytelny i trwały na urządzeniu lub jego tabliczce znamionowej oraz na demontowalnych częściach bezpieczeństwa, zanim urządzenie lub te części zostaną wprowadzone do obrotu, a po nim następuje numer identyfikacyjny jednostki notyfikowanej uczestniczącej w początkowych kontrolach i badaniach, umieszczany przez tę jednostkę lub, według jej instrukcji, przez producenta. Dacie kontroli okresowej lub, w stosownych przypadkach, pośredniej towarzyszy numer identyfikacyjny jednostki notyfikowanej odpowiedzialnej za nią, a gdy butle gazowe wcześniej zgodne z dyrektywami 84/525/EWG, 84/526/EWG lub 84/527/EWG nie noszą oznakowania Pi, pierwsza kontrola okresowa na podstawie niniejszej dyrektywy dodaje je przed tym numerem (art. 15 ust. 2–8).
Kontrola okresowa, kontrola pośrednia i kontrole nadzwyczajne
Kontrola okresowa, kontrola pośrednia i kontrola nadzwyczajna są zdefiniowane jako procedury o tej nazwie określone w załącznikach do dyrektywy 2008/68/WE (art. 2 pkt 18, 19 i 20), więc terminy i metody są własne przepisom transportowym. Jednostki notyfikowane przeprowadzają je zgodnie z warunkami swojej notyfikacji i tymi procedurami (art. 26 ust. 1). Praktyczne konsekwencje dla przedsiębiorstwa zawierają art. 8 i 9: właściciel, który uznaje lub ma powody sądzić, że urządzenie nie jest zgodne z tymi załącznikami, w tym z wymogami dotyczącymi kontroli okresowej, nie może go ani udostępniać, ani używać, dopóki nie zostanie doprowadzone do zgodności, a operator może używać wyłącznie urządzeń zgodnych (art. 8 ust. 1 i art. 9 ust. 1). Pojemnik poza ważnym terminem kontroli nie może więc być legalnie napełniany ani używany do czasu ponownej kontroli.
Ponowna ocena zgodności
Ponowna ocena zgodności to procedura podejmowana na wniosek właściciela lub operatora dla urządzeń wyprodukowanych i wprowadzonych do obrotu przed datą wdrożenia dyrektywy 1999/36/WE (art. 2 pkt 17 i art. 13), a załącznik III określa ją krok po kroku. Właściciel lub operator przekazuje jednostce notyfikowanej typu A spełniającej wymogi normy EN ISO/IEC 17020:2004 i notyfikowanej do ponownej oceny informacje, które pozwalają jednostce jednoznacznie zidentyfikować urządzenie – pochodzenie, zasady projektowania i, w butlach do acetylenu, dane o masie porowatej – w tym w stosownych przypadkach wszelkie przepisane ograniczenia użytkowania i wszelkie uwagi o możliwych uszkodzeniach lub dokonanych naprawach (załącznik III pkt 2). Jednostka ocenia na podstawie tych informacji i w stosownych przypadkach dalszych kontroli, czy urządzenie zapewnia co najmniej taki sam stopień bezpieczeństwa jak urządzenia, o których mowa w załącznikach do dyrektywy 2008/68/WE (załącznik III pkt 3). Jeżeli wynik jest zadowalający, urządzenie przechodzi kontrolę okresową przewidzianą w tych załącznikach; jeżeli ją przejdzie, oznakowanie Pi umieszcza jednostka notyfikowana odpowiedzialna za kontrolę okresową lub dzieje się to pod jej nadzorem, a po nim następuje jej numer identyfikacyjny, i ta jednostka wydaje świadectwo ponownej oceny z identyfikacją zaangażowanych jednostek, nazwą i adresem właściciela lub operatora, danymi identyfikacyjnymi, w tym numerami seryjnymi, oraz datą wydania (załącznik III pkt 4 i 6).
Jeżeli pojemniki ciśnieniowe zostały wyprodukowane seryjnie, państwa członkowskie mogą zezwolić na ponowną ocenę pojedynczych pojemników, w tym ich zaworów i innego wyposażenia, przez jednostkę notyfikowaną do kontroli okresowej, pod warunkiem że typ został oceniony przez jednostkę typu A odpowiedzialną za ponowną ocenę i wydano świadectwo ponownej oceny typu; świadectwo to musi zawierać informację, że nie upoważnia do produkcji transportowalnych urządzeń ciśnieniowych ani ich części (załącznik III pkt 5 i 7). Umieszczając lub zlecając umieszczenie oznakowania Pi, właściciel lub operator wskazuje, że bierze na siebie odpowiedzialność za zgodność urządzenia ze wszystkimi mającymi zastosowanie wymogami w stanie z chwili ponownej oceny (załącznik III pkt 8). W Danii to Erhvervsstyrelsen może zezwolić na uproszczoną ścieżkę dla seryjnie produkowanych pojemników (rozporządzenie wykonawcze nr 483/2026, § 5).
