Naleving van RoHS: de 10 stoffen die RoHS beperkt en wat u moet doen

Verkoopt u elektronica of elektrische apparatuur in de EU, dan hebt u vrijwel zeker van RoHS gehoord. Maar weet u precies welke stoffen zijn gereguleerd, welke drempelwaarden gelden en wat u concreet moet doen om uw naleving aan te tonen? In dit artikel geven we u het volledige overzicht.

Wat is RoHS?

RoHS staat voor Restriction of Hazardous Substances — beperking van gevaarlijke stoffen — en is een EU-richtlijn die het gebruik van bepaalde gevaarlijke stoffen in elektrische en elektronische apparatuur (EEA) beperkt. Het doel is de gezondheid van de mens en het milieu te beschermen, vooral met het oog op de afvalfase van elektronica.

RoHS 2 (Richtlijn 2011/65/EU)

De huidige versie, RoHS 2, is in 2013 in werking getreden en verving de oorspronkelijke RoHS-richtlijn uit 2006. RoHS 2 breidde de productcategorieën aanzienlijk uit en voerde voor producten die onder de richtlijn vallen de eis van een CE-markering en een EU-conformiteitsverklaring in. Daarnaast kwamen er verplichtingen voor alle schakels in de toeleveringsketen — niet alleen voor de fabrikant.

RoHS 3 (Gedelegeerde Richtlijn (EU) 2015/863)

RoHS 3 is een wijziging van RoHS 2 die de lijst met gereguleerde stoffen vanaf juli 2019 heeft uitgebreid van 6 naar 10, door de toevoeging van vier ftalaten. Voor medische hulpmiddelen en meet- en regelapparatuur golden de nieuwe stoffen vanaf juli 2021.

De 10 stoffen en hun drempelwaarden

Hier is de volledige lijst van stoffen die onder RoHS zijn beperkt. Alle drempelwaarden gelden als maximale concentratie per homogeen materiaal, naar gewicht:

Let op: voor cadmium geldt een lagere drempelwaarde dan voor de overige stoffen, omdat het ook in kleine concentraties bijzonder giftig is. De vier ftalaten (nrs. 7 tot en met 10) zijn met RoHS 3 toegevoegd en hebben de nalevingslast voor veel fabrikanten samen aanzienlijk vergroot.

Welke productcategorieën vallen eronder?

RoHS 2 omvat 11 productcategorieën elektrische en elektronische apparatuur:

1. Grote huishoudelijke apparaten
2. Kleine huishoudelijke apparaten
3. IT- en telecommunicatieapparatuur
4. Consumentenapparatuur
5. Verlichtingsapparatuur
6. Elektrisch en elektronisch gereedschap
7. Speelgoed en apparatuur voor ontspanning en sport
8. Medische hulpmiddelen
9. Meet- en regelapparatuur
10. Automaten (verkoopautomaten en dergelijke)
11. Overige EEA die niet onder de bovenstaande categorieën valt

Categorie 11 is een restcategorie, wat in de praktijk betekent dat vrijwel alle elektrische en elektronische apparatuur eronder valt. Heeft uw product elektrische stroom nodig voor ten minste een van zijn primaire functies, ga er dan van uit dat RoHS van toepassing is.

Uitzonderingen: bijlage III en bijlage IV

Niet elk gebruik van de gereguleerde stoffen is verboden. De RoHS-richtlijn kent twee belangrijke bijlagen met uitzonderingen:

Bijlage III bevat algemene uitzonderingen die voor alle productcategorieën gelden. Voorbeelden zijn lood in glas voor kathodestraalbuizen, lood in soldeer voor hoge temperaturen (met meer dan 85% lood) en kwik in bepaalde soorten fluorescentielampen. Die uitzonderingen worden verleend waar er geen technisch haalbare alternatieven zijn.

Bijlage IV bevat specifieke uitzonderingen voor medische hulpmiddelen en meet- en regelapparatuur. Voorbeelden zijn lood in bepaalde sensoren en omvormers.

Alle uitzonderingen hebben een vervaldatum en moeten worden verlengd. Het is uw eigen verantwoordelijkheid om bij te houden of de uitzonderingen waarop u zich beroept nog geldig zijn. De Europese Commissie beoordeelt de uitzonderingen doorlopend, en verschillende zijn al vervallen of ingeperkt.

Leveranciersdocumentatie: de basis van uw naleving

Uw naleving van RoHS is niet sterker dan uw documentatie. U moet kunnen aantonen dat elk homogeen materiaal in uw product aan de drempelwaarden voldoet. In de praktijk vraagt dat om:

• Materiaalverklaringen van leveranciers — uw component- en materiaalleveranciers moeten verklaringen aanleveren waarin zij bevestigen dat hun producten aan RoHS voldoen. Dat kan in de vorm van IPC 1752A-formulieren of vergelijkbare standaardformaten.
• Volledige materiaalopgave (FMD/BOM) — een gedetailleerde stuklijst die materiaalgegevens aan elk onderdeel koppelt.
• Traceerbaarheid — u moet kunnen nagaan welke materiaalgegevens bij welke productiepartijen horen.

Cruciaal is dat u de verklaringen niet alleen verzamelt, maar ook verifieert. Een leveranciersverklaring is niet meer dan een vertrekpunt — als fabrikant of importeur draagt u nog steeds de volledige verantwoordelijkheid. Lees onze gids over de REACH-verordening om te begrijpen hoe de regelgeving voor chemische stoffen in de EU met elkaar samenhangt.

Testmethoden: XRF-screening en chemische analyse

Om te verifiëren dat uw producten daadwerkelijk aan de drempelwaarden voldoen, worden twee methoden gebruikt:

XRF-screening (röntgenfluorescentie)

XRF is een snelle, niet-destructieve screeningmethode waarmee de elementen in een materiaal kunnen worden vastgesteld. De methode leent zich goed als eerste screeningstap, omdat zij:

• snel is (seconden per meting);
• het monster niet vernietigt;
• de meeste gereguleerde elementen rechtstreeks kan meten.

XRF kent echter beperkingen: de methode kan zeswaardig chroom niet onderscheiden van andere vormen van chroom, en zij kan geen ftalaten meten. Ligt de XRF-uitslag dicht bij de drempelwaarde, dan is aanvullende chemische analyse aan te raden.

Chemische analyse

Voor ftalaten en zeswaardig chroom is chemische analyse nodig — doorgaans GC-MS (gaschromatografie-massaspectrometrie) voor ftalaten en UV-vis-spectroscopie of IC (ionchromatografie) voor zeswaardig chroom. Die methoden zijn destructief en duurder, maar leveren nauwkeurige resultaten.

Een praktische aanpak is XRF als screeningsinstrument te gebruiken om mogelijk problematische onderdelen op te sporen en de chemische analyse vervolgens gericht in te zetten waar dat nodig is.

Hoe Conphora u helpt met de naleving van RoHS

Naleving van RoHS betekent veel gegevenspunten, veel leveranciers en doorlopende actualisering. Conphora brengt dat alles op één plek samen:

• Automatische materiaalvalidatie — upload leveranciersverklaringen en materiaalcertificaten, en het systeem toetst automatisch aan de 10 RoHS-stoffen en hun drempelwaarden.
• Leveranciersbeheer — houd bij welke leveranciers documentatie hebben aangeleverd en bij wie een actualisering nodig is.
• Bewaking van uitzonderingen — ontvang een waarschuwing wanneer uitzonderingen uit bijlage III of IV bijna verlopen, zodat u op tijd kunt handelen.
• Auditklare documentatie — genereer met één klik de documentatie waar markttoezichtautoriteiten om vragen.

Bekijk de automatische validatie van Conphora en ervaar hoe het platform de handmatige stappen uit uw RoHS-naleving haalt.

Bekijk hoe u uw conformiteitsdocumentatie ordent, zodat u altijd klaar bent voor een inspectie.

Samenvatting

RoHS is geen formaliteit — het is een basisvoorwaarde om elektrische en elektronische apparatuur in de EU te verkopen. Met 10 gereguleerde stoffen, complexe lijsten met uitzonderingen en de eis van volledige traceerbaarheid door de hele toeleveringsketen is het een terrein waarop systematische processen en de juiste hulpmiddelen het verschil maken.

Begin met het in kaart brengen van de materiaalsamenstelling van uw producten, zorg voor actuele leveranciersdocumentatie en overweeg XRF-screening als doorlopende controle. Met de juiste aanpak is naleving van RoHS goed te doen — en met Conphora wordt het nog eenvoudiger.

Klaar om uw RoHS-documentatie op orde te brengen? Conphora geeft u één overzicht van stoffen, drempelwaarden en leveranciersverklaringen — automatisch en altijd actueel. Bekijk de prijzen en ga aan de slag →