Jednostki notyfikowane
Jednostka notyfikowana to jednostka kontrolująca spełniająca wymogi określone w załącznikach do dyrektywy 2008/68/WE i warunki art. 20 i 26, notyfikowana zgodnie z art. 22 (art. 2 pkt 24). Musi być utworzona na podstawie prawa krajowego i mieć osobowość prawną oraz musi uczestniczyć w odpowiednich pracach normalizacyjnych i pracach sektorowej grupy koordynacyjnej lub informować o nich swój personel oceniający i stosować decyzje administracyjne i dokumenty tej grupy jako ogólne wytyczne (art. 20 ust. 3 i 4). Właściwy organ w rozumieniu tych załączników może sam być jednostką notyfikowaną, pod warunkiem że spełnia wymogi i nie działa także jako organ notyfikujący (art. 20 ust. 2). Wniosek o notyfikację składa się do organu notyfikującego państwa członkowskiego siedziby i musi opisywać czynności oceny zgodności, kontroli okresowej, kontroli pośredniej, kontroli nadzwyczajnej i ponownej oceny, procedury, deklarowane urządzenia oraz certyfikat akredytacji krajowej jednostki akredytującej poświadczający, że jednostka spełnia art. 20 (art. 21). Komisja i pozostałe państwa członkowskie są powiadamiane za pomocą elektronicznego narzędzia Komisji, jednostka może działać tylko wtedy, gdy w ciągu dwóch tygodni nie zgłoszono zastrzeżeń, a wewnętrznych służb kontrolnych wnioskodawcy nie można notyfikować (art. 22). Komisja przydziela jeden numer identyfikacyjny, nawet jeżeli jednostka jest notyfikowana na podstawie kilku aktów Unii, oraz publikuje i aktualizuje wykaz jednostek notyfikowanych na podstawie dyrektywy (art. 23). Jednostka notyfikowana przez jedno państwo członkowskie może działać we wszystkich, przy czym organ notyfikujący zachowuje odpowiedzialność za monitorowanie (art. 26 ust. 3). W Danii jednostki notyfikowane muszą być osobami prawnymi mającymi siedzibę w Danii, akredytowanymi przez DANAK do danego zadania i spełniającymi art. 20, 21, 26, 27 i 29; Erhvervsstyrelsen je wyznacza, DANAK je ocenia i monitoruje, a skargi na ich decyzje trafiają do Erhvervsstyrelsen w ciągu 4 tygodni (rozporządzenie wykonawcze nr 483/2026, § 6 i § 10).
Obowiązki według roli
Producenci projektują, produkują i dokumentują zgodnie z załącznikami, zapewniają przeprowadzenie oceny zgodności, umieszczają oznakowanie Pi, przechowują dokumentację techniczną, podejmują działania naprawcze i informują organy, gdy urządzenie stwarza ryzyko, dokumentują każdy taki przypadek, odpowiadają na uzasadnione wnioski w języku zrozumiałym dla organu i przekazują operatorom wyłącznie zgodne informacje (art. 4). Upoważnieni przedstawiciele działają na podstawie pełnomocnictwa, które nie może obejmować obowiązków projektowania, produkcji, dokumentowania ani oznakowania i które musi obejmować co najmniej przechowywanie dokumentacji technicznej, odpowiadanie na uzasadnione wnioski i współpracę z organami; ich tożsamość i adres widnieją na świadectwie zgodności (art. 5). Importerzy weryfikują ocenę zgodności producenta, dokumentację techniczną, oznakowanie Pi i świadectwo zgodności przed wprowadzeniem urządzenia do obrotu, dodają swoje dane kontaktowe w świadectwie lub przy nim, chronią zgodność w trakcie przechowywania i transportu, przechowują kopię dokumentacji technicznej i podejmują działania naprawcze (art. 6). Dystrybutorzy weryfikują oznakowanie Pi, świadectwo zgodności i adres kontaktowy importera przed udostępnieniem urządzenia, chronią je w trakcie przechowywania i transportu oraz dopilnowują podjęcia działań naprawczych (art. 7). Właściciele nie mogą udostępniać ani używać urządzeń, co do których sądzą, że nie są zgodne, w tym w zakresie kontroli okresowej, i chronią zgodność w trakcie przechowywania i transportu (art. 8); operatorzy mogą używać wyłącznie urządzeń zgodnych i muszą poinformować właściciela oraz organy o ryzyku (art. 9). Art. 8 nie ma zastosowania do osób prywatnych używających urządzeń do użytku osobistego lub domowego albo w działaniach rekreacyjnych lub sportowych (art. 8 ust. 4). Każdy podmiot gospodarczy musi na żądanie organu nadzoru rynku identyfikować swoich dostawców i odbiorców przez co najmniej 10 lat (art. 11).
Procedury nadzwyczajne od 2026 r.
Dyrektywa (UE) 2024/2749 wstawiła rozdział 5a. Jego środki mają zastosowanie tylko wtedy, gdy Komisja przyjęła akt wykonawczy na podstawie art. 28 rozporządzenia (UE) 2024/2747 dla transportowalnych urządzeń ciśnieniowych, tylko do urządzeń wyznaczonych jako towary istotne w sytuacji kryzysowej na podstawie art. 18 ust. 4 tego rozporządzenia i tylko w trakcie uruchomionego trybu nadzwyczajnego na rynku wewnętrznym, przy czym art. 33c ust. 7 nadal ma zastosowanie po wygaśnięciu lub dezaktywacji trybu (art. 33a). Jednostki notyfikowane rozpatrują wówczas wnioski dotyczące tych urządzeń w trybie priorytetowym, niezależnie od tego, czy złożono je przed uruchomieniem, czy po nim, bez dodatkowych nieproporcjonalnych kosztów dla producentów, i dokładają rozsądnych starań, aby zwiększyć swoje zdolności badawcze (art. 33b). Państwo członkowskie może na należycie uzasadniony wniosek podmiotu gospodarczego zezwolić na wprowadzenie do obrotu na swoim terytorium konkretnych wymienionych urządzeń, dla których nie przeprowadzono procedur jednostki notyfikowanej, ale wykazano zgodność z załącznikami do dyrektywy 2008/68/WE i dyrektywą zgodnie z procedurami z zezwolenia; Komisja jest informowana niezwłocznie i przyjmuje akt wykonawczy rozszerzający zezwolenie na całą Unię, po czym urządzenia muszą nosić informację, że są wprowadzane do obrotu jako towar istotny w sytuacji kryzysowej, jasną i w języku łatwo zrozumiałym dla konsumentów i innych użytkowników końcowych, określonym przez państwo członkowskie (art. 33c ust. 1–4). Producenci i importerzy deklarują zgodność na własną wyłączną odpowiedzialność, zezwolenie określa procedury wykazania, wymogi identyfikowalności, datę końcową nieprzekraczającą trybu nadzwyczajnego, wymogi ciągłej oceny zgodności oraz środki do podjęcia po zakończeniu trybu, takie urządzenia nie noszą oznakowania Pi, a art. 16 nie ma do nich zastosowania, i organy nadzoru rynku zachowują pełne uprawnienia naprawcze i ograniczające na podstawie rozporządzenia (UE) 2019/1020 (art. 33c ust. 5–8). Nadzór rynku nad wymienionymi urządzeniami ma priorytet, jest koordynowany przez Unijną Sieć ds. Zgodności Produktów, z dołożeniem najlepszych starań we wzajemnej pomocy, w tym zespołach ekspertów i zdolnościach badawczych (art. 33d). W Danii Erhvervsstyrelsen wydaje zezwolenia, informuje Komisję i pozostałe państwa członkowskie oraz nadaje priorytet nadzorowi, a informacje i etykietowanie muszą być w języku duńskim lub angielskim (rozporządzenie wykonawcze nr 483/2026, § 7 i § 8).
Egzekwowanie i kary
Art. 16 i 30 nadal odsyłają do rozporządzenia (WE) nr 765/2008, którego rozdział III, art. 15–29, został skreślony rozporządzeniem (UE) 2019/1020 z dniem 16 lipca 2021 r., a art. 39 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2019/1020 stanowi, że odesłania do skreślonych przepisów rozporządzenia (WE) nr 765/2008 traktuje się jako odesłania do tego rozporządzenia i czyta zgodnie z tabelą korelacji w jego załączniku III: art. 20 rozporządzenia (WE) nr 765/2008, na który powołuje się art. 30 ust. 1 dyrektywy, to obecnie art. 19 rozporządzenia, a art. 21, na który powołuje się ona w odniesieniu do działań naprawczych, to obecnie art. 18. Wymienienie dyrektywy jako pkt 37 załącznika I sprawia w ogóle, że wchodzi ona w zakres rozdziału rozporządzenia o nadzorze rynku (rozporządzenie (UE) 2019/1020, art. 39 ust. 1 i 2, załącznik I pkt 37 i załącznik III). Jeżeli organy państwa członkowskiego podjęły działania na podstawie przepisów o nadzorze rynku lub mają wystarczające powody, by sądzić, że urządzenie stwarza ryzyko dla zdrowia lub bezpieczeństwa osób albo dla innych aspektów ochrony interesu publicznego, oceniają je względem wszystkich wymogów dyrektywy, przy czym podmioty gospodarcze współpracują w niezbędnym zakresie, w tym zapewniając dostęp do pomieszczeń i próbki; jeżeli urządzenie nie jest zgodne, wymagają działań naprawczych, wycofania z obrotu lub odzyskania w rozsądnym terminie współmiernym do ryzyka i informują właściwą jednostkę notyfikowaną (art. 30 ust. 1). Jeżeli niezgodność nie ogranicza się do ich terytorium, informują Komisję i pozostałe państwa członkowskie; gdy podmiot nie działa, przyjmują środki tymczasowe zakazujące lub ograniczające udostępnianie, wycofujące urządzenia z obrotu lub nakazujące ich odzyskanie i powiadamiają o nich, wskazując, czy niezgodność wynika z wady urządzenia, czy z braków w normach lub kodach technicznych, o których mowa w załącznikach do dyrektywy 2008/68/WE (art. 30 ust. 2–6). Środek, któremu w ciągu dwóch miesięcy nie sprzeciwi się żadne państwo członkowskie ani Komisja, uznaje się za uzasadniony (art. 30 ust. 7). Sprzeciwy uruchamiają unijną procedurę ochronną, w której Komisja rozstrzyga, czy środek krajowy jest uzasadniony, a wtedy wszystkie państwa członkowskie wycofują urządzenie z obrotu, w przeciwnym razie państwo członkowskie wycofuje swój środek (art. 31). Z urządzeniami zgodnymi, które mimo to stwarzają ryzyko, można postępować w ten sam sposób (art. 32), a niezgodność formalna – oznakowanie Pi umieszczone z naruszeniem art. 12, 13, 14 lub 15, brak oznakowania Pi, niedostępna lub niekompletna dokumentacja techniczna albo jakiekolwiek niezastosowanie się do załączników do dyrektywy 2008/68/WE i do dyrektywy – musi zostać usunięta, a w przeciwnym razie urządzenie podlega ograniczeniu, zakazowi, odzyskaniu lub wycofaniu z obrotu (art. 33).
Kary mają charakter krajowy. Art. 14 ust. 7 wymaga od państw członkowskich zapewnienia prawidłowego stosowania przepisów o oznakowaniu Pi, działania przeciwko niewłaściwemu użyciu i przewidzenia kar za naruszenia, które mogą obejmować sankcje karne za poważne naruszenia i muszą być współmierne do wagi wykroczenia oraz stanowić skuteczny środek odstraszający przed niewłaściwym użyciem. Dyrektywa jest też pkt 15 załącznika II do rozporządzenia (UE) 2019/1020, czyli prawodawstwa bez przepisów o karach, więc art. 41 tego rozporządzenia dodaje ogólny obowiązek ustanowienia skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających kar za naruszenia nakładające obowiązki na podmioty gospodarcze. W Danii rozporządzenie wykonawcze nr 483 z 28 maja 2026 r. wdraża dyrektywę, powielając ją jako załącznik 1, i karze grzywną, chyba że na podstawie innych przepisów należy się surowsza kara, naruszenia swojego § 4, § 7 stk. 3 o duńskim lub angielskim informowaniu i etykietowaniu towarów istotnych w sytuacji kryzysowej oraz przepisów załącznika 1, a także niewykonanie decyzji, nakazów i zakazów, z odpowiedzialnością przedsiębiorstw na podstawie rozdziału 5 kodeksu karnego (rozporządzenie wykonawcze nr 483/2026, § 11). Ustawa o produktach wymienia dyrektywę w § 2 jako obszar produktowy nr 6, wskazuje Erhvervsstyrelsen jako organ kontrolny i przewiduje nakazy ostrzeżenia użytkowników i zaprzestania wprowadzającego w błąd marketingu, zakazy oraz nakazy usunięcia niezgodności, zaprzestania sprzedaży, wycofania z obrotu, odzyskania lub zniszczenia, a także grzywny. Przepis ustawy o produktach dotyczący oznakowania (§ 15) obejmuje tylko oznakowanie CE, którego transportowalne urządzenia ciśnieniowe nie noszą; oznakowanie Pi umieszczone z naruszeniem art. 12–15 jest natomiast naruszeniem załącznika 1 do rozporządzenia wykonawczego, zagrożonym grzywną na podstawie jego § 11 stk. 1 nr 1, a organ kontrolny działa przez ogólne nakazy i zakazy z § 14 i 16 ustawy o produktach. Samo rozporządzenie wykonawcze przewiduje wyłącznie grzywny (§ 11). Własny przepis karny ustawy o produktach może wzrosnąć do pozbawienia wolności do 2 lat w okolicznościach obciążających – zagrożenie bezpieczeństwa lub zdrowia, wypadek powodujący ciężkie obrażenia lub śmierć, recydywa albo systematyczne naruszenia w celu osiągnięcia korzyści – ale tylko dla przestępstw wymienionych w § 37 stk. 1 nr 1 i 3–10, czyli naruszeń własnych wymogów produktowych ustawy, obowiązku przekazania organowi kontrolnemu informacji i zapewnienia dostępu oraz jego decyzji, w obszarach produktowych objętych § 2 stk. 1 nr 1–11 lub 13–43; transportowalne urządzenia ciśnieniowe są obszarem produktowym nr 6 i dlatego mieszczą się w tym przedziale. Nie obejmuje to naruszeń własnych przepisów rozporządzenia wykonawczego, a punkty oparte na art. 4 i art. 5 rozporządzenia (UE) 2019/1020 nie mogą tu mieć zastosowania, ponieważ dyrektywa nie figuruje w wykazie z art. 4 ust. 5 (LBK nr. 22/2026, § 2, stk. 1, nr. 6, § 9, § 14, § 15, § 16 i § 37; rozporządzenie wykonawcze nr 483/2026, § 11; rozporządzenie (UE) 2019/1020, art. 4 ust. 5). Sikkerhedsstyrelsen sprawuje kontrolę transportowalnych urządzeń ciśnieniowych od 1 grudnia 2018 r., a od stycznia 2026 r. jest departamentem Markedsovervågning w Erhvervsstyrelsen, podczas gdy własne wytyczne organu kontrolnego dotyczące urządzeń ciśnieniowych stwierdzają, że Arbejdstilsynet pozostaje organem nadzoru rynku dla urządzeń ciśnieniowych i zbiorników ciśnieniowych wykonywanych na zamówienie oraz dla urządzeń przywożonych z państw trzecich na potrzeby działalności wydobywczej ropy naftowej i gazu na morzu na podstawie ustawy o bezpieczeństwie offshore. Wytyczne te są napisane dla urządzeń ciśnieniowych i zbiorników ciśnieniowych, a nie dla transportowalnych urządzeń ciśnieniowych, których zakres określają załączniki ADR i RID do dyrektywy 2008/68/WE i które nie znają kategorii „na zamówienie”; w przypadku transportowalnych urządzeń ciśnieniowych może mieć zastosowanie tylko wątek offshore. Ten podział działa przez § 9 ust. 2 ustawy o produktach, zgodnie z którym właściwym organem kontrolnym jest organ nadzorujący inne przepisy o szczególnych zagrożeniach dla określonych produktów; rozporządzenie wykonawcze nr 483 z 28 maja 2026 r. w ogóle nie wspomina o Arbejdstilsynet, a ustawa o produktach nie wskazuje go dla tego obszaru produktowego (LBK nr. 22/2026, § 9 stk. 1 i 2; rozporządzenie wykonawcze nr 483/2026; Sikkerhedsstyrelsen, strony o przepisach i kontroli; Erhvervsstyrelsen, strona Sikkerhedsstyrelsen). Same przepisy o przewozie – ADR w transporcie drogowym, RID w kolejowym i ADN w żegludze śródlądowej – egzekwują organy transportu i zarządzania kryzysowego, a nie organ produktowy.
Powiązane przewodniki
- Dyrektywa w sprawie urządzeń ciśnieniowych (PED)
- Dyrektywa w sprawie prostych zbiorników ciśnieniowych (SPVD)
- Dyrektywa ATEX w sprawie urządzeń
Jak pomaga Conphora
Conphora monitoruje dyrektywę 2010/35/UE, załączniki do dyrektywy 2008/68/WE zawierające ADR, RID i ADN oraz dyrektywy delegowane, które je aktualizują, a także duńskie rozporządzenia wykonawcze i zestawia Państwa transportowalne urządzenia ciśnieniowe z definicją z art. 2, substancjami z załącznika I, wyłączeniami i trzema sytuacjami z art. 1 ust. 2, wskazując luki w ocenie zgodności, świadectwie zgodności, dokumentacji technicznej, oznakowaniu Pi i numerze jednostki notyfikowanej oraz w terminach kontroli, zanim staną się problemem egzekucyjnym. Platforma pomaga prowadzić dokumentację oraz 10-letnie zapisy dostawców i odbiorców, łączy dokumentację TPED z innymi deklaracjami, których to samo urządzenie może wymagać, i powiadamia Państwa, gdy zmienią się wydania ADR, RID i ADN, do których odsyła dyrektywa 2008/68/WE, gdy zmieni się duńskie rozporządzenie wykonawcze albo gdy uruchomienie trybu nadzwyczajnego obejmie Państwa urządzenia.
Zobacz, jak działa Conphora · Zobacz plany i ceny
Źródła
- Dyrektywa 2010/35/UE w sprawie transportowalnych urządzeń ciśnieniowych, tekst skonsolidowany z 30 maja 2026 r. (EUR-Lex)
- Dyrektywa 2010/35/UE w brzmieniu opublikowanym w Dz.Urz. L 165 z 30 czerwca 2010 r. (EUR-Lex)
- Informacje o dokumencie, daty, sprostowania i powiązania dla CELEX 32010L0035 (EUR-Lex)
- Dyrektywa 2008/68/WE w sprawie śródlądowego transportu towarów niebezpiecznych, tekst skonsolidowany z 12 maja 2026 r. (EUR-Lex)
- Śródlądowy transport towarów niebezpiecznych, streszczenie dyrektywy 2008/68/WE (EUR-Lex)
- Dyrektywa delegowana Komisji (UE) 2025/149 (EUR-Lex)
- Dyrektywa (UE) 2024/2749 w sprawie procedur nadzwyczajnych dotyczących oceny zgodności, domniemania zgodności, wspólnych specyfikacji i nadzoru rynku w trakcie sytuacji nadzwyczajnej na rynku wewnętrznym (EUR-Lex)
- Dyrektywa Rady 1999/36/WE w sprawie transportowalnych urządzeń ciśnieniowych, uchylona od 1 lipca 2011 r. (EUR-Lex)
- Decyzja Komisji 2001/107/WE odraczająca datę wdrożenia dyrektywy 1999/36/WE dla bębnów ciśnieniowych, zespołów butli i cystern do 1 lipca 2003 r. (EUR-Lex)
- Decyzja Komisji 2003/525/WE odraczająca datę wdrożenia dyrektywy 1999/36/WE dla bębnów ciśnieniowych, zespołów butli i cystern do 1 lipca 2005 r. (EUR-Lex)
- Rozporządzenie (UE) 2019/1020 w sprawie nadzoru rynku i zgodności produktów (EUR-Lex)
- Baza danych jednostek notyfikowanych, Single Market Compliance Space (Komisja Europejska)
- Bekendtgørelse nr. 483 af 28. maj 2026 om indretning m.v. af transportabelt trykbærende udstyr (Retsinformation)
- Bekendtgørelse nr. 685 af 10. juni 2013 om indretning m.v. af transportabelt trykbærende udstyr (Retsinformation)
- Bekendtgørelse af lov om produkter og markedsovervågning, LBK nr. 22 af 8. januar 2026 (Retsinformation)
- Regler for transportabelt trykbærende udstyr (Sikkerhedsstyrelsen, Erhvervsstyrelsen Markedsovervågning)
- Kontrol med transportabelt trykbærende udstyr (Sikkerhedsstyrelsen, Erhvervsstyrelsen Markedsovervågning)
- Sikkerhedsstyrelsen, en del af Erhvervsstyrelsen od stycznia 2026 r. (Erhvervsstyrelsen)
Niniejszy przewodnik ma charakter ogólnoinformacyjny i nie stanowi porady prawnej.